Эксперт Российского института стратегических исследований Игорь Николайчук

Эксперт: Ўзбекистон Тожикистонга терроризмга қарши самаралироқ курашишда ёрдам беради

324
(Янгиланган 20:18 18.09.2019)
Халқаро хавфсизлик соҳасидаги махсус медиаметрик тадқиқотлар маркази эксперти Игорь Николайчук Ўзбекистон ва Тожикистон Хавфсизлик кенгашилари ўртасида имзолаган ҳамкорлик тўғрисида меморандумни муҳим қадам деб атади.

Ўзбекистон президенти ҳузуридаги Хавфсизлик кенгаши котиби Виктор Маҳмудов ва Тожикистон Хавфсизлик кенгаши котиби Маҳмадали Ватанзода экстремистлик ва террорчилик фаолиятига қарши биргаликда ҳаракат қилиш соҳасидаги ҳамкорликнинг амалий механизмларини такомиллаштириш, чегаравий хавфсизликни таъминлаш ва умумий давлат чегараларида иқтисодий манфаатларни муҳофаза қилиш масалалари кўриб чиқишди.

Ўзбекистон ва Тожикистон ИИВ ҳамкорликни кучайтиради

Икки томонлама маслаҳатлашув якунларига кўра, икки давлат Хавфсизлик кенгаши аппарати ўртасида ҳамкорлик тўғрисида меморандум ва хавфсизлик соҳасидаги ҳамкорликни янада чуқурлаштириш ва кенгайтириш бўйича аниқ чора-тадбирларни назарда тутувчи протокол имзоланди.

“Мазкур битим, шубҳасиз, Тожикистон ҳукуматига қўл келади, чунки Ўзбекистон ҳар томонлама: ҳам армия, ҳам махсус хизмати ишлари, ва албатта, терроризмга қарши курашишда ҳам жуда кучли мамлакат саналади”, - деди Игорь Николайчук Sputnik Ўзбекистонга берган интервьюсида.

Унинг сўзларига кўра, меморандум имзолананиши минтақада барқарорлик ва хавфсизликни сақлашга ёрдам беради.

“Россия ҳам ўзини хотиржам ва хавфсизроқ ҳис қилади”, - дея таъкидлади Николайчук.

Экспертнинг тўлиқ фикрларини Sputnik Ўзбекистон радиоподкастида рус тилида тинглашингиз мумкин.

Николайчук: Узбекистан поможет Таджикистану эффективнее бороться с терроризмом
324
Павильон компании RT (Russia Today)

RTнинг тақиқланиши: Ғарб Россияга қарши ишлашни унутиб қўйгани ҳақида

285
(Янгиланган 17:26 10.07.2020)
Литва ўз ҳудудида RT-нинг бешта каналини трансляциясини тақиқлади. Бу Латвия ҳукумати шунга ўхшаш қадам қўйгандан бир ҳафта ўтгач рўй берди. Навбатда - Эстония, унинг ташқи ишлар вазири ҳам шунга ўхшаш чора қўлланилишини истисно қилмади.

 

Бу масала бўйича Таллиннинг алоҳида позицияси имкониятлари унчалик катта эмас ҳам: уччала “Болтиқбўйи йўлбарслари”нинг Россияга қарши анъанавий келишуви ва республикада Sputnik агентлиги ишлашига тўсиқларни яратишда Эстония ҳукумати энг фаол ва изчил бўлганликларини ҳисобга оладиган бўлсак. Маълумки, керакли натижага эришиш учун улар агентлик ходимларига жиноий таъқиб таҳдиди билан очиқдан-очиқ қувғин қилишди.

Бироқ, бу воқеада энг қизиғи Вильнюснинг қарорга расмий асос келтириши. Унга мувофиқ, ўз навбатида Ғарб санкцияларига учраган Дмитрий Киселев, RTни бошқараётганлиги медиа-манбага қарши чоралар кўриш учун сабаб бўлган.

Гап ҳатто шунда ҳам эмас-ки, бу баёнот нотўғрилиги сабабли Литва ҳукуматига пичинг изоҳлар билан танбеҳ берилди, бу изоҳлар муаллифлари RTнинг аслида Дмитрий Киселёв бошқарадиган “Россия сегодня” ҲАА тузилмалари билан ҳеч қандай алоқаси йўқлигини эсладилар.

