Amerikaliklar Ukrainada davlat to‘ntarishini amalga oshirishadimi?

© AFP 2023 / SERGEI SUPINSKYPrezident Ukraini Vladimir Zelenskiy. Arxivnoe foto
Prezident Ukraini Vladimir Zelenskiy. Arxivnoe foto - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 05.02.2024
Obuna bo‘lish
Ukrainadagi vaziyatni sharhlovchilar orasida "To‘ntarish" va "qo‘zg‘olon" so‘zlari juda mashhur bo‘ldi.
Vladimir Zelenskiy va general Valeriy Zalujniy o‘rtasidagi ochiq ziddiyat qanchalik rivojlansa, Ukraina prezidentini o‘z lavozimidan majburan olib tashlash ssenariylari shunchalik tez-tez muhokama qilinadi.
"Zelenskiy generalni himoya qiladigan armiya uchun o‘lik odamga aylanadi.U qo‘zg‘olonga duchor bo‘ladi", — deydi amerikalik tadqiqotchi jurnalist Seymur Xersh ismini oshkor etmagan ukrainalik amaldorning so‘zlaridan iqtibos keltirgan holda. “Ukrainada davlat to‘ntarishi bo‘lishi mumkin, agar huquq hokimiyatga kelsa, Nuland ham, Markaziy razvedka boshqarmasi ham Zelenskiyni himoya qila olmaydi. Ular Zelenskiyga faqat Zalujniy tufayli chidashdi”, — deydi nemis tadbirkori va mashhur bloger Kim Dotkom.
Ukraina prezidentining sobiq maslahatchisi Oleg Soskin o‘zining videoblogida Zelenskiyni mafkurachi va Markaziy Rada rahbari Vladimir Vinnichenko bilan, Zalujniyni esa ataman Saymon Petlyura bilan solishtirib, hozirgi vaziyat bilan tarixiy o‘xshashliklarni keltirib chiqaradi. Yaqinda G‘arb ittifoqchilarining ko‘rsatmasi bo‘yicha (ularning so‘zlari juda ochiq edi: "Itdek haydash!") ataman diktatorlik vakolatlarini o‘z zimmasiga olib, bir vaqtlar mashhur dramaturg Vinnichenkoni hokimiyatdan chetlatdi.
Davlat rahbari chiqmagan yarador rassom: “Men yozuvchi sifatida ketapman, lekin siyosatchi sifatida o‘lishni xohlayman”, deb xorijga jo‘nab ketdi. Petlyura Sovet Rossiyasi bilan urushni davom ettirdi va oxir-oqibat Ukrainani polyaklar qo‘liga topshirdi. Bu hudud uchun klassik ssenariy!
Yaqinda Baydenga qarshi ayblovlar bilan media maydoniga qaytgan Oliy Radaning sobiq deputati Andrey Derkach ham Ukraina o‘tmishi klassikasiga murojaat qilishi bejiz emas. Zelenskiy, Zalujniy va keskin jonlangan Poroshenko o‘rtasidagi janjalni tahlil qilar ekan, u buni tarixda ko‘p marta ko‘rgan “uch getman”ning hokimiyat uchun klassik Ukraina kurashi deb atadi: Ukrainaning chap qirg‘og‘idagi getman, Ukrainaning o‘ng qirg‘og‘idagi getman, qo‘llab-quvvatlash uchun chet elda "ko‘chmanchi" getman.
Derkach Zelenskiyning kelajakdagi taqdiri haqida gapirib, "Aslida, Ze birlashtirilmoqda", degan xulosaga keladi. Albatta, Ukrainada bu kabi barcha dalillar rad etiladi va ularni faqat "Rossiya tashviqoti" bilan bog‘laydi. Ammo Britaniyaning The Times sahifalarida bir vaqtning o‘zida "Rossiya va Ukraina bo‘yicha mutaxassis" Mark Galeottining maqolasi paydo bo‘lishi qiziq, uni Moskva bilan birga o‘ynashda gumon qilish qiyin.
