Министр энергетики Узбекистана Алишер Султанов

Алишер Султонов АЭСнинг янги блоклари, Марказий Осиё бирдамлиги ва гидроэнергетика ҳақида

508
Энергетика вазирлари форуми (МОМИҲ) якунларига кўра, Ўзбекистон Энергетика вазирлиги раҳбари Алишер Султонов республикага яна иккита блок нега кераклиги, минтақа мамлакатлари углеводород захираларини қай тарзда тақсимлашни режалаштираётгани ҳақида гапирди

— Ўзбекистонда нефт-газ соҳасидаги ислоҳотлар қандай амалга оширилмоқда? Бу ўзгаришлар туфайли манфаатлар тўқнашуви рўй бермаяптими?

— Шу вақтгача мавжуд тизим бизни чуқур инқироз ёқасига олиб келди. Республиканинг бутун бошли ёқилғи-энергетика комплексини ислоҳ қилиш лойиҳаси бир неча йил давомида ОТБ, ЕТТБ сингари халқаро ташкилотлар экспертлари, шунингдек, Boston Consulting Group (BCG) маслаҳатчиларини жалб қилган ҳолда ишлаб чиқилган. Айнан шу компания ислоҳотларни амалга ошириш устида ишлаган.

Гап бу ерда, кимдир келиб, "мана бундай ишлаш керак", деб бизга ўргатиб, биз бу кўрсатмаларни бажарганимиз ҳақида бормаяпти, аксинча, биз экспертлар билан биргаликда янги энергетика стратегиясини ишлаб чиқиш жараёнида қатнашдик. Умумий ҳисобда бу ишга бир ярим йил вақт сарфладик. Ислоҳотлар нефт-газ соҳасини ҳам, электр-энергияси соҳаларини ҳам қамраб олди, аммо бу ҳеч қандай манфаатлар тўқнашувини юзага келтиргани йўқ.

Мисол учун, Ўзбекистонда ким ишлашидан қатъи назар, дейлик, у хоҳ "Лукойл", хоҳ "Газпром" ёки "СНПС" бўлсин, қолаверса жорий йилда "Зарубежнефть»", "Татнефть", British Petroleum, SOCAR, Mubadala Petroleumлар ҳам келмоқда - "Трансгаз" Ўзбекистондаги ягона оператор бўлиб қолаверади. 

Министерство дошкольного образования РУз

Уч йил аввал эса биз бу ҳақда ҳатто хаёл қила олмас эдик.

Янги тизим мамлакат нефт-газ секторининг барча иштирокчилари учун энг адолатли шароитларни яратди, "Ўзбекнефтгаз" эса, биз, Энергетика вазирлиги учун монополистдан мавжуд кўпсонли ёқилғи-энергетика комплексидаги компанияларнинг бирига айланди.

Ўз навбатида "Трансгаз", магистлар газ ўтказгичлар давлат монополияси сифатида республикага келадиган, газ тармоғига уланиш ҳуқуқини қўлга киритган барча компаниялар билан ҳамкорлик қилади. Бундай модель замонавий бозор шароитига мос, шу учун ҳам соҳанинг йирик ўйинчилари бугун Ўзбекистонга ҳеч иккиланмай келмоқда.

— Ўзбекистон иқтисодиёт очиқлигига қараб курс олган, тўғридан-тўғри инвестицияларни фаол жалб қилмоқда, шу жумладан стратегик секторга ҳам. Беш йиллик истиқболда мамлакат нефт-газ мажмуаси ҳолатини қандай тасаввур этасиз?

— Соҳада жуда катта ислоҳотлар амалга оширилди. Биз нимани хоҳлаган эдик? Ўз олдимизга қўйган асосий вазифа - шу вақтгача мавжуд бўлган тизимни қисмларга бўлишни. Бу монстр бесўнақай эди, яъни ўз ёғида ўзи қоврилиб ётганди. Барча ички олди-бердилар алоҳида схамалар бўйича амалга ошарди: пул эмас, фақат товар айланарди. Президент шу соҳа негизида шаффоф, мобил, ўз олдиган қўйилган вазифаларни тезкор бажарадиган бир нечта компанияларни ташкил этиш топшириғини берди. Яъни биз, қазиб олишни қайта ишлашдан ва транспортировкадан ажратдик, шунингдек, инвесторларни жалб этиш бўйича алоҳида тузилмаларни ташкил этдик.

