Мактаб формаси: можаро тугагани йўқ. Тадбиркор ўз маҳсулотига харидор топа олмаяпти

2065
(Янгиланган 13:56 05.08.2019)
Куни кеча, 4-август куни Тошкентдаги "Пушкин" майдонида "Ўзтўқимачиликсаноат" уюшмаси ташаббуси билан ягона мактаб формаси намойишига бағишланган промо-акция ўтказилди.

ТОШКЕНТ, 5 авг - Sputnik, Дилшода Раҳматова. Ўзбекистонда мактаб формаси энг долзарб ва ечими охиригача ҳал бўлмаган масалалардан бири. Аввалига мактабларда бир хил форма керак-керак эмаслиги катта мунозараларга сабаб бўлган бўлса, бир тўхтамга келингач, форма нархининг қимматлиги аҳоли эътирозига сабаб бўлди. Шу билан бошқа долзарб масалалар турганда, мактаб формасини мажбурий жорий этишга шошилмаслик лозим, деган тўхтамга келинди.

Мактаб формалари: қаердан олса бўлади, нархи қанча? >>>

Эндиликда Ўзбекистонда ягона мактаб формасига 2024 йилдан ўтилади. Бу, оилада бир нечта ўқувчиларни ўқитаётган ота-оналарни хурсанд қилди, албатта. Лекини бор. Мактаб формасини жорий этилишини кечиктирувчи қарор чиққунига қадар маҳаллий ишлаб-чиқарувчилар минглаб формаларни тикишга улгуришган. Промо-акция тадбирида иштирок этган Sputnik мухбири форма сифати ҳақида аҳоли фикрини ўрганди ҳамда тадбиркорлар билан суҳбатда бўлди.

Мактаб формаси нима учун керак бўлди?

Ягона мактаб формасини жорий этиш таклифи уч йил аввал "ўқувчилар орасида ижтимоий нотенглик келиб чиқишини олдини олиши мумкин", деган мақсадда мамлакат президенти томонидан киритилган эди. Давлат раҳбари чиқишидан саноқли кунлар ўтиб, ўша вақтдаги халқ таълими вазири Улуғбек Иноятов келаси ўқув йилигача енгил саноат, модельер мутахассислар ва ота-оналар фикрини инобатга олиб, камида 8-10 хил моделдаги формалар тайёрланишини маълум қилди.

2017 йилнинг октябрь ойида мактаб формаларининг илк намуналари намойиш этилди ва улар орасидан танлаб олинган моделлар 2018 йил феврал ойида Тошкент шаҳридаги 91-сонли ҳамда Сирдарё вилоятидаги 4-сонли мактабларда синовдан ўтказила бошланди.

2018 йилнинг август ойида ягона мактаб формаси юзасидан аниқ қарор қабул қилинди ва у 2019/2020 ўқув йилидан бошлаб мажбурий бўлиши айтилди.

"Биз бунга тайёр эмасмиз"

2019 йилнинг май ойига келиб, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги директори ўринбосари Саида Мирзиёева “...айрим жойларда шароит оғир эканлиги, кўплаб мактаблар таъмирталаб, ўқув дарсликларининг етишмаслиги, китоблар сифати жуда паст эканлиги, айрим мактабларда дарслар уч сменада ўтилиши туфайли, мавжуд камчиликларни тузатмай туриб, мажбурий форма жорий этилиши”ни номувофиқ деб топди. Сал вақт ўтиб, ХТВ раҳбари Шерзод Шерматов ҳам форманинг мажбурий жорий этилиши шошилинч қарор бўлиши ҳақида баёнот билан чиқди. Мактаб формаси республика мактабларида босқичма-босқич жорий этиладиган бўлди.

Яъни Ўзбекистон мактабларида ягона формага ўтиш ишлари 2024 йилгача қолдирилди.

Муаммо нимада?

Муаммо шундаки, формани жорий этишни кечиктириш ҳақида қарор қабул қилинган бир вақтда маҳаллий ишлаб-чиқарувчи корхоналар тасдиқланган намунадаги юз минглаб минглаб маҳсулотларни ишлаб-чиқаришга улгурган эдилар.

Яъни ягона мактаб формаси республикадаги иккита мактабда синовдан ўтказилгач, ота-оналарнинг таклифидан келиб чиққан ҳолда иккита ёш кесимида: 1- ва 6-синф, 7- ва 11-синф ўқувчилари учун мактаб формалари моделлари танлаб олинган ва енгил саноат уюшмаси томонидан шакллантирилган рўйхатдаги 221 та корхоналар Ўзбекистон регионларида бу формаларни ишлаб-чиқаришга киришган.