Муҳимроғи шундаки, худди шунга ўхшаши олдин рўй бериб бўлган: бир ҳафта олдин, Латвия ОАВлар бўйича Миллий кенгаши RTнинг тақиқланишини телеканаллар Дмитрий Киселёвнинг “амалдаги шаҳсий назорати остида” эканлиги билан изоҳ берган эди. Кейин, худди шу тарзда, Маргарита Симоньян ва Россия Ташқи ишлар вазирлиги Латвия расмийларининг очиқдан-очиқ профессионалсизлиги ва ўзларининг қарорларини очиқдан-очиқ сафсата эканлиги ҳақида баёнот беришди.

Ўша пайтда, рўй берганни тасодиф ва маълум бир ижрочиларнинг хатоларига йўйиш мумкин эди: ахир, ҳеч бир тизим ишини тушунмаганлар ва палапартиш ишлайдиганлардан кафолатланмаган. Аммо бундай вазиятда давлатга ўзини орқага тортиши унча яхши эмас, ҳатто ўз амалдорлари очиқчасига зарба остига қўйса ҳам.

Аммо Литвада ҳам вазият ҳудди шу тарзда қайтарилиши шуни аниқ кўрсатадики: ҳеч қандай тасодиф бўлмаган, бўлмайди ҳам. Буларнинг барчаси Латвия ва Литва ҳукуматларининг онгли позициясидир, бунда барча “ҳаҳ, шундай қолаверсин” тамойилига тушади.

RT узатилишини тақиқлаш сиёсий қарор эканлиги яққол. Аммо буни қонуний “тозароқ” сабаб билан тушунтиришнинг иложи йўқмиди? Албатта бор. Аммо бунинг учун улар кўпроқ ҳаракат қилиши, масъул идораларни ҳаракатлантириши, қонунчиликдаги тешикларни қидириши керак эди.

Бир вақтлар айнан қабул қилинаётган қарорларнинг ташқи нуқсонсизлигига амал қилишнинг юридик моҳирлик каби ҳусусият Ғарб демократиясининг муҳим кузурларидан бири бўлган. У расмий процедураларга риоя қилишга мойил бўлмаган бошқа сиёсий тизимлар фонида анча эди.

Аммо ўшандан бери жуда кўп вақт ўтди. RT узатилишини тақиқлаш масаласида, Болтиқбўйи мамлакатлари сўнгги йилларда бутунлай бошқа ва анча кучли давлатлар томонидан яхши йўлга қўйилган йўлдан юрди.

Америкаликлар учун номаълум кукун билан тўлдирилган найча силкитишни, халқаро ҳамжамият олдида Ироққа бостириб киришни оқлаш учун чиндан ҳам мавжуд бўлган бошқа сабабларни қидириш ўрнига қўйди. Скрипалларнинг заҳарланиши атрофида британияликлар катта томоша намойиш этди - ва улар ҳеч қандай яққол, диққат билан қарашга лойиқ бўлган бу “тешиклардан” хижолат бўлишмади. Адолатни ўз миллий брендига айлантирган Нидерланди, МН17 иши бўйича суд жараёнида шундай “кульбитлар”ни уюштирдики, бундан ҳайрон ҳам бўлиб бўлмайди.

Нафақат Россия, балки Хитой, Эрон, Венесуэла ва бошқа “яккаланган мамлакатлар”га келсак, бундай мисоллар шунчалар кўп-ки, улар аллақачон камдан-кам учрайдиган истиснолардан одатий ҳолга айланди. Бундай фонда, Литва ва Латвия ҳукуматларининг RT трансляциясини тақиқлаш билан боғлиқ позицияси ниҳоятда узвий уйғун кўринади: расмий асос сифатида бу сафсатани эълон қилиб бошни оғритмаса ҳам бўлади.

Бунда ҳатто қандайдир мантиқ ҳам бор: Россияда қарши қарашларга эга аудиторияни “Киселёв RTни бошқараётгани” (ҳудди шу тарзда, “Скрипальни Путин заҳарлагани” ёки “Донбас устида Боингни Кремл уриб туширгани”) туғрисида иддаолар қониқтиради, Россияга, ва уни ёқтирадиган давлатларни эса Ғарб ўз томонига ишонтириш ва оғдириш масаласини маънисиз ва маблағлар сарфлашдан маъно йўқлигини тобора тушуниб етмоқда.

Дастлаб, бу (очиқчасига палапартиш) ёндашув Ғарбнинг ахборот, сиёсий, мафкуравий ва ҳатто маънавий монополияси туфайли юзага келди. Айнан шу туфайли у маълум бир вақтда ўз сиёсатини, Россия ва умуман олганда, ўз рақобатчиларга нисбатан пуҳталик билан ва профессионал равишда ишлаб чиқиш зарур деб ҳисобламай қўйди. Натижада, у бу монополияни қўлдан чиқарганини, шу жумладан ваколатларнинг йўқолиши туфайли ва “ҳаҳ, шундай ҳам бўлаверади” тамойилига  ишониб қолганини пайқамай қолди.