Мисол учун, "Ўзбекнефтегаз" тузилмасидан ихтисослашмаган бўлимларни чиқаришга мажбур бўлдик, шунингдек, сервис хизматларини аутсорсингга ўтказдик. Илгари "Ўзбекнефтегаз" таркибида республика аҳамиятига молик олтита қурилиш трестлари мавжуд эди. Биз уларга уч йилдан сўнг сизларни стабил буюртмалар билан таъминлаймиз, дедик. Уч йилдан сўнг тендер асосида ишлашга ўтамиз. Бу адолатли бозор механизми. Чунки сен ё рақобатбардош бўлишинг керак, ёки бизнесингни ташла. Бурғулаш компаниялари билан ҳам худди шундай қилдик. Улар ҳозир жуда норози, лекин, биз аминмизки, уч-тўрт йилдан сўнг улар биздан миннатдор бўлади. Биз улар олдига рақобат бозорининг қатъий шартларини қўйиб, ҳаражатларни оптималлаштириш, модернизация ва сифат даражасини кўтаришга туртки бўляпмиз. 

Табиийки, янги қоидаларга ўтиш осон кечгани йўқ, чунки бу схемада жуда узоқ ишлаганмиз ва кўникиб қолган, янгича ишлашга ҳушимиз йўқ эди. Шу боис, ишни аввало ўзимизни ўзгартиришдан бошлашимиз талаб этилганди. Фақат шундан кейингина у ёки бу соҳани ислоҳ қилиш мумкин.

— МОМИҲ (ЦАРЭС) форумида Тошкентда Марказий Осиёда газ тақсимловчи ягона мувофиқлаштирувчи марказни ташкил этиш ташаббуси билан чиқдингиз. Бу таклифингизни иштирокчилар қандай қабул қилди?

— Сўнгги уч йил ичида Ўзбекистон жуда ўзгарди, бу эса қўшни республикалар, умуман минтақада ўзгаришлар юз беришига олиб келди. Бугунги кунда Марказий Осиё мамлакатлари, биз алоҳида-алоҳида эмас, балки бирга бўлсаккина яхши бўлишини тушундилар. Ҳозир ким муҳимроқ эканлиги ҳақида ўйлайдиган вақт эмас - ҳамма муҳим.

Буни бугун нафақат барча даражада, балки иқтисодиёт, энергетика секторларида ҳам тушуниб етдилар. Хавфсизлик, мамлакатнинг нормал ҳаёти, аҳолини энергия ресурслари билан стабил таъминлаш ва саноат корхоналарининг фаолияти  айнан энергетика сектори фаолиятига чамбарчас боғлиқ.

Бизнинг ташаббусимизни ҳамкасбларимиз ижобий қабул қилишди. Ҳозирдан ушбу масалани қозоғистонлик ҳамкасблар билан муҳокама қилишни бошладик. Хусусан, биргаликда ташқи бозорларга чиқишни режалаштираяпмиз, масалан, афғон бозорига.

Осиё тараққиёт банки Ўзбекистонда газни тақсимловчи марказ ташкил этилишини қўллаб-қувватламоқда ва бу лойиҳага маблағ ажратишга ҳам тайёр.

— Ўзбекистон энергетиканинг янги тармоғи - атом энергетикасини ташкил этмоқда. Нега республика орадан шунча йил ўтиб бу йўналишни ривожлантиришга қарор қилди? Юқори технологик ишлаб-чиқариш туфайли иш жойларининг қисқариб кетиши хатари йўқми?

— Биринчидан, атом энергетикасининг ривожланиши иш ўринларининг қисқаришига олиб келади, деб ҳисобламайман. Аксинча, АЭС қурилиши ва эксплуатацияси ҳар қандай давлатни янада интеллектуал, янада ўқимишли муҳандисларни тарбиялашга мотивация қилишига ишончим комил. Бундан ташқари, бу нафақат энергетика, балки тиббиёт, қурилиш ва янги технологиялар ривожи ҳам демакдир. Ҳозирда юз нафар бўлғуси мутахассислар Москвада МИФИда таҳсил олишмоқда. Яна шунчаси сентябрда МИФИнинг Тошкентда янги очилган филиалига ўқишга кирди.

Атом энергетикаси – Ўзбекистон учун янги соҳа, бироқ ядро физикаси республикада ўзининг тарихий анъанасига эга. Мамлакат 25 йилдирки МАГАТЭ аъзоси ҳисобланади, Ўзбекистондаги Ядро физикаси институти эса ярим асрдан зиёд вақт давомида муваффақиятли фаолият юритиб келмоқда.