"Ўзтўқимачиликсаноат" уюшмаси бош мутахассиси Замира Юнусованинг айтишича, республика миқёсида мактабларни ягона форма билан таъминлаш мақсадида, айрим вилоятларда янги корхоналарни ташкил этишга тўғри келган ёки мавжудлари кенгайтирилган.

© Sputnik / Дильшода Рахматова.
Покупатель выбирает школьную форму

Аммо бугунга келиб, ишлаб-чиқарувчилар томонидан яратилган маҳсулотларнинг деярли бутун қисми, ота-оналар ўртасида форма борасида юзага келган тушунмовчиликлар туфайли, сотилмай турибди.

Маҳсулот сифати одамларга маъқулми?

"Пушкин" майдонида мактаб формаларини намойиш қилиш учун нафақат тошкентлик, балки Сурхондарё, Фарғона ва Намангандан ташриф буюрган ишлаб-чиқарувчилар йиғилган. Формалар дизайни деярли бир хил: дейлик, бошланғич синф ўқувчилари формалари кўк рангдаги катакнусха матодан тикилган. Қизлар учун юбка, нимча ва бомбер, ўғил болалар учун нимча, шим ва бомберлар сотилмоқда. Нархлар бир хил эмас, кимдир бошланғич синфлар учун формаларни 160 минг сўмдан бошлаб сотаётган бўлса, қайсидир тадбиркорда бу форма нархи 180 мингни ташкил этади. Юқори синф ўқувчилари формалари 240 минг сўмгача сотилмоқда. Истеъмолчи тикилиши ва мато сифати жиҳатдан ўзига ёққанини танлаб, харид қилиши мумкин.

© Sputnik / Дильшода Рахматова.
Выставка школьной формы

Промо-акция ҳақида кечикиб хабар қилинганми, ёки бошқа сабабми, одамлар сони кутилганидек кўпмас.

Расталарнинг бирида ўқувчи-қизлар юбкасини обдон кўздан кечираётган аёл ёнига бораман. Ўғил болалар формасини кўздан кечиргандай бўлиб, аёлдан "Форма ёқдими?" дея сўрайман. Суҳбатдошим қошларини чимириб, юбка қийшиқ бичилганини айтади ва асабий оҳангда "ўзимизникилардан нимани ҳам кутардинг", дея қўшни растага қараб юради. У ерда "Камчилиги фақат битта - 100 % чармдан тикилган", дея мақталган қизлар пойабзалини "пошнаси жуда паст, ясси товонли бола кўп юрса, оёқлари оғриб қолади", дея "айблаб", кўргазмани тарк этади.

© Sputnik / Дильшода Рахматова.
Школьная форма

Кейинги растага ўтаман. Ўзи билан бирга икки қизини олиб келган аёл сотувчидан форма матоси ҳақида сўраётган экан. Уларнинг суҳбатидан янги форма учун "Парламент Евро" номли мато Хитойдан олиб келинаётгани (Ўзбекистондан чиқаётган мато сифат талабига жавоб бермагани), бошланғич синфлар учун форма матоси таркиби 70%гача пахтадан тайёрлангани, дазмолдан сўнг "ялтиллаб қолмаслиги", гигиена жиҳатдан барча талабларга жавоб бериши, ўқувчи танаси бу формада "нафас олиши" ҳақида билиб оламан.

Аёлга маъқул келди, шекилли, у шу жойнинг ўзида қизларига мосини танлашга киришди.

Школьная форма
© Sputnik / Дильшода Рахматова.
Школьная форма

"Ёқдими?", - деб сўрайман, қизига формани кийдириб кўраётган аёл ёнига бориб. Суҳбатдошим кўпроқ форма матоси жуда маъқул келганини айтди. "Сифат жиҳатдан СССРда тикилган формаларни эслатди. Ювиб-ювиб киярдик, ҳеч ранги ўзгармас эди. Менга ёқди. 180 минг сўм "тройка" костюм учун қиммат эмас", - дейди у.

Сотувчилар билан суҳбат уларнинг ҳаммаси ҳам матони Хитойдан олиб келмагани, ораларида Ўзбекистонда ишлаб-чиқарилган матодан форма тикиб сотаётганлар борлигини аниқлаштирди. Маҳаллий матодан тикилган формалар ва Хитойдан келтирилган матодан тикилган формалар орасидаги фарқ 20-30 минг сўмни ташкил этарди.

© Sputnik / Дильшода Рахматова.
Громадные медведи примерили школьную форму нового образца

Промо-акция давомида, тадбирга келганлар учун мактаб формалари намойиши бўлиб ўтди, нимча ва юбка кийиб олган улкан айиқлар рақси барча меҳмонларга завқ улашди.

Формалар нега харидорини топа олмаяпти?