Энди вазият янги босқичга ўтди. Ҳозирда худди шу кучлар самарали ишлаш ва жиддий малакали ҳаракатлар қилишдан маъно кўрмаяптилар, чунки “ўзимизникилар эпланиб олади”, душманни эса барибир авраб бўлмайди.

Бу ерда ажабланарли нарса шундаки, улар жиддий ишонадиларки (ва RT бўйича прибалтларнинг яқиндаги қарорлари буни тасдиқлайди) бундай юқори профессионал ёндашув ёки профессионал бўлмаган ёндашув уларни Россия устидан мафкуравий ва геосиёсий ғалабага олиб келади.

285
Девушка подвергается насилию. Иллюстративное фото

Тошкентда йил бошидан зўравонликдан жабр кўрган 709 нафар аёлга ҳимоя ордери берилди

258
(Янгиланган 13:30 10.07.2020)
Ҳимоя ордерларининг 313 таси жисмоний, 7 таси жинсий, 12 таси иқтисодий, 377 таси руҳий зўравонликлар учун берилган.

ТОШКЕНТ, 10 июл - Sputnik. Тошкент шаҳрида жорий йилнинг олти ойи давомида зўравонликдан жабр кўрган аёлларга 709 та химоя ордери берилди, деб маълум қилди Sputnik Ўзбекистон мухбирига Тошкент шаҳар ИИББ ХПБ Хотин-қизлар масалалари бўйича бўлими.

Таъкидланишича, ҳимоя ордерларининг 639 таси оила-турмуш муносабатлари доирасида содир этилган ҳолатлар юзасидан берилган. Зўравонликларнинг 583 таси оиладаги келишмовчилик, 52 таси моддий етишмовчилик, 35 таси рашк, 39 таси оиладаги учинчи шахс аралашуви туфайли келиб чиққан.

Зўравонликлар 436 та ҳолатда турмуш ўртоқ, 38 та ҳолатда қайноналар, 26 ҳолатда келинлар 209 ҳолатда эса бошқа шахслар томонидан аёлга нисбатан содир этилган.

Шунингдек, ҳимоя ордерларининг 313 таси жисмоний, 7 таси жинсий, 12 таси иқтисодий, 377 таси руҳий зўравонликлар учун берилган.

Маълумот учун, коронавирус эпидемияси туфайли ўртача ҳисобда 2,6 миллиард киши бир неча ойдан бери ўз-ўзини яккалаш тартибида турмуш кечирмоқда. Ушбу вазиятдан оилавий зўравонлик ҳолатлари кескин кўпайиши кузатилмоқда. Айрим мамлакатларда оилавий зўравонликдан жабрланганлар сони 2 баравар ошгани ҳақида БМТ бош котиби Антонио Гутерриш 5 апрел куни сўзлаган нутқида айтиб ўтганди.

258
Представители посольства Узбекистана проводят переговоры в связи со скоплением узбекистанцев на границе с РК

"Бу одамлар соғлиғи устида бизнес": Бош консул РФ ва Қозоғистон чегарасидаги вазият ҳақида

9
Ўзбекистоннинг Россиядаги бош консули Меҳриддин Хайриддинов Самара ва Оренбург вилоятларида чегара яқинидаги вазият ҳақда  ҳикоя қилиб берди ҳамда айни дамда Россияда бўлиб турган фуқароларга маслаҳат берди.

- Чегарада айни дамда вазият қандай? У ерда қанча фуқаролар тўпланиб қолган, улардан қанчаси Ўзбекистон фуқаролари?

- Биз расмий каналлар орқали айни дамда Россияда бўлиб турган фуқароларимизни ижтимой тармоқларда тарқатилаётган Россия-Қозоғистон чегараси очилиши ҳақидаги ёлғон хабарлар, шунингдек айрим фуқаролар томонидан ўз манфаати йўлида мессенжерларда тарқатилаётган чегарагача трансфер хизматлари ҳақидаги эълонлар тўғрисида кўп марталаб огоҳлантирганмиз.

Лекин барча огоҳлартиришларга қарамасдан, охирги ҳафталар давомида Оренбург вилоятининг "Маштаково" чегара-назорат пунктида ва Самара вилоятининг Большая Черниговка тумани ҳудудида 2 мингдан ортиқ фуқароларимиз тўпланиб қолишган. Уларнинг барчаси  ёлғон хабарларга ишониб Россиянинг турли ҳудудларидан келган ва ватанига қайтиш учун Қозоғистон ҳудуди орқали транзит коридори очишни талаб қилишмоқда.