АЭСни қуриш қарори бирданига қабул қилинмаган, экспертлар гуруҳи бу нозик масала устида бир ярим йилдан ортиқ вақт давомида ишлади. Атом станциялари бугун экологик жиҳатдан хавфсиз, углеродсиз деб тан олинган, бунинг устига Ўзбекистон - уран қазиб олиш бўйича етакчи давлатлардан биттаси. Ёқилғи учун хом-ашё, илмий салоҳият ва инсон капиталига эга мамлакатимиз 10-15 йил муқаддам бу каби лойиҳани ҳаётга татбиқ этиши мумкин эди. Бундан ташқари, архив ҳужжатларини кўтарганимизда, республикада АЭСни қуриш режаси 1970-йилларда ҳам бўлганлигига гувоҳ бўлдик.

Росатом билан биргаликда АЭСнинг илк иккита блокини қуриш бўйича лойиҳани ишга туширган эдик, аммо МАГАТЭнинг сўнгги анжуманида ташкилот раҳбариятига Ўзбекистон бу майдонда қўшимча яна иккита блок қуриш қарорини қабул қилганлиги ҳақида маълум қилдим. Бу каби стратегик объектларнинг хавфсизлиги ва энергетик самарадорлигидан ташқари, қурилиш рентабеллиги ҳам муҳим. Агар лойиҳалаштириш босқичида яна иккита блокни қўшсак, уларни қуриш бизга арзонга тушади, сабаби барча зарур инфратузилма яратилган бўлади.

 

 

— Минтақадаги сув ресурслари билан боғлиқ мураккаб вазиятлар ва биринчи АЭС қурилишини инобатга олган ҳолда, гидроэнергетика келажагини қандай кўрасиз?

— Бу энергетика соҳасининг муҳим қисми, шу боис, гидроэнергетика ҳеч қачон ўлмаслигига ишончим комил. Тўғри, Саян-Шушен  ГЭСи каби йирик станциялар бизда энди бўлмайди, лекин кичик ва ўрта гидроэлектрстанцияларга эҳтиёж бор. Мисол учун, ҳозирда битта поселка учун станциялар тармоғини яратиш лойиҳаси устида иш олиб борилмоқда. Бу ресурс, бу Аллоҳ томонидан инъом этилган тоза энергетика, ва биз ундан фойдаланмоғимиз лозим.

Ўзбекистонда ва умуман, Марказий Осиё минтақасида ГЭСларга нафақат энергетик лойиҳалар, балки мелиоратив объектлар сифатида ҳам қаралади: сувлар захиралари яратилади, ортиқчаси эса электр токи олиш учун ишлатилади. Бу соҳада Россия, Хитой, АҚШ ва бошқа давлатлардаги жаҳоннинг энг етакчи мутахассислари билан алоқада бўлиб, энг олд ускуна ва технологияларни тармоққа жорий этиб келаяпмиз.

508
Боевики движения Талибан

Қобул толиблар исканжасида: Афғонистон МОда қандай қилиб "таянч нуқта"ни топа олади

1253
(Янгиланган 22:28 11.07.2020)
"Толибон"нинг келишувга бора олмаслиги Афғонистондаги ҳарбий-сиёсий вазият янада ёмонлашишига олиб келади, қўшни Марказий Осиё мамлакатларига терроризм фаоллиги "кўчиб ўтиши" билан таҳдид қилади.

Бу муаммони фақат ОДКБ(КХШТ) ва ШҲТ давлатлари салоҳиятини фаол жалб қилган ҳолда, ўзаро кўпқиррали ҳамкорлик форматида ҳал қилиш мумкин.

Афғонистоннинг асосий автомагистралларида июль ойи бошида толиблар тажовузи кескин ошди ва куч тузилмалари бу ҳолатга самарали қаршилик кўрсата олмайдилар. Террорчилар ўзаро уюшган ва қуролланган. Мамлакат шимолида американинг замонавий, ўқ узиш масофаси 1 800 метргача бўлган ўз-ўзини зарядловчи 12,7-ммли Barrett M82 снайпер милтиқларидан фойдаланганлик ҳолатлари қайд этилди. Бу ҳолат эса Афғонистон пойтахти Қўшма Штатлар билан тинчлик битими мажбуриятларини бажармайдиган "Толибон"нинг қаттиқ қамали остида эканлигини англатади.

Абдул Рашид Дўстум июл ойи бошида Афғонистон тарихида учинчи маршалга айланди (шоҳ Вали Хон ва Муҳаммад Қосим  Фахимдан ташқари), аммо бу тайинлов ғалабалар сонини кўпайтирмади.