Тадбирнинг маданий қисми якунланиши арафасида промо-акция иштирокчилари ўз маҳсулотларини йиғиштиришга тушишганини кўриб, улар ёнига шошиламан. Қанча форма сотишга муваффақ бўлишгани қизиқ. Қисқа савол-жавобдан сўнг уларнинг аксарияти бир дона ҳам форма сотишолмагани маълум бўлади.

© Sputnik / Дильшода Рахматова.
Выставка школьной формы прошла в Ташкенте

Тадбиркорлар мактаб формалари нафақат бу ярмаркада, балки бозорларда ҳам сотилмаётганини айтишади.

Уларнинг фикрича, ягона мактаб формасининг кечиктирилгани халқ орасида "форма бекор бўлди" деган нотўғри тушунчани ҳосил қилган ва бугунги кунда ҳатто олдиндан пул бериб қўйган мактаблар ҳам ўз маблағларини қайтариб олишга тушган.

Хусусан, ярмаркада қатнашган тадбиркорлардан бири Гулшода Бекмирзаева "форма бизнеси" туфайли бугун 5 миллиард сўм маблағи тақдири номаълумлигича қолаётганини айтади.

"Мен раҳбарлик қилаётган корхонада 50 мингга яқин мактаб формаси тикилган. Форма тан нархини ҳисобга тўғри қилиб 100 минг сўмдан (аслида ундан қиммат) деб ҳисоблайдиган бўлсак, гап миллиардлар ҳақида бораётганини биласиз. Бу пуллар биргина менга тегишли эмас, қариндош-уруғ бир неча оила бўлиб ўртага пул ташлаган эдик. Биргина мен эмас, шу ерга келган тадбиркорларнинг ҳар биридан сўрашингиз мумкин, мактаб формаси тўғрисидаги қарор ижросини таъминлаш мақсадида қайсидир корхона 50та, бошқаси 200 тагача ишчи ўрни яратган. Бугун эса бошимиз берк кўчага кирди. Маҳсулотларимиз сотилмаётгани туфайли яратилган иш ўринларини ёпиш даражасига етиб келдик", - дейди у.

Гулшода Бекмирзаеванинг айтишича, халқ орасида бугун оқ-қора форма олиш керакми ёки янги тасдиқдан ўтган формани деган мазмунда иккиланиш бор.

"Сентябр-октябр ойигача маҳсулотларимизни сота олмасак, ишчиларимиз олдида қарздорлигимиз ошади. Улар "ойлик иш ҳақимни бермади" деб устимиздан шикоят қилса, қонунан ҳақ бўлади. Ҳозир шуни ўйлаб бошим қотган", - дея қўшимча қилади тадбиркор. 

Сурхондарёлик тадбиркор Абдувоҳид Тошбоев ҳам Sputnik мухбири билан суҳбатда аҳоли орасида "форма бекор бўлган" деган нотўғри фикр шаклланганини тасдиқлайди. У раҳбарлик қилаётган корхона бугун 30 мингта форма тиккан ва 4 август ҳолатига кўра, минглаб формалардан атиги 500 комплект сотилган, холос.

Тошбоев маҳсулотнинг сотилиши ёки сотилмай қолиб кетишида ҳукумат чиқараётган қарорлар муҳим роль ўйнашини айтади.

"Мактаб директорларининг форма сотилиши масаласига аралашуви ман этилгани тўғри фикрдир. Лекин биз ишлаб-чиқараётган формалар ҳақида одамлар эшитиши керак-ку? Август энди келди, формаларимиз ҳали сотилиб кетар ҳам, шундай бўлса-да бунинг учун озгина туртки керак, деб ҳисоблайман", - дейди тадбиркор.

2065
Российский атомный подводный ракетоносный крейсер проекта 949А Антей К-410 Смоленск

Россиянинг "Антей" атом кемаси Болтиқ денгизида нима қиляпти?

798
(Янгиланган 18:41 14.07.2020)
Швециянинг SVT телеканали тревога кўтармоқда: Россиянинг "Антей" атом сув ости кемаси Болтиқ денгизига кирди, у узоқ масофали қанотли ракеталар ва ядро қуролига эга торпедаларни ташишга қодир.

Маҳаллий мутахассислар томонидан РФнинг бу ҳаракатлари куч намойиши сифатида баҳоланмоқда. Кеманинг анча олдиндан режалаштирилган - Россия ҳарбий денгиз флоти куни шарафига Бош ҳарбий-денгиз парадида иштирок этиши Скандинавия ҳарбийлари ва мутахассислари томонидан эътиборга олинмади.

Швеция Мудофаа тадқиқотлари институти тадқиқот бўлими бошлиғи Никлас Гранхольм яқин бир неча ҳафта ичида Россия ҳарбий-денгиз флотининг қандайдир машғулотлари бўлиб ўтишини тахмин қилмоқда. Унинг қайд этишича, иккита ядровий реакторга эга 150 метрлик субмарина Болтиқбўйи учун жуда катта ва хавфли. Швециянинг 60 метрли дизел сув ости кемалари у билан таққослаганда ютқазиши аниқ. "Антей" - бу Россия ҳарбий қудрати намойишидир, дея хулоса қилади ҳарбий эксперт.

