Командно-штабные учения «Взаимодействие-2018» Коллективных сил оперативного реагирования Организации договора о коллективной безопасности в Киргизии.

Ўзбекистон ОДКБга қайтадими ҳарбий эксперт фикри

3263
Ҳарбий шарҳловчининг фикрига кўра, Ўзбекистон доимий ва конструктив равишда Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилотига (ОДКБ) аъзо мамлакатлари билан ҳамкорлик қилади, объектив интеграция доирасида ушбу ташкилот аъзолигига қайтишга манфаатдор бўлиши мумкин.

Қозоғистон президенти Касим-Жомарт Токаевнинг яқиндаги Ўзбекистонга ташрифи, Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев билан учрашувлар икки давлат ўртасида ҳарбий ҳамкорликнинг ривожланишига янги туртки берди. Қозоғистон ва Ўзбекистон ҳаво ҳужумига қарши мудофаа ва аэродром-техник таъминоти масалалари бўйича битимни имзолашди. Бу ҳарбий ҳамкорликни ривожлантиришнинг навбатдаги босқичидир, келгусида стратегик шерикликни янада мустаҳкамланади.

Ҳаво ҳужумига қарши соҳасидаги янги ҳужжатлар Ўзбекистон ва Қозоғистон ҳаво чегараларини ҳимоя қилиш воситалари ва навбатчилик кучлари ўзаро ҳамкорлигини тартибга солади ва таҳдидларга ўз вақтида жавоб қайтариш имконини беради.

Ҳарбий аэродромлардан биргаликда фойдаланиш ҳақида битим икки давлат ҳарбий авиациясига ўзбек-қозоқ чегарасини соддалаштирилган тартибда кесиб ўтишга рухсат беради. Шунингдек, доимий турар (дислокация) жойидан катта узоқликда самолётларга ёнилғи қуйиш имконини беради (қўшни мамлакатлар ҳудудида).

Бундан аввал Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасида ҳарбий-техникавий соҳада ҳамкорлик қилиш тўғрисида ҳукуматлараро битим кучга кирди.

Томонлар техникани етказиб бериш, жанговар ўқув-машғулотларни ўтказиш ва ҳарбийларни тайёрлаш бўйича ҳамкорлик режасини тасдиқлашди.

Ўзаро манфаатли ҳарбий-техникавий ҳамкорликни Тошкент ОДКБнинг бошқа давлатлар билан ҳам муваффақиятли олиб бормоқда: Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон учун халқаро майдонда ягона фронт бўлиб чиқиш мақсадга мувофиқ. Қозоғистон вектори ўзига хос хусусиятга эга.

Стратегик устуворликлар

Марказий Осиё ресурслари учун геосиёсий кураш давом этиши, минтақа ичидаги тарқоқлик ташқи ғаразли ўйинчиларга фақат қўл келиши мумкинлигини Ўзбекистон ва Қозоғистон англаб турибди.

Шунинг учун Тошкент ва Нур-Султон иқтисодий алоқаларни мустаҳкамлаш, ҳарбий ва ҳарбий-техникавий соҳаларда ўзаро манфаатли шерикчиликка тўғри ва барқарор қизиқишни намоён қилмоқда.

Ўтган йилнинг ёзида Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазири генерал-майор Абдусалом Азизовнинг Қозоғистон Республикасига ташрифи чоғида мудофаа соҳасида икки томонлама ҳамкорликнинг истиқболли йўналишлари белгилаб олинди.

Ўзбек делегацияси Қозоғистон мудофаа вазирлиги объектлари билан танишди ва икки томонлама алоқаларнинг тарихида илк бор “Ерік дала" махсус тактик машғулотларда иштирок этишди.

Жавоб ташрифида Қозоғистон делегацияси Қўқондаги ҳарбий қисмга ташрифи ташкиллаштирилди. Бу ўзаро ишонч ортишининг белгиларидир.

Ўзбекистон ва Қозоғистон аста-секин минтақавий ҳарбий-сиёсий иттифоқ асосини ташкил этиши ва унинг ОДКБ доирасигача кенгайишини тахмин қилиш мумкин.