Вазиятни барқарорлаштириш мақсадида биз Ўзбекистоннинг Россиядаги элчиси Ботиржон Асадов ҳамда Қозон шаҳридаги бош консул Фариддин Насриев билан биргаликда 5 кундан бери шу ердамиз. Ушбу давр ичида Россия президентининг Волгабўйи федерал округидаги вакили Олег Машковцев, Самара вилояти губернатори Дмитрий Азаров ва бошқа расмий кишилар билан музокаралар ўтказдик.

Ундан ташқари Самара ва Оренбург вилоятларида фуқароларимиз тўпланиб қолган жойларда ҳам учрашувлар ўтказдик, уларнинг яшаш шароитлари билан танишдик.

Ватандошларимиз бизга ижтимоий тармоқларда тарқатилган чегаралар очилганлиги тўғрисидаги ёлғон хабарларни ва ушбу хабарларга бириктирилган "график"ларни, шунингдек таксичилар тарқатган sms-эълонларни кўрсатишди.

Сотрудники посольства и консульств Узбекистана в РФ общаются с гражданами, остающимся на границе с РК
Пресс-служба Посольства Узбекистана в РФ
Сотрудники посольства и консульств Узбекистана в РФ общаются с гражданами, остающимся на границе с РК

Афсуски ушбу фуқароларимиз ТИВ ва элчихонанинг расмий веб-сайти ёки ижтимоий тармоқлари орқали тарқатилган хабарларга эмас, мана шундай ёлғон хабарларга ишониб фирибгарлар тузоғига тушган.

Шунингдек, биз май ойида биринчи бор чегарада одамлар тўпланиб қолганидан кўзга кўриниб қолган такси ҳайдовчичилари яна ўз фаолиятини давом эттираётганининг гувоҳи бўлдик. Виждонсиз "ташувчилар" одамлар соғлиғини хавф остига қўйиб, уларни вазият қурбонига айлантириб, чегарагача олиб бориб қўйишни ўзига хос "бизнес"га айлантириб олган.

- Ҳозир Қозоғистонда COVID-19 эпидемияси оғир кечмоқда. ТИВ фуқароларни чегарадан олиб ўтишнинг имкони йўқ деб ёзган эди. Қўшни республика билан бирор келишувга эришилдими?

− Ҳақиқатдан ҳам, 5 июлдан бошлаб Қозоғистонда эпидемиологик вазият мураккаблашуви туфайли кескин карантин чоралари киритилган. Республикада, хусусан ҳудудлараро автобус ҳаракати ва поездлар қатнови бутунлай тўхтатилган. Ҳукумат хабарига кўра, ушбу чекловлар 14 кун давомида сақланиб қолади. Буларнинг барчаси, албатта, фуқароларимизни Қозоғистон ҳудуди орқали қайтаришда маълум ташкилий қийинчиликлар туғдиради ва вақт талаб қилади. Қозоғистон ҳукумати билан музокаралар барча даражаларда олиб борилмоқда. Уларнинг натижалари ҳақида биз алоҳида хабар қиламиз.

Ушбу вазиятдан фойдаланиб Қозоғистон томонига май ва июн ойларида черагада тўпланиб қолган бир ярим мингдан ортиқ фуқароларимиз учун ажратилган транзит коридори учун миннатдорлик билдирмоқчиман.

- Маҳаллий ҳукуматлар томонидан фуқароларни вақтинчалик иш билан таъминлаш тўғрисида тклифлар борми? Ушбу таклифларга мигрантлар қандай муносабат билдиришмоқда.

− Биз Россия томонига ва маҳаллий ҳокимиятларга фуқароларимизга кўрастилаётган ёрдам учун миннатдорлик билдирмоқчимиз. Вилоят ва туман маъмуриятлари томонидан ватандошларимизни вақтинчалик жойлаштириш учун чодирли лагерлар ташкил қилинган. Айрим фуқароларимиз ҳар доим ҳам йўл четидан кўра керакли шароитлар яратилган ушбу лагерларга ўтишни ҳар доим ҳам хоҳламайди, лекин бу бошқа масала.

Самара ва Оренбург вилоятлари ҳукуматлари биз билан биргаликда Ўзбекистон фуқароларга чегаралар очилгунча ишлаб туриш учун муносиб тўлови, яшаш  жойи ва овқати билан таъминланган бир неча минг вакансиялар таклиф қилишди.