Русийзабон нашр бўлган "Stockholm сейчас" яна бир мутахассис, хавфсизлик бўйича маслаҳатчи Йоаким фон Браун фикридан иқтибос келтиради: "Россия ҳарбийлари бизга аниқ сигнал йўллашмоқда: улар бизга ўзларининг улкан ва кучли эканликларини  кўрсатмоқдалар". Швеция қуролли кучлари Болтиқбўйидаги вазиятни кузатмоқда. Данияликлар биринчи бўлиб 150 метрлик "игнани пичан ичида" аниқлагани, яъни Россиянинг К-266 "Орел" сув ости ракетали крейсерини сув усти ҳолатида ва 15 узел тезликда (27 км/соат атрофида) аниқлаганидан беҳад фахрланмоқда.

Болтиқ денгизи нима деган гап, ахир энди бутун Атлантика океани хавф остида. Ғарб мутахассислари таъкидига кўра, сўнгги йилларда Россия сув ости кемалари ўз характеристикасини, экипажлар эса – маҳоратини сезиларли яхшилади. Узоқ масофаларга ҳаракатланувчи сув ости кемалари НАТО учун бош оғриғига айланди, ахир улар сал олдин Шимолий Атлантикада ўз ҳукмронлигини йўқотганлигини эълон қилишган эди. Ҳар қандай ҳолатда ҳам, Болтиқбўйида нима рўй бермоқда?

Ракета ташувчи ядровий қурилмага эга К-266 "Орел" атом сувости кемаси ҳақиқатан Шимолий флотдан Болтиқ денгизининг Фин кўрфазига ҳаракатни амалга оширди. РФ Мудофаа вазирлиги буни яширгани йўқ. Яна бир нарса маълум: 949А "Антей" лойиҳасидаги субмариналар биринчи навбатда душман томоннинг авиаташувчи гуруҳларига қарши кураш учун мўлжалланган ва шу боис Болтиқбўйи мамлакатлари ҳотиржам ухлашлари мумкин (уларда авианосецлар йўқ). НАТОнинг Европадаги ҳарбий-денгиз кучлари ҳам "Орёл"нинг нишонига айланмайди.

Россия ядровий сув ости кемасининг Болтиқ денгизига саёҳати мақсадига доир саволга жавоб юзада қалқиб турибди. Россияда июл ойининг охирги якшанбаси(яъни 2020 йилда - 26 июлда)да ҳарбий денгиз флоти куни нишонланади. Шу боис, бугунги кунда Болтиқбўйи минтақаси давлатларидаги ҲДК экспертлари атом кемаси "Антей"нинг ташрифи мақсади бўйича турли хаёлларга берилишлари ажабланарли.

Эслатиб ўтаман, 2018 йилда "Орёл" крейсери Болтиқ денгизидаги Фин кўрфазида ўтган Россия Бош ҳарбий-парадида Шимолий флотни намойиш этган эди. Гарчи экипаж ўша вақтда ҳам, 2020 йилда ҳам Североморск ва Кронштадт ўртасидаги 1500 денгиз милидан ошиқ (тахминан 2800 км) босиб ўтишга тўғри келган бўлса-да, бу фақатгина тинчлик миссияси бўлди.

"Антей" ҳамкорларни хафа қилмайди

Учинчи авлоддаги 949А "Антей" лойиҳасининг сув ости кемалари ("Орёл", "Смоленск". "Воронеж", "Омск", "Тверь" ва бошқалар) душман авиаташувчиларига ва қирғоқ нишонларига ҳаракат масофаси 500 кмга тенг "Гранит" товушдан юқори тезликдаги қанотли ракеталари билан ракета ҳужумларини амалга ошириш учун яратилган.

Улар қалинлиги 45-68 мм бўлган пўлатдан ясалган мустаҳкам цилиндрсимон корпусга (10 та бўлинма) ва уфққа 45 даража бурчак остида (сув остидан учириш учун) кемаларга қарши ракеталарни учириш мосламаларига эга. Конструкцияси арктик кенгликларда сузиш учун мустаҳкамланган. Шу билан бирга, "Антей" нархи Американинг "Нимиц" типидаги авиаташувчиси нархидан тахминан 10 баравар арзонроқ.