“Халқаро ва минтақавий сиёсатнинг кўплаб масалалари бўйича позицияларимиз бир-бирига мос тушади. Ўзбекистон ва Қозоғистон кенг минтақамиздаги ишлар ҳолатига масъулиятни ҳис этади... Ўзбек халқи ҳақиқий дўсти ва биродарининг елкасини сезди”, -  деб таъкидлаганди президент Шавкат Мирзиёев.

Бироқ ОДКБда бошқа биродар халқлар ҳам бор. Блокдан ташқари ҳарбий доктрина геосиёсий ҳақиқатларни бекор қилмайди.

Бошқа томондан, февралда Ўзбекистон мудофаа вазири генерал-майор Баҳодир Қурбонов АҚШ Қуролли Кучлари Марказий қўмондонлиги қўмондони генерал Жозеф Вотел билан учрашув ўтказди, шунингдек, покистонлик ҳамкасбларни қабул қилди. Бундан ташқари Тошкентда Марказий ва Жанубий Осиё мамлакатлари Қуролли кучлари штаблари бошлиқларининг конференцияси бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон, Қозоғистон, Покистон, Туркманистон, Тожикистон, Афғонистон ва АҚШ Марказий қўмондонлиги вакиллари қатнашди.

АҚШ томони ҳарбий ва ҳарбий-техника соҳасида, шунингдек, минтақада хавфсизликни таъминлаш борасидаги долзарб масалаларига ва Ўзбекистон-Америка мудофаа идоралари ўртасидаги келишувларга Ўзбекистон алоҳида эътибор қаратаётганини эътироф этди.

Бундан аввал Sputnik ўзбек ҳарбий хизматчилари АҚШнинг Кемп-Шелби ҳарбий базаси (Миссисипи штати)да ўтказилган “Жанубий зарба” машғулотларда иштирок этгани ҳақида хабар берганди.

Ўзбекистон билан дўстлик учун турли “куч марказлари”нинг геосиёсий кураши давом этмоқда.

Вақтнинг ультиматумига жавоб бериш

Жиддий геосиёсий ва иқтисодий шароитда Ўзбекистон Марказий Осиёда энг кучли деб ҳисобланган замонавий, мобил, яхши жиҳозланган ва самарали армияни яратди.

Жорий йилда республика мудофаа ҳаражатлари ЯИМнинг 4 фоиз, яъни 1,4 миллиард долларга етди.  Бошқа маълумотларга кўра, Ўзбекистон ҳар йили ҲСКга 4 миллиард доллардан ортиқ маблағ сарфлайди.

Ўзбекистон армияни эҳтимолий ҳарбий ҳаракатлар ва таҳдидларга (афғон йўналиши) тайёрлайди. Янги ташкилий-штат тузилмаси яратилди. Ўзбекистон армиясида 50 мингдан ортиқ ҳарбийлар хизмат қилади, улардан 40 минг пиёда қўшинлари.

Начало совместных узбекско-таджикских военных учений в Согдийской области
Министерство обороны Узбекистана

Еттита олий ҳарбий олийгоҳлар қўмондон кадрларнинг юқори тайёргарлик даражасини таъминлайди. Армия хизмат муддати бир йилгача қисқартирилган, профессионал армияга ўтиш курси танланган.  

Ўзбекистон ҳарбий доктринаси мудофаа характерига эга бўлиб, ҳарбий-сиёсий иттифоқларда иштирок этиш ва Ўзбекистон ҳудудида хорижий ҳарбий базаларни жойлаштиришни истисно қилади. Бошқа давлатлар билан самарали ҳарбий-сиёсий ҳамкорлик қилиш курси (кўп векторли курс)дан ҳаракат қилади.

Тошкент ва Москва ўртасида ҳарбий ва ҳарбий-техникавий ҳамкорлик самарали ривожланмоқда: Ўзбекистон Мудофаа вазирлиги Россиядан қурол-яроғ сотиб олиш ва ҳарбий тайёргарлик қўшма тадбирларида иштирок этишга манфаатдор.

Икки давлат мудофаа вазирлари Абдусалом Азизов ва Сергей Шойгу 2018 йил октябрь ойида ҳаво майдонидан биргаликда фойдаланиш тўғрисида битимни имзолашди.

