Knife

Чўнтакдаги пичоқ нимага керак?

841
(Янгиланган 11:05 13.09.2019)
Sputnik Ўзбекистон колумнисти Дилшода Раҳматова одамларни ҳамиша ўйлантириб келган: чўнтакдаги пичоқ нимага керак, деган саволга жавоб топишга ҳаракат қилди

Ўзбекистонда кейинги вақтларда айниқса, ёшлар орасида агрессия ҳолатлари - муаммоларни муомала, мулоқот билан эмас, пичоқбозлик билан ҳал этишга интилиш ҳолатлари сони кўпаяётганини кузатиш мумкин. Ҳар ҳолда охирги вақтларда ҳали Ватанга хизмати сингмаган ёки Ўзбекистон байроғини халқаро саҳналарда баланд кўтаришга улгурган таниқли спортчилар билан шундай ҳолатлар содир этилмоқда.

...Бурунги замонларда йигитнинг ҳамроҳи от, нон ва пичоқ бўлган. Булар ҳаётий заруратлар эди: автомобил йўқ, замон нотинч, ҳали ҳар қадамда сомсахоналар қурилмаган. Зарур бўлган-да!

Бугун айримлар учун ўша қоидалар ҳамон амалда… Кейинги бўлаётган воқеаларга, пичоқбозликларга қараганда қадриятга ҳам айланиб улгурганда ўхшайди. Ўзи шундай ахир, ҳар қандай аҳмоқона одат ҳам бир авлод ўтиб, қадриятга айланиб қолиши мумкин.

Ёдингизда, бир-икки спортчилар пичоқланган эди. Яқинда яша шундай ҳолат бўлди – 23 ёшли Муслимбек Омоновни пичоқлаб қўйишди.

Қизиқ томони, ушбу жанжалларни содир этганларнинг қўлига пичоқ ўтсатдан тушиб қолмаган. Уни йигитлар ўзи билан олиб келган. Нима, улар қасддан шундай қилишганми?  Аслини сўрасангиз, улар пичоқни шунчаки ҳар эҳтимолга қарши чўнтагига солиб келган бўлади. Бироқ бунинг ҳуқуқий баҳоси бошқача: жиноятга тайёргарлик кўриш ва уни қасддан содир этиш!

Шу ҳолатда Чеховнинг театр ҳақидаги гапи ёдга тушади: биринчи саҳнада милтиқ деворда осиқлик турган бўлса, охирги кўринишгача у отилиши керак.

Пичоқ масаласида ҳам шундай – пичоқни чўнтакка солиб чиқдингми, у барибир ишга тушади. Буни ўзинг хоҳламассан, лекин бу сенинг инон-ихтиёрингдаги нарса эмас, энди.

Инсон ўзига керак бўлмаган матоҳни кўтариб юрмайди, кўтариб юрибдим, демак ишлатади. Онгли-онгсиз равишда ўзи билан пичоқ оволдими бу унинг кўнгли бузуқлига ишора эмасми?

Албатта, йигитлар ҳар доим қуролга ишқибоз бўлган. Қуролни ёқтиришади, гўзаллик, мукаммаллик тимсоли деб билишади уни. Бу минглаб йиллар давомида уларнинг қонига сингиб кетган. Бироқ инсоннинг қонидан ташқари, онги ҳам бор. Ўйлаши керак эмасми?

Кўп эшитамиз, АҚШда бесабабдан бесабаб фуқаролар ёппасига отилади, ўлдирилади. Бунинг ҳар хил сабабларини айтишади – эси жойида эмас, ҳаётдан тўйиб кетган, кимдандир хафа бўлган. Бўлиши мумкин. Лекин бу ҳолатларни бирлаштириб турган сабаб – одамларда қурол бор, уни ишлатишни исташади. Камига эса кинолар, телевидения жозибали, чиройли қилиб унинг ишлатилишини намойиш этиб турибди. Одам фалон пулга қурол олиб, уни ишлатиш лозим бўлган ҳолатни бир йил кутади, икки йил,ана, борингки, ўн йил кутади Ҳолат эса юз беравермайди. Оқибатда кутиш жонига теккан қуролбардорнинг ўзи ҳолатни яратишни истаб қолади...