К-266 "Орёл" сув ости крейсери 1993 йилдан бери Россия ҳарбий-денгиз кучларининг жанговар таркибида. 2017 йилда такомиллаштирилганидан сўнг, у бортида П-800 "Оникс" кемаларга қарши ракета тизимиги эга бўлди, унинг ўқ-дорилар захираси - 72 дона ЗМ-45 ракеталари ва 24 дона ҳар хил турдаги торпедалар. Таққослаш учун, Шимолий флотнинг етакчиси, "Петр Великий" оғир ядровий ракета крейсери, атиги 20та кемага қарши ракеталар билан жиҳозланган.

"Орёл" янги автоматлаштирилган жанговар бошқарув тизими, гидроакустика тизими ва паст шовқинли винтлар ҳисобига ўз имкониятларини оширди. Аввалроқ  маълум бўлдики, чуқур такомиллаштириш жараёнида "Антей" шунингдек, 2500 кмгача бўлган масофадаги нишонга зарба беришга имкони бор "Калибр" ракета тизимлари билан жиҳозланмоқда.

Қандай бўлмасин, "Орел” ядровий сув ости ракета крейсери ноёб жанговар хусусиятларга эга, 600 метр чуқурликгача шўнғиш қобилиятига эга, 24 минг тонна сув сиғимига эга, узунлиги 155 метр, сув ости тезлиги 32 узелгача (тахминан 59км/с), автономия - 120 кун, экипаж - 130 киши. Кема кўплаб машқлар ва юришларда муваффақиятли иштирок этди, икки марта денгиз нишонига ўқ узгани учун денгиз флотининг бош қўмондони мукофотинининг қўлга киритди.

Кильватер чизиғи бўйлаб мағрур тартибда

13 июл куни Россия ҳарбий-денгиз флоти бош қўмондони адмирал Николай Евменов шундай деди: “Бош денгиз парадида иштирок этиш учун Шимолий флот кемаларининг таркибига "Вице-адмирал Кулаков" кемаларга қарши кемаси ва "Орёл" ядровий сув ости ракета крейсери кирган кемалар отряди Фин кўрфазига етиб келди. Яқин кунларда отряд парад тадбирларига тайёргарликни бошлайди". Кронштадт рейдининг акваторияси катта сув сиғимига эга кемаларни вақтинча жойлаштиришга тайёр.

Флотлараро ўтиш пайтида "Вице-адмирал Кулаков" катта кемаларга қарши ракета кемаси ва "Орел" ядровий ракета сув ости крейсери экипажлари ҳаво мудофааси ва сув ости кемаларига қарши мудофаа, кечаси ва кундузи сигнал алмашинуви, омон қолиш қобилияти учун кураш бўйича бир қатор ҳарбий машқларни бажардилар. Вахта зобитлари ва штурманлари Балтика денгизи акваториясининг навигацион хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда қимматли тажрибага эга бўлишди.

Йирик сув сиғимили кемалар парад тартибининг машқлари бошланди. Кронштадт рейдида байрамга “Орёл” крейсери билан биргаликда "Вице-адмирал Кулаков" катта кемаларга қарши кемаси, "Минск" ва “Королев” катта десант кемалари тайёргарлик кўрмоқда. Экипажлар алоқа ва ўзаро ҳамжиҳатлик, кильватер сафида белгиланган тезликда ва курс бўйича ҳаракатланишни ишлаб чиқмоқдалар. Кронштадтнинг (ҳатто Балтика денгизчилари учун ҳам) қийин акваториясида ўтиш учун вахтадаги зобит ва штурман мутахассисларининг тайёргарлиги текширилмоқда.

Замонавий Балтика денгизи флоти - бу Россиянинг Ғарбий йўналишдаги ҳимоя нуқтаси, кемалар кучлари, денгиз авиацияси, ҳаво мудофааси, қирғоқ кучлари ва ягона оператив ва техник таъминот идораларини бирлаштирувчи турли хилдаги оператив ва стратегик бирлашма.

Бош парадга жалб қилинган ҳарбий-денгиз кучларининг катта қисми ва воситалари (ўнлаб кемалар, самолётлар ва вертолётлар) байрамни стратегик операция кўринишига айлантиради. Мақсадлар тинчлик учун, ташкилаштириш - жанговардир. Бу одатий ҳол. Болтиқ денгизида Россия ҲДФ мавжудлиги таҳдид солувчи ҳарбий қудрат намойиши эмас, балки 317 йиллик муддатга эга тарихий фактдир. Ва ракета ташувчи К-266 "Орёл" атом сув ости крейсери бу ерда – меҳмонда эмас, аксинча ўз уйидадир.

798
Денежные купюры и монеты разных стран

Сабр таги - сариқ олтин: мигрантларнинг Россиядан пул ўтказмалари кескин кўтарилди

844
Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистондан келганлар Sputnik нашрига Россияда ишлаш уларни қандай қилиб муваффақиятли қилгани ҳақида сўзлаб беришди.