Ҳозирча республикани ОДКБга қайтиш ҳақида гап йўқ, бироқ ҳақиқат юридик абстракциялардан кучлироқ. Хусусан, Ўзбекистон қурол-яроқни Россия ички нархларида сотиб олади. ОДКБ ва Божхона иттифоқидан ташқарида турган ҳолда бундай имтиёзларга эга бўлган МДҲнинг ягона мамлакатидир. Бундай катта маблағларни сезиларли даражада иқтисод қилиш ҳисобига 2020 йилгача қуролли кучлар модернизация қилиш имкониятини беради.

Объектив равишда фақат Россия Федерацияси Марказий Осиё минтақасига хавфсизлик кафолатларини бериши мумкин.

Ўзбекистон ва Россия ўртасида муносабатлар 1999 йил декабрда имзоланган Стратегик шерикчилик тўғрисидаги шартнома ҳамда Иқтисодий ҳамкорликни янада чуқурлаштириш тўғрисидаги шартнома асосида тартибга солинади.

Вақт геосиёсий танловнинг тўғрилигини тасдиқлади.  

3263

Хитой қашшоқликни фалсафа ёрдамида енгдими?

268
(Янгиланган 20:05 25.11.2020)
Яқинда Хитой ОАВлари 2020 йилда Хитойнинг энг сўнгги 9та уезди қашшоқ уездлар рўйхатдан чиқарилганини ва Хитой қашшоқликни енгганини хабар қилган эди.

Дунёда энг кўп сонли аҳолига эга бўлган ушбу мамлакат бунга қандай эришгани ҳақида Дмитрий Косырев мақоласида танишинг. 

Маълум бўлишича йил бошида қашшоқ уездлар сони 832та бўлган. Уларнинг аксарияти  Синьцзян, Сычуан ва бошқа провинцияларда жойлашган. Ушбу маълумотларни БМТ озиқ-овқат дастури эксперти доктор Маттиас Холуорт ҳам тасдиқламоқда. Унинг айтишига кўра, сўнгги йилда дунёда енгилган қашшоқлининг 70 % Хитойга тўғри келади. Жами ҳисобда Пекин 700 мингдан ортиқ кишиларни қашшоқликдан чиқарган.

Хитойча қашшоқлик ўзи нима?  

Хитой иқтисодчилари рақамлари миқёсида бу шундай кўринишга эга – йилига 11487 юандан (1740 $) кам даромад олган киши қашшоқ ҳисобланади. Бундан кўпроқ даромад оладиганлар эса – оддий камбағаллар ҳисобланади.  Энди Хитой қашшоқлик билан эмас – камбағаллик билан курашади.

Кимгадир бу рақам жуда кам кўриниши мумкин, лекин хитойлик мутахассислар мамлакатдаги озиқ-овқат ва истеъмол моллари, турар жой харажатлари ва бошқалардан келиб чиққан ҳолда қашшоқ бўлмаслик учун қанча даромад олиш кераклигини ҳисоблаб чиқишган.

Foreign Affairs ёзишига кўра, АҚШ экспертлари бўлса, “Хитой олдида қиладиган ишлари ҳали кўп” деб ҳисоблашмоқда. Албатта уларнинг гапида ҳам жон бор. Ривожланган давлат миқёсида бу рақамлар жуда кам кўринади.

Лекин, Хитой тажрибасига диққат билан назар солганда қизиқ ва намунали манзаралар гувоҳи бўлиш мумкин. Албатта ушбу услубларнинг айримлари фақат Хитойга хос бўлиши мумкин.

Хитой тажрибаси 

Хитой харитасига диққат билан назар солганда энг камбағал вилоятлар йирик саноат ва бизнес марказларидан узоқ бўлган, тоғли ва етиб бориш қийн бўлган ҳудудларда жойлашганини кўриш мумкин. Ушбу ҳудудларда камбағалликни енгишнинг энг самарали чораси, бу у ерга йўл қуриш бўлган.

