Директор Евразийского аналитического клуба Никита Мендкович в мультимедийном пресс-центре Sputnik Кыргызстан

Тожик-қирғиз чегарасидаги можарони ҳал этишда Ўзбекистон тажрибаси ёрдам беради

526
(Янгиланган 13:51 30.07.2019)
Евроосиё таҳлил клуби раҳбари, халқаро масалалар бўйича Россия кенгаши эксперти Никита Мендкович, Эмомали Раҳмон ва Сооронбай Жээнбековнинг чегараолди ҳудудидаги учрашувига изоҳ берди.

Илгарироқ Тожикистон ва Қирғизистон президентлари Эмомали Раҳмон ва Сооронбай Жээнбеков икки мамлакат чегарасидаги қишлоқлар аҳолиси билан учрашишган эди. Шундан сўнг улар Исфара (Тожикистонда) иккиёқлама ҳамкорлик масалаларини муҳокама этишди ва шундан сўнг Раҳмон Қирғизистонга ишчи ташрифни амалга оширди. Чолпон-Отада икки мамлакат етакчилари музокараларнинг иккинчи раундини амалга оширдилар, хусусан чегара делимитацияси ва демаркацияси масалалари ҳам кўриб чиқилди.

Жээнбеков Иссиқ-Кўлга учиб келган Раҳмонга нима деди?

Sputnik радиоси эфирида Мендкович давлат раҳбарларининг учрашуви Қирғизистон ва Тожикистон аҳолиларининг ўзаро ишончини оширишга хизмат қилишини айтди.

"Анклавлар даражасида чегара можаролари авж олса, бу бошқа масала, чунки дээслакация бўйича ишлар аввало ўша ерда бажарилиши лозим. Пойтахтлар ва давлат етакчилари ўртасида расмий алоқаларнинг йўлга қўйилиши - чегаралар демаркацияси ва ерни тақсимлашнинг техник муаммолари ечими бўйича сиёсий битим тузишга олиб келувчи муҳим қадамдир", - деди сиёсатшунос.

У шунингдек, мунозарали ҳудудларда мунтазам равишда - йилда бир неча маротаба можаролар бўлиб туришини таъкидлаб ўтди.

"Бу можароларга ҳатто чегара частьлари ҳам жалб этилади баъзан, ва бу энг хавфли нуқтадир. Муаммо ечими учун биринчи навбатда "иккиёқлама" сиёсий ирода зарур. Қирғизистон ва Ўзбекистон сарҳадларида аниқ бўлмаган чегара туфайли юз берган жиддий можароларни эсланг. Бир неча йиллар олдин чегара постларида бронетехникани кўришингиз мумкин эди. Аммо янги президент даврида Ўзбекистон қисқа муддатда барча можаролар ечимини топишга ва зарур битимларни имзолашга муваффақ бўлди. Қирғизистон ва Тожикистон ҳам яқин келажакда шундай ечимга келади, деб умид қилиб қоламиз", — деб таъкидлади Мендкович.

Унинг сўзларига кўра, бу масала устида ОДКБ ишламоқда. Ташкилот иштирокчи-давлатлар ўртасидаги олдинги можароларда ҳам модератор сифатида иштирок этган ва музокаралар жараёнини таъминлаган.

526
Контрольно-пропускной пункт на границе

Бу урушдан ҳеч кимга наф йўқ: эксперт Арманистон ва Озарбайжон можароси ҳақида

289
Озарбайжон Арманистон армиясининг таянч пунктига зарба берганини маълум қилди. Давлат замонавий ривожланиши институти директори Дмитрий Солонников можаронинг сабаблари ва унинг оқибатлари ҳақида ўз фикрларини билдирди.

Озарбайжон Қуролли кучлари Арманистон қуролли кучлари таянч пунктига зарба берди, душанба кунига ўтар кечаси чегарадаги вазият кескинлигича қолди. Бу ҳақда берди РИА Новостига Озарбайжон Мудофаа вазирлиги матбуот хизмати маълум қилди.

Аввалроқ Арманистон Мудофаа вазирлиги Озарбайжон душанба куни эрталабдан Арманистон позицияларини артиллерия қуролларидан ўққа тутишни бошлаганини маълум қилган эди. Вазирлик раҳбари шахсий таркибга вазмин бўлишни буюрди.

Жанглар икки мамлакат чегарасидаги Товуз тумани ҳудудида 12 июль, якшанба куни бошланди. Озарбайжон Мудофаа вазирлиги талқинига кўра, ҳарбий позициялар Арманистон қуролли кучлари бўлинмалари томонидан ўққа тутилган. Шу билан бирга, Арманистон томони Озарбайжонни таянч нуқтасини эгаллашга уринишда ва чегарани бузишда айбламоқда.