Афғонистон куч тузилмалари 22 июн куни 19 йил давом этган ҳарбий ҳаракатлар давомида маълум бир вақт мобайнида юз берган энг катта йўқотишлар ҳақида баёнот беришди: бир ҳафта ичида толиблар 32 провинцияда 422 та ҳужумни амалга ошириб, 290 дан ошиқ ҳарбий хизматчи ва полициячиларни ўлдирганлар.

Бундан ташқари, 42 нафар тинч аҳоли, шу жумладан, аёллар ва болалар ҳалок бўлган. Сал олдин (19 июн куни) АҚШ Марказий қўмондонлиги раҳбари генерал Кеннет Маккензи Қўшма Штатлар толиблар билан феврал ойида имзолаган битим доирасида ўз мажбуриятларини бажариб, Афғонистондаги қўшинлари сонини 8600 нафаргача қисқартиргани ҳақида маълум қилди. Террорчилар фаоллашуви америка қўшинлари чиқарилиши билан боғлиқлиги аниқ. Шу билан бирга, НАТОнинг "Қатъий кўмак" миссияси вазифалари бажарилмаган. Америкаликлар томонидан Афғонистоннинг миллий хавфсизлик кучлари тайёргарлигига миллиардлаб доллар сарфланган бўлса-да, бу ҳаракатлар самара бермади. 2001 йилда "Мустаҳкам озодлик" операцияси ўтказилганидан буён афғон героинининг ишлаб чиқарилиши кўлами ўн карра ошди ва дунёда гиёҳванд моддалар ноқонуний айланмасининг 80%дан ортиғини ташкил қилди. Толиблар ҳукуматни куч билан босиб олишга интилмоқда, "Ал-Қоида" жангариларини яшириб, Афғонистон ва Марказий Осиё мамлакатлари ҳудудида террорчилик ташкилотлари ривожланиши ва кучайишига ҳисса қўшмоқда.

Қарама-қарши ҳамкорлик

Пентагон толиблар ҳаракати Афғонистондаги барқарорликнинг бош хатари бўлиб қолаётганини тан олади. АҚШ ҳарбий идораси июль ойидаги докладда толиблар ҳаракатига салбий баҳо берган, уларнинг Ал-Қоида билан алоқаси таъкидлаб ўтилган: "Аль-Қоида"нинг минтақавий филиали – АКИС – узлуксиз равишда "Толибон"нинг қуйи звеноси ролини бажариб келади ва унга афғон ҳукуматини йўқ қилиш бўйича интилишларида ёрдам беради, шунингдек, минтақадаги АҚШ кучлари ва ғарб мақсадларига бўлган ҳужумларга доимий қизиқишни қўллаб-қувватлаб келади. Ҳар ҳолда "Толибон" ушбу докладни пропагандистик ва асоссиз, деб атади. Чиқарилган америка қўшинлари ортга қайтиши даргумон. Афғонистондаги тинчлик жараёни катта эҳтимол билан виртуал лойиҳа, коалиция ҳукумати эса - эришиб бўлмас идеаллик рамзи бўлиб қолади.

Пентагоннинг "Толибон" билан биродарлашуви қандай якун топади?

Афғонистон президенти Ашраф Ғани "Мен афғон халқига хизмат қиламан, толиблар хоҳишига эмас", дея вақтинчалик ҳукумат фойдасига лавозимни тарк этиш имкониятини рад этмоқда. Афғонистон миллий ярашув бўйича Олий кенгаши раҳбари Абдулла Абдулла яқинда "Толибон" ҳаракати иштирокида вақтинчалик ҳукуматни шакллантириш масаласи қуролланган можаро томонлари тўғридан-тўғри мулоқот ташаббуси билан чиққан тақдирда рўй бериши мумкинлигини айтди.

Тўғридан-тўғри мулоқот эса ўзаро асирлар алмашинуви жараёни якунлангач бошланиши лозим.

Жараён мантиқий якунига етишдан йироқ, ва боши берк кўчага кириб қолган, ахир "Толибон" озод этишни талаб қилаётган жангарилар рўйхатида "Ал-Қоида", "Лашкар-и-Тайба" ва бошқа террорчилик ташкилотлари аъзолари номлари келтирилган.