Ундан ташқари ресурслардан самарали фойдаланиш услублари ўйлаб топилган. Масалан “гуруч – балиқ” услуби. Яъни гуруч экишда фойдаланиш режалаштирилган сув ҳавзаларида дастлаб балиқ чавоқлари етиштирилган.

Учинчидан, Хитойда муаммони ўз номи билан аташ ўринли деб топилган. Масалан, қашшоқ оила учун қуриб берилган уйда “қашшоқ хўжалик” деган ёзув бўлган. Бу уларни камситиш мақсадида эмас, балким уларга кўрсатилган ёрдам, қашшоқликни енгишда қўлланилаётган услублар самарадорлигини ўрганиш мақсадида қилинган. Ана шундай хўжаликлар яхши ривожланиб кетганда, қўшнилар келиб унинг иш услубини ўрганган.

Умумий қилиб айтганда бугун биз Хитой ҳукуматининг нафақат сўнгги 40 йиллик ҳаракатлар стратегияси натижасини, балким хитой халқининг 1000 йиллик тарбияси, жамиятда яккхонликни тарғиб қилиш эмас, балким муаммоларни биргаликда енгиш фалсафаси натижасини кўрмоқдамиз.

Олдин Хитойда вазият бошқача эди. Мао Дзе Дун даврида даромад барчага тенг бўлинар эди, ҳамма бир хил – камбағал яшарди. Ҳозир бўлса – у ерда ёрдам ўрнига, кишиларга ўзлари кўпроқ даромад олишлари учун имкон яратилмоқда.

АҚШ фалсафаси

Яқинда америкалик журналистлардан бири Женет Дейли  Хиллари Клинтоннинг машҳур цитаталаридан бирини эсга олганди. Клинтон “Американинг аксарият аҳолисини— basket of deplorables, яъни бир тўплам ахлат”, деб атаган эди. Ўшанда унинг ушбу сўзлари давлатдан ёрдам пули ва турли нафақа оладиганларни умуман аҳолининг камбағал қисмини хафа қилган эди. Улар орасида ҳам демократ ҳам республикачи бўлган. Байден ушбу хатони такрорламаслик учун жуда эҳтиёткор ҳаракат қилди.

Умуман америкада аҳоли фалсафаси шундай: у ерда барча ўз ҳаётини камбағалликда бошлайди, кейин яхши ишласа – бой бўлади. Агар бирор киши камбағал бўлса – демак айб ўзида. Уларга давлат ёрдам бериб туради, айниқса сайловлар олдида ана шундай қатламга муносабатлар фаоллашади. Чунки номзодларга овоз керак.

Англияда ҳам саноати эскириб қолган шаҳарлар, эскин конлар – керак бўлмай қолганда бутунлай унутиб юборилган эди. Ҳеч ким у ерда ишсиз қолган фуқарларга ёрдам беришни ўйламаган эди.

Журналист  Женет Дейли аҳолининг камбағал қисмини унутиб қўймаслик, муаммоларига жиддий қараш керак деб ҳисоблайди.

268

Байден АҚШни Европа қўғирчоғига айлантиради

700
Европа Кенгаши раҳбари Чарльз Мишель ЕИ номидан Жо Байденга "мустаҳкам трансатлантик иттифоқ"ни тиклашни таклиф этди.

Ирина Алкснис

Агар у Оқ уйга кўчиб кирса (воқеалар ривожига қараганда, бу ҳолат тобора муқаррарлиги кўринмоқда), бундай истакнинг амалга ошиши учун етарлича асос бор. АҚШнинг эҳтимолий давлат котиби сифатида "вашингтон ботқоғи" ва "глобал альянслар ҳимоячиси"нинг рафинадланган маҳсули бўлмиш - Энтони Блинкен номзоди кўрсатилиши ўзига хос рамзга эга.

Ғарбий Европа АҚШ президенти ролида айнан Жо Байденни кўришдан шод бўлиши - ЕИ етакчилари бир-бирини ортда қолдириб Байденни сайловдаги ғалабаси билан табриклай бошлаганларида, ГФР эса "яна тўрт йил Трамп билан ишлашни истамаслигини" тан олганидаёқ аён бўлган эди.