Sputnik радиоси эфирида Давлат замонавий ривожланиши институти директори Дмитрий Солонников можаронинг сабаблари тўғрисида ўз фикрларини билдирди.

“Бугунги кунда иккала томон учун жиддий тўқнашувлардан ҳеч қандай маъно йўқ. На Арманистонга, на Озарбайжонга кенг кўламли урушни бошлашни фойдаси бор. Менимча, гап қўмондонликнинг қуйи бўғинидаги бирон бир келишмовчилик ҳақида кетмоқда. Балки бунга қачонлардир кузатувчилар аниқлик киритишлари мумкин бўлади. Ҳозирда ЕХҲТ ушбу масалани ўрганишда фаол иштирок этмоқда”, - деди Дмитрий Солонников.

У томонларнинг бир-бирига нисбатан билдирган айбловларига изоҳ берди.

“Чегарани бузиб ўтиш - бу жиддий ҳарбий амалиёт. Бу ерда айтилишича эса, бир неча киши УАЗ автомашинасида чегарани кесиб ўтишга уринганлиги айтилмоқда. Бу ҳақиқатан рўй берган бўлса, бу шунчаки маҳаллий ҳарбийлар томонидан уюштирилган безорилик, провокация ёки аҳмоқликдир. Ёки бошқа версия ҳам бор: Озарбайжоннинг позицияларига қарата ўт очилиши - бу ҳам қандайдир маҳаллий вазият. Буларнинг барчаси албатта текширилади, аммо бу Бош штаб юқори идораларида режалаштирилмаганлиги аниқ”, - дейди эксперт.

Унинг фикрига кўра, томонлар жиддий тўқнашувларнинг олдини олишлари мумкин.

“Ўйлайманки, иккала томон ҳам ушбу можаронинг оқибатларини минималлаштиришга ҳаракат қилади. Сўнг улар ЕХҲТ орқали жорий кескинлик манбасини топишга ҳаракат қиладилар. Катта урушдан ҳеч кимга наф йўқ, шунинг учун можаро янада кучайишига йўл қўймайдилар”, - дея хулоса қилди Дмитрий Солонников.

289
Flagi USA i UE w Brukseli

Вашингтон Европани ростакамига жазолашга қарор қилди

516
(Янгиланган 20:15 13.07.2020)
АҚШ ва Европа орасида узоқ йиллар давомида вужудга келган эски можаро ҳозирги кунга келиб кўп миллиард долларлик ўзаро молиявий зарбаларга олиб келди.

Дональд Трамп маъмуриятининг Facebook, Google ва Amazon каби Американинг ИТ-гигантлари ўртасидаги барча зиддиятларга қарамай, АҚШ президенти Америка корпорацияларининг даромадларини Европа солиқчиларидан ҳимоя қилиш мақсадида АҚШ ва Европа Иттифоқи ўртасида сақланиб қолган трансатлантик бирдамлик ва яхши ният қолдиқларини қурбон қилишга тайёр бўлди, деб ёзади РИА Новости муаллифи.

Узоқ йиллар давомида вужудга келган эски можаро ҳозирги кунга келиб кўп миллиард долларлик ўзаро молиявий зарбаларга олиб келди - Европа Иттифоқи ўнлаб йиллар давомида ЕИда солиқларни тўламасдан ишлаб келган Америка корпорацияларини «сиқувга олмоқчи”, АҚШ эса минимал молиявий суверенитетни қўлга киритишга уринишлар учун Европа Иттифоқини жазоламоқчи. Трамп жамоасига тан бериш керак - уларнинг қасоси аниқ нуқтали бўлиб чиқди, яъни Европанинг озодлик сари қадами ғояси аниқ муаллифи ва умуман олганда “АҚШнинг Европа колонияларида” фаолият юритаётган Американинг ИТ-бизнеси  аслида, солиқ тўлаши кераклиги фикрини илгари сурган “безбет” аниқланди ва бу аниқланишдан кейин Американинг жавоб чоралари кўрилди.

“Google, Facebook ва Amazon солиғи” муаллифи ва илҳомлантирувчиси сифатида Европани дунё кучи кутби сифатида қайта тикланиши ҳақида кўп гапириш иҳлосманди ва Франция президенти Эммануэль Макрон ва Оқ уйнинг қайноқ қўли остига тушиб қолган компаниялар рўйхатидагилар бўлиб чиқди, бу рўйхат эса Елисей саройига максимал даражада ноқулайлик келтирувчи зарба бериш мақсадида тузилган.