ТОШКЕНТ, 14 июл - Sputnik, Данара Курманова. Россия ҳукумати COVID-19 пандемияси туфайли киритилган қатор чекловларни олиб ташлаганидан кейин иқтисодий фаоллик тиклана бошлади. Бу меҳнат мигрантларига ҳам ижобий таъсир кўрсатди. Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистонга пул ўтказмаларининг ўсиши бошланди. Бу ҳақида Sputnik нашрига бир қатор тўлов операторлари маълум қилди.

“Юнистрим” компаниясининг маълумотларига кўра, май ойидан буён МДҲ мамлакатларида пул ўтказмалари бозори сезиларли ўсишни кўрсатмоқда. Хусусан, Россиядан Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистонга пул ўтказмалари ҳажми 2020 йил май-июнь ойларида март-апрел ойларига қараганда ҳар бир мамлакат учун қарийб 25 фоизга ошди, дейилади матбуот хизмати шарҳида.

“Золотая корона” хизмати ҳам май ойи охирида пул ўтказмалари бозори баҳор бошидаги қулашни деярли қоплаб бўлди.

“Март ойи натижалари бўйича пул ўтказмалари ҳажми 2019 йил мартига нисбатан ўн фоизга камайди, апрель ойида эса пасайиш 50 фоизга етди, - деб маълум қилишди компания матбуот хизматида. - Аммо ҳозирда май-июнь ойларидаги асосий кўрсаткичлар 2019 йилнинг шу давридаги кўрсаткичларига деярли тенг”.

“Золотая корона” ва “Юнистрим” пул ўтказмаларининг мутлақ миқдори тўғрисида маълумот беришдан бош тортишди. Бозорнинг бошқа иштирокчилари Sputnik сўровларига жавоб бермади.

Россия Марказий банки ҳозирча май ва июнь ойлари учун ўтказмалар бўйича статистик маълумотларни тайёрламаган, дея тушунтирди ташкилот матбуот хизмати. Аммо ўтказмалар ўсиши МДҲ давлатларининг тартибга солувчилари томонидан қайд этилмоқда.

Қирғизистон Миллий банкининг маълумотларига кўра, апрель ойида мамлакатга атиги 76,3 миллион доллар ўтказилган (бу 2019 йилнинг шу даврига нисбатан уч баравар кам), аммо май ойида ўтказмалар 165,3 миллионни ташкил этди.

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ҳам пул ўтказмаларининг ўсишини ҳам қайд этди, май ойида халқаро пул ўтказмалари 485 миллион долларни ташкил этди. Апрел ойида бу сумма 235 миллион долларни ташкил этган эди.

Дастлаб Россия Марказий банки ҳисоботлари ҳам пасайишни кўрсатган. Марказий банк матбуот хизмати маълумотига кўра, жорий йилнинг биринчи чорагида Қирғизистонга ўтказмалар миқдори 358,526 миллион долларни ташкил этган бўлса, 2019 йил худди шу даврда мамлакатга 453,344 миллион доллар ўтказилган. Салбий статистикани Тожикистон ҳам кўрсатди: ўтган йилнинг биринчи чорагида 462,429 миллион доллар ўтказилган бўлса, бу йилги шу даврдаги кўрсаткич 359,050 миллион долларга тенг бўлди. Энг сезиларли пасайиш Ўзбекистонда кузатилди - ўтган йилнинг биринчи чорагида мамлакатга жўнатилган 1 216,162 миллион доллар ўрнига, 2020 йил шу даврида 759,206 миллион АҚШ доллари ўтказилди.

Барибир ишлашда давом этишди

Молиявий оқимларнинг тез тикланишига сабаблар бир нечта бўлиши мумкин. Биринчидан, пандемия сабабли барча меҳнат мигрантлари ҳам уйларига кетмаган. Баъзилар Россияда қолиб, ўз оилаларига пул жўнатишни давом эттириш учун ҳатто тўлиқсиз бандликда ишлашга ёки иш ҳақини камайтиришга ҳам рози бўлишди.

Шундай қилиб, Москвадаги Park Inn Izmailovo меҳмонхонаси хизматчиси Жумагул Ташпўлатова ўзини ўзи яккалаш режими пайтида Қирғизистонга кетмасдан ишлашни давом эттирди. Унинг сўзларига кўра, меҳмонхона ўз хоналарини коронавирус билан курашаётган шифокорларга тақдим этган.

 

Жумагуль Ташполатова и Манзура Мухиддинова
Из личного архива собеседниц
Жумагуль Ташполатова и Манзура Мухиддинова

 

“Мен ишдан бўшаб кетишимга бирон бир сабаб кўрмадим, гарчи биз хлор билан беш соатлаб ишлаган бўлсак ҳам, - дейди у. - Чегаралар дарҳол Москвага қайтиш қачон очилиши номаълум, мен қариндошларимга ёрдам беришим керак. Бунинг устига асосийси – ишлаш шартлари. Меҳмонхона бизнинг хавфсизлигимиз ҳақида ғамхўрлик қилдик. Бизнинг маҳсус кийимларимиз бўлган, ҳар уч соатда ниқоблар ва қўлқоплар алмаштирилди, антисептиклар доим шай эди”.