Шу билан бирга, Европа нега Штатлар раҳбари сифатида глобалистларни - ўша, бир қутбли дунёда шак-шубҳасиз Вашингтон етакчилигидаги ҳолатга қайтиш ғояси билан ёнувчи глобалистларни кўришни афзал билаётгани - тушунарсиздир.

Ахир Кўхна Дунёдаги тобора фаоллашиб бораётган суверенлашиш ва океан орти сюзеренидан ярим вассал тобеликдан халос бўлишга интилиш бир қарашда ушбу истакларга зиддек кўринади.

Шу ерда, Европада ўз давлатларини Штатларга қурбонликка келтиришга тайёр америкапараст кучлар қўли устун келганлигини тахмин қилиш мумкин эди. Аммо фактлар бунинг аксини кўрсатмоқда. Мисол учун, Германия ҳукумати АҚШда "Шимолий оқим - 2"га қарши ишлаб чиқилаётган  экстерриториал санкцияларни мақбул кўрмаслиги бўйича қарашларини навбатдаги бор тасдиқлади.

Шу тариқа, Европа ўз манфаатларини ҳимоя қилиш ва ўз геосиёсий ролини кучайтириш бўйича линиясини олдинга суришда давом этмоқда, бироқ шу билан бирга Вашингтонда ҳокимият тепасига қайтиши назарияда - мутлақо номаъқбул бўлган кучларни қайтишини жуда ишқибозлик билан қўллаб-қувватламоқда.

Ушбу ғалати зиддиятлар жумбоғига жавобни тўрт йил олдинги воқеаларда изламоқ керак.

Оқ уйга келгач, Доналд Трамп АҚШ иштирокидаги кўплаб тайёрланаётган ва ҳатто имзоланган халқаро шартномалардан воз кечган эди. Ўша пайтда жуда салбий обрўга эга бўлган машҳур Трансатлантик савдо ва инвестиция шериклиги битими бошига ҳам шу кунлар тушган эди. Алармистлар бу битим ёрдамида Америка Европа ресурсларини ўз фойдасига сўриб олиши ҳақида огоҳлантирган эдилар.

Аммо, ўз президентлиги йилларида ҳар қандай имкониятдан ўз давлати учун иқтисодий даромад олишда фойдаланган Трамп, Америка учун бир қарашда узоқ йиллар давомида "олтин тухумларни" қўйиши керак бўлган "товуқ"дан ҳеч бир иккиланишсиз воз кечди. Боз устига, ушбу битимларнинг барчаси аслида Қўшма Штатлар учун ўта фойдасизлигини кўплаб маротаба такрорлади.

Бизнесда катта тажрибага эга бўлган зўр ватанпарварга ишониш мумкин, деган гумон йўқ эмас.

Бу ерда энг катта англашилмовчилик - глобалистларда (шу жумладан, америкалик глобалистларда ҳам) миллий йўналтирилган манфаатлар бор, дея ғафлатда қолиш бўлса керак. Улар учун Қўшма Штатлар бош эмиссия маркази ва сайёранинг энг қудратли армияси сифатида фавқулодда муҳим бўлиши мумкин. Аммо, аҳолиси 330 миллионга яқин улкан давлат ўз-ўзидан бу ўта оғир юкдир, унга бирон нима тикиш ва унинг муаммоларини ҳал қилишдан кўра уни "ҳисобдан чиқариш" осон, ахир.

Аммо глобалистларнинг дунё фуқаролари сифатидаги асл манфаатлари ва сентиментал туйғулари бутунлай бошқа жойлар билан боғлиқ бўлиши мумкин. Худди ўша Энтони Блинкен болалигининг аксарият қисми Парижда ўтган ва унинг шахс сифатида шаклланишига европалик ўгай отасининг таъсири кучли бўлган. Демак, унинг давлат котиби сифатида қай вақтгача фақатгина АҚШ миллий манфаатларини ўзига дастуриламал қилиши тўғрисида шубҳалар табиийдир.