Америка CNBC  молиявий телеканалининг хабар беришича:

АҚШ люкс сегментда ишлайдиган айрим маҳсулотларга юқори божларни киритиши мумкинлигини эълон қилгандан Франция компанияларининг акциялари нархи тушиб кетди.

Январ ойи охирида жорий этилиши мумкин бўлган янги тарифларга мувофиқ, АҚШ Савдо ваколатхонаси Франциядан бундай товарларни олиб киришда 100% гача бож ундириши мумкин бўлади. Тахминий миқдор (янги божлар жорий этилиши мумкин бўлган импорт - таҳр.) 2,4 миллиард долларни ташкил этади. Француз акцияларининг пасайиши Louis Vuitton, Hennessy, Hermes, Christian Dior, Gucci, Yves Saint Laurent и Balenciaga брендларига эгалик қиладиган компанияларга таъсир қилади”

“Юз фоиз – бу анчагина катта миқдор”, - дейди Американинг The Wall Street Journal нашрига Chanel уйи президенти Бруно Павловский. “100 % бу тариф эмас, бу - жарима”, - дея қўшимча қилди у.

Таъкидлаш жоизки, Америка амалдорлари воқеалар ўз версиясини тақдим этиб, аслида бу вазиятда ЕИдаги Америка компанияларини камситмоқчи бўлган Макрон айбдор деб таъкидлайдилар. Бу айблов ҳатто одатда ватанпарвар бўлган Америка ОАВларида ҳам маълум бир шубҳаларни келишига сабаб бўлди.

“АҚШда Франция солиқ тузилмаси Facebook, Google ва Amazon каби АҚШнинг йирик интернет-компанияларига нисбатан адолатсиз иш тутмоқда деб ҳисоблашади. Шунга қарамай, бошқа давлатлар ҳам тобора ўз бозорларида миллиардлаб долларлар топаётган фирмалардан даромад олиш йўлларини изламоқда”, - дея хабар беради Politico нашри.

Трамп томонидан қасос воситасини танлаши, эҳтимол, “французча люкс” ўзига хос ишончлилик ороли ва инвесторлар учун хавфсиз бошпана ҳисобланганлиги билан боғлиқ, чунки инвесторлар фақат энг бадавлат истеъмолчилар билан ишлайдиган француз компаниялари, коронавирус эпидемияси таъсиридан ва савдо урушлари ҳавфидан идеал даражада ҳимояланган, деб ҳисоблашган.

Франция эпидемияга қарши кураш чораларини кўриши сабали чуқур иқтисодий инқирозга шўнғишининг қора фонида, люкс компаниялари аллақандай нур ва умид манбаи, шунингдек ўз анъанавий саноати билан Германия ёки Хитой билан рақобатлаша олмайдиган мамлакат бўлиб, аммо халқаро майдонда қанақақадур рақобатдош устунликка эга бўлиши тимсоли бўлиб кўриниб турган эди. Агар мақсад Франция президенти маъмуриятини қўрқитиш ва умуман Европа солиқ сиёсатига таъсир ўтказиш бўлса, унда бу тимсолни оёқ ости қилиб, ушбу компанияларни Америка бозорига кириш имкониятидан маҳрум қилиш яхши фикрдир.

Французлар ўзини принципиал тутиб Америка компанияларига солиқ жорий этишлари мумкин (ҳеч бўлмаганда миллий даражада), аммо, дейлик, немис амалдорлари, масалан, немис автомобилларини экспорт қилишда “100%лик тариф” га дуч келган ҳолда, умумевропа солиғини жорий этилишини қўллаб-қувватлармикин, -  бу жуда катта шубҳа остида.

Бошқа томондан, бу ҳолатда гап фақатгина иқтисодий можаро ҳақида кетмаяпти. Бу баҳс Европалик сиёсатчиларнинг ўз мавқеи устидан кетаётган баҳс. Муайян ҳудуднинг ҳақиқий эгалигини кўрсатадиган ҳал қилувчи омил, бу - маҳаллий ишбилармонлар солиқни кимга тўлаши масаласи. Ушбу солиқларни жорий қилиш ва ундириш ҳуқуқига эга бўлган шахс муайян ҳудудда ҳокимият эгасидир. Тарихда шундай вазиятлар бўлганки, баъзи чет эллик савдогарлар ёки тадбиркорлар бирон бир мамлакатда божсиз ва солиқсиз савдо қилиш ёки хизмат кўрсатиш ҳуқуқини олган, аммо бу фақат урушда ютқазганида ёки шунчаки ҳарбий куч ишлатилиши таҳдиди остида таслим бўлишнинг маълум шартларига имзо чеккан тақдирдагина юз беради.