Афғон ҳукумати 4 015 маҳбусларни озодликка чиқарди ва ўта оғир жиноятлар учун суд қилинган 597 нафар маҳбусни чиқармоқчи эмас. Мисол учун, улар орасида - Қобулдаги Германия элчихонасида портлаш ташкилотчилари бор, ушбу теракт оқибатида 150га яқин инсон ҳалок бўлган. "Толибон"га яқин манбаларнинг таъкидлашича, номма-ном келтирилган 5000 маҳбуснинг озодликка чиқарилмасидан афғонлараро музокаралар бошланишидан умид қилиш керак эмас.

Ўзбекистон ва Тожикистондаги таянч нуқталари

Вашингтон Афғонистон учун таянчни, афғон турбулентлиги уларнинг хавфсизлигига тўғридан-тўғри хавф соладиган чегарадош Марказий Осиё давлатларидан изламоқда. Июль ойи бошида АҚШнинг Афғонистон бўйича махсус вакили Залмай Халилзод ва АҚШ Халқаро тараққиётни молиялаштириш корпорацияси раҳбари Адам Бойлер Тошкентга ташриф уюштирдилар.

Маҳаллий ҳукумат билан Афғонистонда тинчлик ўрнатиш истиқболлари, Ўзбекистонда инвестициявий лойиҳаларни амалга ошириш учун DFC молиявий маблағларини жалб қилиш масалалари муҳокама қилинган. Сал олдин Халилзод Покистон ва Қатарда бўлиб, у ерда ҳам Афғонистондаги тинчлик музокаралари жараёнини қўллаб-қувватлаш масалаларини муҳокама қилганди.

Шу билан бир қаторда Тошкентда ўзбек жиҳодчилари фаоллиги кузатилмоқда - ДХХ ва ИИВ ходимлари 30 июнь куни "Тавҳид ва жиҳод катибаси" халқаро террористик ташкилотининг "жиҳодга" тайёрланаётган 11та тарафдори фаолиятига чек қўйди.

Орадан тўрт кун ўтиб республикада "Жиҳодчилар" экстремистик оқимининг иккита яширин гуруҳлари, жами 25 киши фаолиятига чек қўйди.

Эҳтимол, толиблар билан тинчлик музокаралари ва Афғонистон иқтисодиётига инвестиция лойиҳалари қачонлардир иштирокчиларга дивидендлар олиб келар ҳам. Шундай бўлсада, бугунги кунда ОДКБ ва ШҲТ сингари "таянч нуқталари" фойдалироқ. Биринчи галда Афғонистон ҳудудидан қўшнилар территориясига муқаррар хавф туғдираётган террористик фаоллика куч билан жавоб қайтариш давлатлараро салоҳиятини ривожлантириш лозим. ИД стратегияси экспансияни кўзда тутади. Марказий Осиё республикаларидан бўлган 4200 нафар жиҳодчилар Ироқ ва Сурияда жанговар тажриба орттирдилар.

Американинг Soufan Group компанияси докладига мувофиқ, террористик ташкилотлар томонидан Яқин Шарқда амалга оширган жанговар ҳаракатларда 2018 йилда 1 300га яқин тожик, 1 500 ўзбек, 500 қозоқ ва 500 қирғиз фуқаролари иштирок этишган. Бу одамларнинг аксарияти янги "қаҳрамонликлар"га тайёрлиги эҳтимолдан ҳоли эмас.

Таъкидлаш муҳимки, Ўзбекистоннинг мудофаа ва хавфсизлик соҳасидаги мустаҳкам позициялари асосан Россия Федерацияси ва МДҲдаги бошқа давлатлар билан ҳарбий ва ҳарбий-техникавий ҳамкорлик туфайли яратилган.

Марказий-Осиё минтақасидаги барқарорлик ОДКБ кучлари: тезкор ёйиладиган коллектив кучлар (10 дан ортиқ батальонлар) ва тезкор жавоб қайтарувчи коллектив кучлар (махсус бўлинма таркибидаги 22 минг ҳарбий хизматчилар) томонидан мунтазам таъминланади. Ўзбекистон ОДКБга аъзо эмас, аммо шундай бўлсада, ушбу "хавфсизлик гумбази" остидадир. Куч тузилмаларининг кўпмиллатли контртеррористик ҳамкорлиги мунтазам ривожланади. Сал олдин Ўзбекистон ва Тожикистон "Шериклик-2020" деб номланган ҳарбий ҳамкорлик тўғрисида иккиёқлама битимни имзолаган эди.

Тожикистонда жойлашган Россиянинг 201-ҳарбий базаси ўз ҳарбий имкониятларини доимий равишда кучайтириб ва ошириб боради. Мотоўқчилар бўлинмалари муҳим объектларни миналаштирилган душман автомобиллари ҳужумларидан ҳимоя қилиш машғулотларини мунтазам амалга ошириб келади.