Пичоқ масаласида ҳам шундай.

Кўпни кўрганлар "қуролнинг деви бўлади, одамни кўтаради", дейишади. Кечки пайт ўзи билан пичоқ олиб чиққан одам уни ишлатишни истайди-да ва у юзага келган энг қулай ҳолатдан фойдаланиб қолмоқчи бўлади.

Албатта, одамлар уни "ўзимни ҳимоя қилишга олдим" деб ўзини ҳам бошқаларни ҳам алдайди. Пичоқдан қанақа ҳимоячи чиқиши мумкин? У ҳужум воситаси.

Албатта, ҳамма ҳам “бугун бу билан бировни пичоқлайман”, деб хаёл қилмайди, бу билан ўзи дуч келиши мумкин муаммоларни енгил ҳал қилмоқчи бўлади. Аслида эса, кўряпмизки, ҳаётда пичоқ эгасини ўн, юз баробар каттароқ муаммоларга дучор қилмоқда. Бир бегуноҳ ҳаётдан кўз юмиб, иккинчиси узоқ йилларга қамалишига сабаб бўлади. Ҳаммаси эса оддий бошланган эди – шунчаки муаммога дуч келса, осон ҳал қилмоқчи эди…

Ниҳоят тушунишимиз керак, замонлар ўзгаряпти, эркаклар учун қурол гўзал, мукаммал нарса саналадиган замонлар ортда қолди. Бу борадаги қадриятларни ўзгартириш замони келди.

Қурол билан кўчага чиқиб, мамонт овлайдиган, душманларни ер тишлатадиган замонлар ўтган.

Аллақачон ҳуқуқий давлат, ҳуқуқий жамият қурилган. Энди ҳаммасини қурол эмас, ҳуқуқ ҳал қилмоқда. Энди қурол сизнинг ҳимоянгизни таъминламайди, аксинча, муамоингизни кўпайтиради, холос!

841
Павильон компании RT (Russia Today)

RTнинг тақиқланиши: Ғарб Россияга қарши ишлашни унутиб қўйгани ҳақида

275
(Янгиланган 17:26 10.07.2020)
Литва ўз ҳудудида RT-нинг бешта каналини трансляциясини тақиқлади. Бу Латвия ҳукумати шунга ўхшаш қадам қўйгандан бир ҳафта ўтгач рўй берди. Навбатда - Эстония, унинг ташқи ишлар вазири ҳам шунга ўхшаш чора қўлланилишини истисно қилмади.

 

Бу масала бўйича Таллиннинг алоҳида позицияси имкониятлари унчалик катта эмас ҳам: уччала “Болтиқбўйи йўлбарслари”нинг Россияга қарши анъанавий келишуви ва республикада Sputnik агентлиги ишлашига тўсиқларни яратишда Эстония ҳукумати энг фаол ва изчил бўлганликларини ҳисобга оладиган бўлсак. Маълумки, керакли натижага эришиш учун улар агентлик ходимларига жиноий таъқиб таҳдиди билан очиқдан-очиқ қувғин қилишди.

Бироқ, бу воқеада энг қизиғи Вильнюснинг қарорга расмий асос келтириши. Унга мувофиқ, ўз навбатида Ғарб санкцияларига учраган Дмитрий Киселев, RTни бошқараётганлиги медиа-манбага қарши чоралар кўриш учун сабаб бўлган.

Гап ҳатто шунда ҳам эмас-ки, бу баёнот нотўғрилиги сабабли Литва ҳукуматига пичинг изоҳлар билан танбеҳ берилди, бу изоҳлар муаллифлари RTнинг аслида Дмитрий Киселёв бошқарадиган “Россия сегодня” ҲАА тузилмалари билан ҳеч қандай алоқаси йўқлигини эсладилар.

Муҳимроғи шундаки, худди шунга ўхшаши олдин рўй бериб бўлган: бир ҳафта олдин, Латвия ОАВлар бўйича Миллий кенгаши RTнинг тақиқланишини телеканаллар Дмитрий Киселёвнинг “амалдаги шаҳсий назорати остида” эканлиги билан изоҳ берган эди. Кейин, худди шу тарзда, Маргарита Симоньян ва Россия Ташқи ишлар вазирлиги Латвия расмийларининг очиқдан-очиқ профессионалсизлиги ва ўзларининг қарорларини очиқдан-очиқ сафсата эканлиги ҳақида баёнот беришди.