Uning materiali sarlavhasining o‘zi bunga arziydi: "Ukraina urushi o‘zgardi, shuning uchun Zelenskiy o‘zini qayta kashf qilishi kerak". Muallif to‘g‘ridan-to‘g‘ri Ukraina prezidenti "harbiy rahbar" sifatida o‘zining foydali muddatini o‘tkazib yuborganini va frontdagi va siyosatdagi o‘zgarishlarga "qayta moslashish" uchun nimadir qilishi kerakligini yozadi.
Unda ukrainalik sobiq diplomatning so‘zlari ham keltiriladi: "Mamlakat uni siyosatchidan ko‘ra ko‘proq lider sifatida ko‘radi — 2022-yilda uni ajralmas holga keltirgan fazilatlar 2024-yilda unchalik qimmatli bo‘lmasligi mumkin".
Endi Zelenskiyni almashtirish mumkinligi haqida to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishora. Galeotti bu "siyosatchidan ko‘ra ko‘proq liderni" kim va qanday o‘zgartirishi haqida kamtarlik bilan sukut saqlaydi. Ammo Kiyevda ishlagan britaniyalik diplomatga iqtibos keltirgan holda u tegishli o‘zgarishlar shu yilning bahorida bo‘lishini taxmin qilmoqda. Qiziq, britaniyalik bunday ma’lumotni qayerdan olgan? Negadir 1919-yilda yevropaliklarning o‘sha paytdagi Ukrainaning boshini "it kabi" haydashga chaqirishi bilan o‘xshashliklar yana paydo bo‘ladi.
To‘ntarishlarning barcha fitna ssenariylarini ko‘rib chiqsangiz, beixtiyor savol berasiz: Amerikaliklar haqiqatan ham 2022-yilda o‘zlari ta’zimqilgan odamni hokimiyatdan majburan olib tashlashga rozi bo‘la oladimi? Zelenskiyni AQSh Kongressida qanday kutib olganini eslash kifoya va uning ma’ruzachisi bu fikrlarni haydash uchun uning qo‘llarini o‘pdi. Bularning barchasidan keyin Vashington u yerdagi shunday nufuzli rahbar, Ukraina Cherchillining ag‘darilishiga ruxsat bera olmaydi!
Ammo tarix amerikaliklar hech ikkilanmasdan sobiq ittifoqchilarini yo‘q qilgan ko‘plab misollarni biladi. Biz allaqachon 1960-yillarda Amerika Qo‘shma Shtatlari tomonidan ma’qullangan osiyolik Cherchillning o‘ldirilishining klassik misolini eslagandik — Amerikaga sadoqat bilan xizmat qilgan Janubiy Vyetnam rahbari Ngo Din Zyema.
Amerikaliklar o‘z ittifoqchilariga nisbatan qanday fikrda ekanligini tushunish uchun tarixga uzoqqa borish shart emas. Ularning rasmiy “strategik hamkori” bo‘lgan Iroq hududini qanday bombardimon qilishayotganiga qarash kifoya. Agar Ukrainadagi maqsad va vazifalar o‘zgarsa, ular Zelenskiyga va butun Kiyev rejimiga xuddi shunday munosabatda bo‘lishiga shubha qilishning hojati yo‘q. Qolaversa, AQSh rahbariyatida hech kimda bu rejimning mohiyati haqida alohida illyuziyalar yo‘q.
Yaxshi xabardor Xershning so‘zlariga ko‘ra, o‘tgan yili Markaziy razvedka boshqarmasi boshlig‘i Uilyam Berns Zelenskiyga Vashington "uning shaxsiy korrupsiya gunohlaridan" xabardor ekanligini to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytdi va undan o‘g‘irlangan tovarlarni taqsimlash ishtahasini yumshatishni talab qildi.
O‘shanda G‘arb ommaviy axborot vositalarida Zelenskiyga qarshi boshlangan kampaniyaga qaraganda, u Bernsning ogohlantirishini noto‘g‘ri tushungan. Demak, Qo‘shma Shtatlar nazaridan tushib qolgan Ukraina Cherchilliga nisbatan ham B rejasi, ham V rejasi bor. Agar biror narsa bo‘lsa, ularning qo‘llari titramaydi. Yagona tanlov esa Zelenskiyning "ko‘chmanchi getman"ga aylanishi yoki Osiyo Cherchillining yo‘lidan borishi bo‘ladi.
Yangiliklar lentasi
0