Ундан ташқари фуқаролар билан маҳаллий меҳнат вазирликлар, Халқаро мигрантлар ҳуқуқий ташкилотлари вакиллари ишламоқда.  Иш берувчиларнинг ўзлари ҳам вакансиялар таклиф қилмоқда, лекин ушбу имкониятлардан фақатгина саноқли кишилар фойдаланишди, аксарият фуқаролар тўпланган жойларда кутишда давом этмоқда.

- Фуқаролар соғлиғи мониторинг қилинмлоқдами? Лагерда COVID-19 авж олмаслиги учун улар тиббиёт ходимлари томонидан кўрикдан ўтказилмоқдами?

— Россиялик шифокорлар жалб қилинган. Улар вақти-вақти билан фуқароларни кўрикдан ўтказмоқда, тушунтириш ва маслаҳат бермоқдалар. Касаллик хавфи кўпроқ таҳдид солаётган ҳомиладор ва ёш болали аёллар, касаллар ва кекса ёшли фуқароларга алоҳида эътибор берилмоқда.

− Ўзбекистон дипломатик ваколатхонаси маблағсиз қолган фуқароларга ватанига қайтиш учун қандай тавсиялар бериши мумкин? Улар қонун бузмаслик ва ўз соғлиқларини хавф остига қўймасликлари учун қаерга мурожаат қилишлари мумкин?

− 5 июлдан бошлаб Қозоғистонда ва 10 июлдан Ўзбекистонда COVID-19га қарши кураш доирасида қаттиқ карантин чоралари киритилган. Ўзбекистон ва Россияга амалга оширилаётган чартер парвозлари сони камайтирилган. Россияда коронавирус тарқалиши билан боғлиқ вазият барқарорлашган. Олдин жорий этилган чеклов чоралари бекор қилинмоқда, саноат корхоналари, савдо объектлари ва бошқа ташкилотлар ишга тушмоқда, демак янги иш ўринлари ҳам пайдо бўлмоқда.

Мураккаб шароитда фуқароларимиз ижтимоий тармоқ ва мессенжерларда шубҳали манбаалардан тарқатилаётган ёлғон хабарларга ишонмасдан, Россия-Қозоғистон давлат чегарасига боришга шошилмасдан, хотиржамликни сақласа - мақсадга мувофиқ бўлади.  Россияда вазият кун сайин яхзшиланиб, ватандошларимиз ишга жойлашиши учун янги имкониятлар пайдо бўлмоқда. Ушбу жараёнга Россиянинг турли ҳудудларидаги бош консулларимиз ҳам, Ташқи меҳнат миграцияси ваколатхоналари ҳам ўз ҳиссаларини қўшишга тайёр. Ким уйга қайтишга қатъий қарор қилган бўлса, онлайн рўйхатга ёзилиб ўз навбатини кутиб туриши керак.

Биз ҳозирги шароитларда ўзбекистонликлар Россияда қандай қийинчиликларга дуч келаётганидан хабардормиз. 14 майдан бошлаб "Меҳр" акцияси ишга тушган. Ушбу тадбир доирасида айни дамда 35 миллион рублдан ортиқ моддий ёрдам кўрсатилган.

Ушбу ёрдам имконияти чекланган фуқаролар, қарамоғида 2 ёшгача болалари бўлган ёки  7 ойдан катта ҳомиласи бўлган аёллар,   COVID-19га чалинган ватандошлар ва талабаларга кўрсатилмоқда. Ёрдамга энг муҳтож кишиларга Россиянинг турли шаҳарларида хостелда туриш учун шароитлар яратилган.

Коронавирус пандемияси - бу бутун дунёга келган офатдир. Лекин ушбу мураккаб шароитда алоҳида кишилар фуқароларнинг соддалигидан фойдаланиб, ўз ватандошларини алдаш йўли билан пул ишлаб топмоқда. Бу биринчи навбатда ёлғон хабарлар тарқатиб, чегарагача трансфер ташкил қилганларга таалуқли. Улар жазо муқаррар эканлигини билишлари керак. Ўзбекистон Жиноят кодексида таалуқли модда бор.

Хусусан, ОАВ ва Интернетда ёлғон хабарлар тарқатгани учун БҲМнинг 200 бараваридан 400 бараваригача (4,6 - 9,2 тыс. $) ёки 360 соат жамоат ишлари белгиланган. Шунигдек алоҳида ҳолларда 2 йилдан 3 йилгача мажбурий меҳнат ёки озодликни чеклаш билан ҳам жазоланиши мумкин.

Россия қонунчилигида ҳам оғироқибатларга олиб келган ёлғон хабарлар тарқатгани учун 300 мингдан 2 миллион рублгача жаримага тортиш ёки 5 йилгача қамоқ жазоси берилиши мумкин.

9