Баъзи мигрантлар эса иш миқдори туфайли ўзини ўзи яккалаш режимини сезмади ҳам, дейди меҳмонхона менежери Манзура Муҳиддинова. У тошкентлик. Шу ойлар давомида у ҳам оиласига пул жўнатиб турган.

“Кўп нарса раҳбариятга ҳам боғлиқ, - дейди у. - Агар мигрант яхши муносабатда бўлишаётганини ҳис қилса, миллати бўйича ажратишмаётганини ҳис қилса, у ўз ишига маҳкам туради, кетиб қолмайди. Масалан, мен ҳам хизматчи сифатида бошлаганман, раҳбар бўлдим. Албатта, мен ҳаво қатнови тўхтаганлиги сабабли биринчи навбатда меҳмонхоналар зарар кўриши ва улар бизнинг маошимизни қисқартириши мумкинлигига тайёр эдим, аммо мен барибир қолишни хоҳладим”.

 

Манзура Мухиддинова
Из личного архива собеседницы
Манзура Мухиддинова

 

Қурувчилар Zoom га ўтиб кетишди

Яна бир сабаб шундаки, марказий осиёликлар сўнгги 20 йил ичида ўзгарган. Улар Россияда ҳаётга кўникиб қолган ва кетиш ўрнига пул топишнинг янги усулларини излай бошладилар, дейди муҳожирлар билан ишлаш бўйича эксперт Фароғат Жўраева.

"Мен ўзим ҳам мигрантман, - дейди у. - Мен Тожикистонда, кейин Қирғизистонда яшадим. 2003 йилда Москвага кўчиб ўтдим. Ватанимда мутахассислигим бўйича ишладим, немис тилидан дарс бердим, бу ерда биринчи йилларда сотувчи бўлиб ишлашимга тўғри келди. Ҳакамлик судлари ва микрокредит ташкилотларига таржимон сифатида жойлашишимга вақт кетди”.

Икки йил олдин Фароғат ўз бизнесини очди.

 

Парагат Джураева
Из личного архива собеседницы
Парагат Джураева

 

"Менинг эрим қурувчи ва уни бир неча бор алдашган, - дейди у. - Шартномаларни имзолаб беришмаган, пул тўлашмаган, биз эса ҳеч нарсани исботлай олмадик, мен бундан жуда хафа бўлдим! Аммо мигрантлар ўз хатоларидан сабоқ олишади. Натижада мен ўз қурилиш компаниямга асос солдим ва биз ҳақимизда яхшигаплар ёзишади”.

Россияда ишлаган йиллари давомида Фароғат ва унинг бутун оиласининг ҳаёт даражаси анча яхшиланди. Ўғли иқтисодчи бўлди ва энди қаҳвахона очмоқчи.

Мигрантларнинг болалари бу умуман бошқа авлод деб ҳисоблайди Фароғат. Уларнинг талаблари ва орзулари умуман бошқача. Улар ҳатто инқирозда ҳам жиноий йўлга бормайдилар, чунки улар ўз мутахассисликлари бўйича қандай пул ишлашни билишади.

“Масалан, бизнинг қурилиш гуруҳимиз чекловлар пайтида Zoom га ўтди, - дейди Жўраева. - Биз онлайн-маслаҳатларни бердик. Баъзи мижозлар мустақил равишда таъмирлашни хоҳлади, баъзилари эса сантехника билан боғлиқ муаммоларга дуч келишди, аммо мутахассисни ўзини ўзи яккалаш туфайли чақириб бўлмайди. Бир аёл эса бизнинг маслаҳатлар ёрдамида девор қоғозини ўзи, чокларини келтириб ёпиштириб чиқди – буни ҳар ким ҳам уддалай олмайди”.

Олий маълумотли мигрантлар

Мигрантлар ҳақида гап кетганда, малакали мутахассисларни унутмаслик керак, дейди қирғизистонлик мобил иловалар ишлаб чиқарувчиси Фарҳод Шагидов.

“Мен Санкт-Петербургда яшайман ва ростини айтсам, баъзида кўпчилик Марказий Осиёдан келган мигрантларни фақат тозаловчи, такси ҳайдовчиси ва ёрдамчи ишчилар деб ҳисобласа ҳафа бўлиб кетаман, - дейди у. - Мен мигрант эканлигимни ва Россия, Украина, Қозоғистон, Беларусь ва Арманистонда оммавий бўлган илова яратганимни айтганимда, баъзилари гангиб қолишади”.