Шунга мос равишда, Америка компаниялари Франциянинг онлайн реклама ва интернет-савдолари бозорида етакчи иштирокчисига айланганида, улар француз компанияларидан миллиардлаб евроларни олишади (бир вақтнинг ўзида ҳар қандай француз бизнесини ўз маҳсулотларини интернетда самарали реклама қилишдан маҳрум қилиб, уларни “ўлдириш” имконига эга бўлади), шу билан бирга француз бюджети бир тийин ҳам ололмайди, яъни бу Франция АҚШнинг мустамлакаси ёки ҳеч бўлмаганда тўлиқ иқтисодий суверенитетга эга эмаслигини англатади. Ва уч фоизли арзимаган солиқни жорий қилиш қарори - шунчаки бюджетни тўлдириш истаги эмас, балки ўз мустақиллигини тиклашга уриниш холос.

Шуниси эътиборга лойиқки, Трамп маъмуриятининг Францияни жазолаш ҳаракатини Республикачилар қаторида, Демократик партияси ҳам қўллаб-қувватлаганди. Бу Россия учун жуда яхши янгилик, айниқса француз сиёсатчиларида тўсатдан ўз ғурури ҳисси пайдо бўлса.

Ўтган сафарги таҳдидларга жавобан, Франция ва ҳатто Германия ҳукумати вакиллари ҳеч бўлмаганда олға қадам босиб ва мустақил иқтисодий сиёсат юритиш ҳуқуқини ҳимоя қилишга тайёр эканликларини намойиш этдилар.

Агар вазият ушбу сценарий бўйича давом этаверса, АҚШнинг кузги сайловларида ким ғолиб бўлишидан қатъи назар, Вашингтон-Париж ва Вашингтон-Берлин йўналишларида муносабатлар янада ёмонлашиб боради. Яқин келажакда америкалик истеъмолчи Chanel атирига ёки Hermes сумкасига контрабанда ёрдамида эришадиган бўлса ва европаликлар Америка ижтимоий тармоқларига альтернатива излашга мажбур бўлишса, бу жуда кулгили ҳолат бўлади. Иқтисодий деглобализация ниҳоллари ўрнатилган халқаро алоқалар асфальтини ёриб чиқмоқда.

Жорий глобаллашган иқтисодиёт тизими мос келмаётган давлатлар учун бу ўтмиш хатоларини тузатиш ва деглобализацияга дуч келган келажакда янада қулай мавқега эга бўлиш учун сўнгги ва жиддий имкониятдир.

516
Амурского газоперерабатывающего завода

Элчихона Амур вилоятида юз берган ҳодисани назорат остига олди

11
Россиядаги Ўзбекистон бош консули бўлиб ўтган ҳодиса тафсилотларини аниқлаш ҳамда Ўзбекистон фуқароларининг қонуний ҳуқуқ ва манфаатлари ҳимоясини таъминлаш мақсадида воқеа жойига етиб борди.

ТОШКЕНТ, 14 июл - Sputnik. Россиянинг Амур вилоятида Ўзбекистон фуқаролари иштирокида юз берган ҳодисани Ўзбекистон элчихонаси назоратга олди, деб хабар қилмоқда Ташқи ишлар вазирлиги.  

"Мазкур масала бўйича Россия Федерацияси Ички ишлар вазирлиги ва бошқа ваколатли органлари билан мунтазам мулоқот олиб борилмоқда. Бўлиб ўтган ҳодиса тафсилотларини аниқлаш ҳамда Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг қонуний ҳуқуқ ва манфаатлари ҳимоясини таъминлаш мақсадида воқеа жойига Элчихона Бош консули етиб борган", - дейилган хабарда.

Можарони келтириб чиқарган сабаб ва шарт-шароитларни ўрганиш, муаммонинг барча томонлар учун мақбул бўлган ечимини топиш бўйича иш жараёни ва натижалари ҳақида қўшимча ахборот берилади.

Маълумот учун, 2020 йилнинг 13 июль куни Россия Федерацияси Амур вилояти Свободный туманидаги "Renaissance Heavy Industries" компаниясига тегишли вақтинчалик вахта шаҳарчасида Ўзбекистон Республикаси фуқаролари иштирокида оммавий тартибсизликлар юз берган эди.

ОАВхабарларида айтилишига кўра, иш ҳақи тўланмаганлиги туфайли келиб чиққан можаро оқибатида 300га яқин ишчилар корхонага тегишли бўлган бир неча автомобилларни ағдариб ташлаган. 

 

11