"Жиҳодчилар"нинг тактик ҳаракатларига "Орлан-10" учувчисиз учиш қурилмалари ва бронеуралларда жойлашган "ЗУ-23" мобил зенит қурилмалари ёрдамида чек қўйилади. Бу ишлар ҳатто тунги вақтларда ҳам тегишли прицел ва приборлар ёрдамида амалга оширилади.

Мобил гуруҳлар тоғда жойлашган Ляур полигонида позиция мудофаасидан ҳужумга ўтишни, ортга тисарилаётган душманни таъқиб қилиш ва йўқ қилишни ўрганадилар.

Марказий Осиё стратегик йўналишида 2020 йилда Коллектив Хавфсизлик Шартномаси Ташкилоти (КХШТ) давлатлари қуролли кучларининг 40 га яқин қўшма машғулотлари бўлиб ўтади. Бир нечта давлатлар ҳудудларида 20дан ортиқ полигонлардан фойдаланилади.

Бундан ташқари, август ойида Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо саккиз давлатнинг 10 мингдан зиёд ҳарбий хизматчилари кенг кўламли "Тинчлик миссияси-2020" аксилтеррор машғулотларида иштирок этадилар. Террорчилар билан муваффақиятли "музокараларнинг" реал ва алмаштириб бўлмайдиган инструментлари мана шундан иборат. Аммо ғарблик "шериклар" баъзида Россиянинг минтақавий ролини (ОДКБ ва ШҲТ) бошқача мазмунда кўрсатишга ҳаракат қилишади.

Ғалати воқеа

Америка журналистлари хавф-хатарни писанд қилмаган ҳолда 6 июль куни аллақандай Раҳматулла Азизийни топиш учун афғонистоннинг Қундуз провинциясига келадилар. Азизийни The New York Times нашри июнь ойида "россиялик агентлар" ва "Толибон" ўртасида воситачи деб атаган эди. Эслатиб ўтаман, NYT версиясига кўра, Россия разведкаси толибларга америка ҳарбийлари қотиллиги учун пул тўлаган бўлиши мумкин. Табиийки, Азизийни топишнинг имкони бўлмади. Қундузда у ҳақда ҳеч ким ҳатто эшитмаган бўлиб чиқди. Сал олдин "Толибон": Ислом амирлигининг 19 йиллик жиҳоди аллақандай разведка органи ёки чет давлатнинг садақасига муҳтож эмас", дея ўз эътирозини билдирган эди.

АҚШ ҲК Марказий қўмондонлиги раҳбари генерал Кеннет Маккензи 8 июл куни миллий разведкадан Россиянинг толиблар билан эҳтимолий тил бириктируви ҳақида хабарлар келиб тушганлиги ҳақида баёнот берди. Аммо бу хабарлар етарлича асос базасига эга эмасди. Маккензининг таъкидлашича, толиблар кўп йиллар давомида америкалик аскарларга ҳужум уюштириб келади The New York Timesдаги мақолалар Афғонистонда америка қўшинлари хавфсизлигини таъминлаш алгоритмини ўзгартира олмаган.

Сўнгги йилларда Россиянинг Марказий Осиёда ижобий таъсири ортган, ва бу Ғарбдаги энг тор доирада минтақавий муаммоларни ўз фойдасига "тартибга солиб туришни" истовчи алоҳида кучларга ёқмаяпти. Аммо Афғонистондаги уруш ва тинчлик масалалари устидан монопол назорат ўтмишда қолмоқда. РФ Хавфсизлик кенгаши котиби Николай Патрушев сешанба куни бежиздан: "Россия ва америка махсус хизматлари кенг кўламли йўналишлар бўйича ҳамкорлик қиладилар. Терроризмга қарши кураш - аниқ амалий натижалар бор соҳадир", дея таъкидламади. Мураккаб масалалар фақатгина ҳамкорликдаги халқаро уринишлар билан ҳал этилади. Афғон йўналишида ОДКБ ва ШҲТга аъзо ҳар бир давлатнинг ўрни беқиёсдир.

1253
Павильон компании RT (Russia Today)

RTнинг тақиқланиши: Ғарб Россияга қарши ишлашни унутиб қўйгани ҳақида

489
(Янгиланган 17:26 10.07.2020)
Литва ўз ҳудудида RT-нинг бешта каналини трансляциясини тақиқлади. Бу Латвия ҳукумати шунга ўхшаш қадам қўйгандан бир ҳафта ўтгач рўй берди. Навбатда - Эстония, унинг ташқи ишлар вазири ҳам шунга ўхшаш чора қўлланилишини истисно қилмади.