Ўша пайтда, рўй берганни тасодиф ва маълум бир ижрочиларнинг хатоларига йўйиш мумкин эди: ахир, ҳеч бир тизим ишини тушунмаганлар ва палапартиш ишлайдиганлардан кафолатланмаган. Аммо бундай вазиятда давлатга ўзини орқага тортиши унча яхши эмас, ҳатто ўз амалдорлари очиқчасига зарба остига қўйса ҳам.

Аммо Литвада ҳам вазият ҳудди шу тарзда қайтарилиши шуни аниқ кўрсатадики: ҳеч қандай тасодиф бўлмаган, бўлмайди ҳам. Буларнинг барчаси Латвия ва Литва ҳукуматларининг онгли позициясидир, бунда барча “ҳаҳ, шундай қолаверсин” тамойилига тушади.

RT узатилишини тақиқлаш сиёсий қарор эканлиги яққол. Аммо буни қонуний “тозароқ” сабаб билан тушунтиришнинг иложи йўқмиди? Албатта бор. Аммо бунинг учун улар кўпроқ ҳаракат қилиши, масъул идораларни ҳаракатлантириши, қонунчиликдаги тешикларни қидириши керак эди.

Бир вақтлар айнан қабул қилинаётган қарорларнинг ташқи нуқсонсизлигига амал қилишнинг юридик моҳирлик каби ҳусусият Ғарб демократиясининг муҳим кузурларидан бири бўлган. У расмий процедураларга риоя қилишга мойил бўлмаган бошқа сиёсий тизимлар фонида анча эди.

Аммо ўшандан бери жуда кўп вақт ўтди. RT узатилишини тақиқлаш масаласида, Болтиқбўйи мамлакатлари сўнгги йилларда бутунлай бошқа ва анча кучли давлатлар томонидан яхши йўлга қўйилган йўлдан юрди.

Америкаликлар учун номаълум кукун билан тўлдирилган найча силкитишни, халқаро ҳамжамият олдида Ироққа бостириб киришни оқлаш учун чиндан ҳам мавжуд бўлган бошқа сабабларни қидириш ўрнига қўйди. Скрипалларнинг заҳарланиши атрофида британияликлар катта томоша намойиш этди - ва улар ҳеч қандай яққол, диққат билан қарашга лойиқ бўлган бу “тешиклардан” хижолат бўлишмади. Адолатни ўз миллий брендига айлантирган Нидерланди, МН17 иши бўйича суд жараёнида шундай “кульбитлар”ни уюштирдики, бундан ҳайрон ҳам бўлиб бўлмайди.

Нафақат Россия, балки Хитой, Эрон, Венесуэла ва бошқа “яккаланган мамлакатлар”га келсак, бундай мисоллар шунчалар кўп-ки, улар аллақачон камдан-кам учрайдиган истиснолардан одатий ҳолга айланди. Бундай фонда, Литва ва Латвия ҳукуматларининг RT трансляциясини тақиқлаш билан боғлиқ позицияси ниҳоятда узвий уйғун кўринади: расмий асос сифатида бу сафсатани эълон қилиб бошни оғритмаса ҳам бўлади.

Бунда ҳатто қандайдир мантиқ ҳам бор: Россияда қарши қарашларга эга аудиторияни “Киселёв RTни бошқараётгани” (ҳудди шу тарзда, “Скрипальни Путин заҳарлагани” ёки “Донбас устида Боингни Кремл уриб туширгани”) туғрисида иддаолар қониқтиради, Россияга, ва уни ёқтирадиган давлатларни эса Ғарб ўз томонига ишонтириш ва оғдириш масаласини маънисиз ва маблағлар сарфлашдан маъно йўқлигини тобора тушуниб етмоқда.