Фарҳод Шагидов сингари муҳожирлар ҳам иқтисодиётга ўз ҳиссаларини қўшмоқда, гарчи пандемия авжи пайтида уларга ҳам осон бўлмади.

“Ҳар қандай илованинг даромадли бўлишига сабаб бўлган реклама берувчилар ҳам камайиб кетган, - дейди Фарҳод. - Аммо вазият яхшиланмоқда, май ойидан вазият 20 фоизга яхшиланаётганини кузатяпман”.

 

Фархад Шагидов
Из личного архива собеседника
Фархад Шагидов

 

Шагидовнинг фикрига кўра, давлат томонидан кўрилаётган чоралар ҳам мигрантларга ёрдам берди.

“Масалан, менинг рўйхатдан ўтишим автоматик равишда узайтирилди ва бу менинг ҳаётимни шубҳасиз енгиллаштирди”, - дейди у.

Вазиятга, шунингдек, кўплаб мигрантлар бир-бирларига ёрдам беришни бошлаганлари ҳам таъсир кўрсатди.

“Биз ватандошларни ҳам молиявий томондан, ҳам совғалар билан қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилдик, - деди Фарҳод. - Карантин пайтида мен келажакда ишчилар талаб этиладиган автомобил сайтини яратишни бошладим”.

Шу қаторда, чегаралар ёпилиши сабабли Россияда қолган олий маълумотли чет элликлар мажбурий мигрантларга айланишди. Дастурий таъминот бўйича муҳандис Музаффар Расулов Москвага Тожикистондан конференцияга келган.

“Мен техник коллежда дарс берганман ва бу ерда иш қидириш истагим йўқ эди, - дейди у. - Аммо мен учиб кета олмадим ва бор йўғи бир ойга молиявий заҳирам бор эди ҳолос. Мен резюмени йирик компанияларга юборишга мажбур бўлдим”.

Ҳозирда Расулов масофадан туриб ишламоқда ва келажакда Россияда қолиш истагида.

 

Музаффар Расулов
Из личного архива собеседника
Музаффар Расулов

 

844
Врач в больнице Саны, Йемен

Қозоғистонда вафот этган шифокорлар хотирасига тиббий "ўлмас полк" ўтказилди

19
Сил касаллиги диспансери бош шифокори Болат Сагымбеков ўз навбатида ташкилотчилар - тиббиёт ходимлари уюшмаси вакиллари шу тариқа пандемияга қарши курашган ҳамкасблари хотирасига ҳурмат бажо келтиришганини маълум қилди.

ТОШКЕНТ, 15 июл - Sputnik. Қозоғистонда 13 июль куни бир гуруҳ шифокорлар тиббий "ўлмас полк" тадбирини ўтказишди. Бу ҳақда Sputnik Қозоғистон хабар бермоқда.

Воқеа 13 июль куни - Қозоғистонда бўлиб ўтган умумиллий мотам кунида рўй берган.

Қозоғистоннинг бир нечта регионларида тиббиёт ходимлари йўл четида қатор бўлиб турган ҳолда, коронавирус оқибатида вафот этган ҳамкасблари портретларини кўтариб ўзига хос акция уюштирганлар.

Ушбу ҳолат акс этган видео ижтимоий тармоқларда пайдо бўлгач, интернет фойдаланувчилари акцияни кескин танқид остига олдилар.

Уларга кўра, шифокорлар бу вақтда йўл четида сурат кўтариб туриши эмас, балки кимнингдир ҳаётини қутқаришлари керак эди.

Мамлакат соғлиқни сақлаш вазирлиги вакиллари танқидларга жавобан, идора ушбу флешмоб ташкилотчиси эмаслигини маълум қилди ва бу ҳолатда уларнинг бирдан-бир вазифаси санитария-эпидемиологик режимга амал қилинишини таъминлаш эканлигини эслатиб ўтди.

Сил касаллиги диспансери бош шифокори Болат Сагымбеков ўз навбатида ташкилотчилар - тиббиёт ходимлари уюшмаси вакиллари шу тариқа пандемияга қарши курашган ҳамкасблари хотирасига ҳурмат бажо келтиришганини маълум қилди.

Эслатиб ўтамиз, сал олдин мамлакат соғлиқни сақлаш вазирлиги коронавирусга қарши курашган, аммо ўзлари қурбон бўлган медиклар рўйхатини эълон қилган эди. Қозоғистонда шифокорларнинг 5000дан зиёди коронавирусни юқтириб олган. COVID-19га қарши курашиб, вафот этган 42 нафар шифокорга улар вафотидан сўнг мамлакат президенти Касим Жомарт Токаев томонидан орденлар тақдим этилди.

19