Бундай манзарада Европа позицияси ўзига хос маъно касб этади. У сўнгги ўн йилликлар давомида ўз илдизидан ажралган олис америка давлати билан ҳамкорлик ўлароқ ўз мақсадларига эришишга ўрганди - аммо шу билан бирга "озод дунё етакчиси" ва "ягона қудратли держава" олдида бажарилиши шарт бўлган рамзий реверансларни ҳам канда қилмади. Биргина Эрон ядровий битимини олайлик, уни кўпинча Обама президентлигининг энг йирик ғалабаларидан бири деб аташади, аммо Европа Иттифоқи бу битимдан Қўшма Штатларга нисбатан кўпроқ манфаатдор эди.

Бундан ташқари, ЕИ ҳали ҳам кўп жиҳатдан Штатларга муҳтож. Хусусан, Европанинг ўз армиясини - бугунги кундаги каби кучни имитация қилгувчи эмас, балки реал ҳарбий кучга эга армияни яратишга бўлган кучли чиранишлари - ножиддий кўринмоқда.

Ушбу маънода америкаликларга муқобил мавжуд эмас ва яқин келажакда кўзда тутилмаган ҳам. Аммо Трамп Кўхна Дунёни ўз ҳарбий "соябони" учун энг юқори ставкада пул тўлаттиришга қатъий қарор қилган эди, "Вашингтон ботқоғи" билан эса Брюссел ва Берлин яхшиликча келишувга эришиш имкониятига эга бўлмоқда.

Қолаверса, Россияга нисбатан - геосиёсий, иқтисодий ва ўша, ҳарбий соҳаларда тош босиш учун ҳам - ЕИ аввалгидек, керак. Акс ҳолда Москва ғарбий йўналишда жуда қулай шарт-шароитларга эга бўлмоқда, бу эса Ғарбий европа пойтахтларини хурсанд қилмайдиган янгилик.

Натижада парадоксал ҳолат юзага келмоқда: Европа кўпчилик кўз ўнгида АҚШ учун сарфланадиган материал бўлиб кўринган бир вақтда, аслида америкаликлар ачинишга кўпроқ лойиқ, сабаби, Штатларнинг Европа фитнаси ва ўз элиталари хоинлиги қурбонига айланиш имконияти тобора ошиб бормоқда.

700
Пробирки с биоматериалом

Ўзбекистонда коронавирус: 26 ноябрь асосий хабарлари

22
Ўзбекистонда яна 62 кишида коронавирус аниқланди, республика бўйлаб коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 72 289 нафарни ташкил қилмоқда.

ТОШКЕНТ, 26 ноя — Sputnik. Sputnik Ўзбекистон республикадаги эпидемиологик вазият тўғрисида асосий хабарларни тўплади.

26 ноябрь coaт 13:00 га қадар 62 кишида коронавирус аниқланди, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 72 289 нафарни ташкил қилмоқда.

Янги касалланиш ҳолатларининг: Андижон вилоятида 2 нафар, Қашқадарё вилоятида 7 нафар, Наманган вилоятида 5 нафар, Тошкент вилоятида 41 нафар, Тошкент шаҳрида 7 нафар коронавирусга чалинган беморлар билан мулоқотда бўлганлиги сабабли намуна олинган фуқаролар орасида аниқланган.

Соғайиш кўрсаткичи

Республика бўйлаб жами соғайганлар сони 69 477 нафарга етди. Соғайиш кўрсаткичи 96 фоиз.

Айни пайтда 2 206 нафар беморга белгиланган стандартлар бўйича даво чоралари кўрилмоқда.

Ўлим ҳолатлари

Ўзбекистонда жами 606 киши пандемия қурбони бўлди.

Польшадан ёрдам

Польша коронавирусга қарши курашиш учун Ўзбекистонга гуманитар ёрдам юборди. Махсус самолётда шахсий ҳимоя воситалари, дезинфекция воситалари, термометрлар ва дори-дармонлари олиб келинди. Юкнинг қиймати 214 минг доллар.

Дунё саломатлиги

Дунё бўйлаб инфекцияни юқтириб олган кишиларнинг сони 60,4 миллиондан ошди, 1,4 миллиондан ортиқ киши вафот этди, 38,7 миллиондан ортиқ киши тузалди. Энг кўп ҳолатлар АҚШда (12,8 млн), Ҳиндистонда (9,3 млн), Бразилияда (6,2 млн).

22