Дастлаб, бу (очиқчасига палапартиш) ёндашув Ғарбнинг ахборот, сиёсий, мафкуравий ва ҳатто маънавий монополияси туфайли юзага келди. Айнан шу туфайли у маълум бир вақтда ўз сиёсатини, Россия ва умуман олганда, ўз рақобатчиларга нисбатан пуҳталик билан ва профессионал равишда ишлаб чиқиш зарур деб ҳисобламай қўйди. Натижада, у бу монополияни қўлдан чиқарганини, шу жумладан ваколатларнинг йўқолиши туфайли ва “ҳаҳ, шундай ҳам бўлаверади” тамойилига  ишониб қолганини пайқамай қолди.

Энди вазият янги босқичга ўтди. Ҳозирда худди шу кучлар самарали ишлаш ва жиддий малакали ҳаракатлар қилишдан маъно кўрмаяптилар, чунки “ўзимизникилар эпланиб олади”, душманни эса барибир авраб бўлмайди.

Бу ерда ажабланарли нарса шундаки, улар жиддий ишонадиларки (ва RT бўйича прибалтларнинг яқиндаги қарорлари буни тасдиқлайди) бундай юқори профессионал ёндашув ёки профессионал бўлмаган ёндашув уларни Россия устидан мафкуравий ва геосиёсий ғалабага олиб келади.

275
Девушка подвергается насилию. Иллюстративное фото

Тошкентда йил бошидан зўравонликдан жабр кўрган 709 нафар аёлга ҳимоя ордери берилди

257
(Янгиланган 13:30 10.07.2020)
Ҳимоя ордерларининг 313 таси жисмоний, 7 таси жинсий, 12 таси иқтисодий, 377 таси руҳий зўравонликлар учун берилган.

ТОШКЕНТ, 10 июл - Sputnik. Тошкент шаҳрида жорий йилнинг олти ойи давомида зўравонликдан жабр кўрган аёлларга 709 та химоя ордери берилди, деб маълум қилди Sputnik Ўзбекистон мухбирига Тошкент шаҳар ИИББ ХПБ Хотин-қизлар масалалари бўйича бўлими.

Таъкидланишича, ҳимоя ордерларининг 639 таси оила-турмуш муносабатлари доирасида содир этилган ҳолатлар юзасидан берилган. Зўравонликларнинг 583 таси оиладаги келишмовчилик, 52 таси моддий етишмовчилик, 35 таси рашк, 39 таси оиладаги учинчи шахс аралашуви туфайли келиб чиққан.

Зўравонликлар 436 та ҳолатда турмуш ўртоқ, 38 та ҳолатда қайноналар, 26 ҳолатда келинлар 209 ҳолатда эса бошқа шахслар томонидан аёлга нисбатан содир этилган.

Шунингдек, ҳимоя ордерларининг 313 таси жисмоний, 7 таси жинсий, 12 таси иқтисодий, 377 таси руҳий зўравонликлар учун берилган.

Маълумот учун, коронавирус эпидемияси туфайли ўртача ҳисобда 2,6 миллиард киши бир неча ойдан бери ўз-ўзини яккалаш тартибида турмуш кечирмоқда. Ушбу вазиятдан оилавий зўравонлик ҳолатлари кескин кўпайиши кузатилмоқда. Айрим мамлакатларда оилавий зўравонликдан жабрланганлар сони 2 баравар ошгани ҳақида БМТ бош котиби Антонио Гутерриш 5 апрел куни сўзлаган нутқида айтиб ўтганди.

257

АҚШ сурияликларни “очликдан ўлдириш”га уриниш учун Россия ва Хитойни жазоламоқчи

0
(Янгиланган 20:33 10.07.2020)
Америка бош котиби БМТда вето қўйиш ҳуқуқини суиистеъмол қилаётгани учун Россия ва Хитойни жазолаш керак деб ҳисобламоқда.

Куни кеча давлатлар Сурияга гуманитар ёрдам етказиш бўйича резолюцияни блокладилар. Бельгия ва Германия томонидан Туркия-Сурия чегарасида 2та НЎП қолдиришни таклиф қилишди. Бироқ Москва ва Хитой бунга рози бўлмади. Россия ўз резолюция лойиҳасини тайёрлади.

Америкаликлар норозилигининг яширин сабаблари ҳақида – видеомиздан билиб олишингиз мумкин.

0