 

Бу масала бўйича Таллиннинг алоҳида позицияси имкониятлари унчалик катта эмас ҳам: уччала “Болтиқбўйи йўлбарслари”нинг Россияга қарши анъанавий келишуви ва республикада Sputnik агентлиги ишлашига тўсиқларни яратишда Эстония ҳукумати энг фаол ва изчил бўлганликларини ҳисобга оладиган бўлсак. Маълумки, керакли натижага эришиш учун улар агентлик ходимларига жиноий таъқиб таҳдиди билан очиқдан-очиқ қувғин қилишди.

Бироқ, бу воқеада энг қизиғи Вильнюснинг қарорга расмий асос келтириши. Унга мувофиқ, ўз навбатида Ғарб санкцияларига учраган Дмитрий Киселев, RTни бошқараётганлиги медиа-манбага қарши чоралар кўриш учун сабаб бўлган.

Гап ҳатто шунда ҳам эмас-ки, бу баёнот нотўғрилиги сабабли Литва ҳукуматига пичинг изоҳлар билан танбеҳ берилди, бу изоҳлар муаллифлари RTнинг аслида Дмитрий Киселёв бошқарадиган “Россия сегодня” ҲАА тузилмалари билан ҳеч қандай алоқаси йўқлигини эсладилар.

Муҳимроғи шундаки, худди шунга ўхшаши олдин рўй бериб бўлган: бир ҳафта олдин, Латвия ОАВлар бўйича Миллий кенгаши RTнинг тақиқланишини телеканаллар Дмитрий Киселёвнинг “амалдаги шаҳсий назорати остида” эканлиги билан изоҳ берган эди. Кейин, худди шу тарзда, Маргарита Симоньян ва Россия Ташқи ишлар вазирлиги Латвия расмийларининг очиқдан-очиқ профессионалсизлиги ва ўзларининг қарорларини очиқдан-очиқ сафсата эканлиги ҳақида баёнот беришди.

Ўша пайтда, рўй берганни тасодиф ва маълум бир ижрочиларнинг хатоларига йўйиш мумкин эди: ахир, ҳеч бир тизим ишини тушунмаганлар ва палапартиш ишлайдиганлардан кафолатланмаган. Аммо бундай вазиятда давлатга ўзини орқага тортиши унча яхши эмас, ҳатто ўз амалдорлари очиқчасига зарба остига қўйса ҳам.

Аммо Литвада ҳам вазият ҳудди шу тарзда қайтарилиши шуни аниқ кўрсатадики: ҳеч қандай тасодиф бўлмаган, бўлмайди ҳам. Буларнинг барчаси Латвия ва Литва ҳукуматларининг онгли позициясидир, бунда барча “ҳаҳ, шундай қолаверсин” тамойилига тушади.

RT узатилишини тақиқлаш сиёсий қарор эканлиги яққол. Аммо буни қонуний “тозароқ” сабаб билан тушунтиришнинг иложи йўқмиди? Албатта бор. Аммо бунинг учун улар кўпроқ ҳаракат қилиши, масъул идораларни ҳаракатлантириши, қонунчиликдаги тешикларни қидириши керак эди.

Бир вақтлар айнан қабул қилинаётган қарорларнинг ташқи нуқсонсизлигига амал қилишнинг юридик моҳирлик каби ҳусусият Ғарб демократиясининг муҳим кузурларидан бири бўлган. У расмий процедураларга риоя қилишга мойил бўлмаган бошқа сиёсий тизимлар фонида анча эди.

Аммо ўшандан бери жуда кўп вақт ўтди. RT узатилишини тақиқлаш масаласида, Болтиқбўйи мамлакатлари сўнгги йилларда бутунлай бошқа ва анча кучли давлатлар томонидан яхши йўлга қўйилган йўлдан юрди.

Америкаликлар учун номаълум кукун билан тўлдирилган найча силкитишни, халқаро ҳамжамият олдида Ироққа бостириб киришни оқлаш учун чиндан ҳам мавжуд бўлган бошқа сабабларни қидириш ўрнига қўйди. Скрипалларнинг заҳарланиши атрофида британияликлар катта томоша намойиш этди - ва улар ҳеч қандай яққол, диққат билан қарашга лойиқ бўлган бу “тешиклардан” хижолат бўлишмади. Адолатни ўз миллий брендига айлантирган Нидерланди, МН17 иши бўйича суд жараёнида шундай “кульбитлар”ни уюштирдики, бундан ҳайрон ҳам бўлиб бўлмайди.

Нафақат Россия, балки Хитой, Эрон, Венесуэла ва бошқа “яккаланган мамлакатлар”га келсак, бундай мисоллар шунчалар кўп-ки, улар аллақачон камдан-кам учрайдиган истиснолардан одатий ҳолга айланди. Бундай фонда, Литва ва Латвия ҳукуматларининг RT трансляциясини тақиқлаш билан боғлиқ позицияси ниҳоятда узвий уйғун кўринади: расмий асос сифатида бу сафсатани эълон қилиб бошни оғритмаса ҳам бўлади.

Бунда ҳатто қандайдир мантиқ ҳам бор: Россияда қарши қарашларга эга аудиторияни “Киселёв RTни бошқараётгани” (ҳудди шу тарзда, “Скрипальни Путин заҳарлагани” ёки “Донбас устида Боингни Кремл уриб туширгани”) туғрисида иддаолар қониқтиради, Россияга, ва уни ёқтирадиган давлатларни эса Ғарб ўз томонига ишонтириш ва оғдириш масаласини маънисиз ва маблағлар сарфлашдан маъно йўқлигини тобора тушуниб етмоқда.

Дастлаб, бу (очиқчасига палапартиш) ёндашув Ғарбнинг ахборот, сиёсий, мафкуравий ва ҳатто маънавий монополияси туфайли юзага келди. Айнан шу туфайли у маълум бир вақтда ўз сиёсатини, Россия ва умуман олганда, ўз рақобатчиларга нисбатан пуҳталик билан ва профессионал равишда ишлаб чиқиш зарур деб ҳисобламай қўйди. Натижада, у бу монополияни қўлдан чиқарганини, шу жумладан ваколатларнинг йўқолиши туфайли ва “ҳаҳ, шундай ҳам бўлаверади” тамойилига  ишониб қолганини пайқамай қолди.

Энди вазият янги босқичга ўтди. Ҳозирда худди шу кучлар самарали ишлаш ва жиддий малакали ҳаракатлар қилишдан маъно кўрмаяптилар, чунки “ўзимизникилар эпланиб олади”, душманни эса барибир авраб бўлмайди.

Бу ерда ажабланарли нарса шундаки, улар жиддий ишонадиларки (ва RT бўйича прибалтларнинг яқиндаги қарорлари буни тасдиқлайди) бундай юқори профессионал ёндашув ёки профессионал бўлмаган ёндашув уларни Россия устидан мафкуравий ва геосиёсий ғалабага олиб келади.

489
Футбол

“Бунёдкор” клуби футболчиси коронавирус юқтириб олганликда гумон қилинмоқда

102
“Бухоро” — “Бунёдкор” учрашуви номаълум муддатга қолдирилди. “Бунёдкор” клуби футболчиларидан бири вирус юқтириб олганликда гумон қилинмоқда.

ТОШКЕНТ, 12 июл — Sputnik. Coca-Cola Суперлига 9-туридан ўрин олган “Бухоро” — “Бунёдкор” учрашуви номаълум муддатга қолдирилди. Бу ҳақда Профессионал футбол Лигаси (ПФЛ) расмий сайти хабар қилмоқда.

“Бунёдкор” клуби футболчиларидан бири вирус юқтириб олганликда гумон қилинмоқда. Шундан келиб чиқиб, футболчи алоҳида изоляцияга олинган”, - дейилган хабарда.

Қайд этилишича, “Бунёдкор” базаси дезинфекция қилинади ва жамоа аъзолари текширувдан ўтади. Ҳаммаси жойида бўлган тақдирда, футболчилар шифокорлар назорати остида машғулотларни давом эттиришга рухсат этилади.

Шунингдек, “Бунёдкор” билан 7 июль куни баҳс олиб борган “Навбаҳор” футболчилари ҳам текширувдан ўтказилади. Таъкидланишича, ҳозирда “Навбаҳор”нинг барча футболчилари ўзини яхши ҳис қилмоқда.

“Бухоро” — “Бунёдкор” учрашуви 14 июль куни бўлиб ўтиши режалаштирилган эди.

Ўзбекистонда коронавирус билан боғлиқ 12 855 та ҳолат аниқланган. Шулардан 7723 нафари тузалиб кетган. Вирус қурбонлари сони 59 нафарга етган.

102
Теглар:
коронавирус, футбол