Выставка Бал Роботов

Мен “катта ака” эмас, “катта қулоқман” - сунъий онг бўйича мутахассис

500
(Янгиланган 01:15 10.10.2019)
Интернетда шахсий маълумотларни ким ва нима учун тўплайди – сунъий онг бўйича мутахассис энг замонавий ахборот технологиялари ҳақида ҳикоя қилиб берди.

ТОШКЕНТ, 9 окт — Sputnik. Биз телефон ва ноутбук камерасини ёпиб қўй, эҳтиёт бўл ўзинг ҳақида ҳамма нарсани ошкор қилаверма, бизни “катта ака” (большой брат) кузатаяпти, деган гапларни кўп эшитганмиз.

- Мен “Катта ака” эмас, “катта қулоқман”, ҳеч кимни атайлаб кузатмайман, мен фақат сиз ўзингиз очиқ манбааларда, ижтимоий тармоқларда айтган гапларингизни эшитиб сиз ҳақингизда хулоса чиқараман, - дейди Россияда "сунъий онг" бўйича етакчи мутахассислардан бири Артур Хачуян.

Хачуян, дастлаб, интернетда кимлар ва қандай мақсадларда одамлар ҳақида шахсий ахборот ва бошқа маълумотларни тўплаётгани ҳақида тўхталиб ўтди.

Бугунги кунда одамлар ҳақида батафсил маълумот тўпловчи энг йирик восита бу – ижтимоий тармоқлардир. Масалан, Facebook, Instagram ва бошқалар.  Улар барча фойдаланувчиларнинг қизиқишлари ва эҳтиёжлари ҳақида батафсил маълумот жамлаб, уни бизнес вакилларига сотади. Бўлмаса кимга керак сизнинг пляжда, ўрмонда ёки итингиз ёнида тушган фотосуратларингиз? Ахир миллион-миллион гигабайт маълумотларни сақлаш учун қанча сервер, инфратузилма керак. Буларнинг ҳаммасига улкан маьлағлар сарфланади, - дейди мутахассис.

Иккинчи йирик ахборот тўпловчи бу давлат бўлади – давлат томонидан ахборот тўплаш, биринчи навбатда, хавфсизлик муаммоларини ҳал қилса, ундан сўнг - жиноятчилик билан кураш, солиқ ва турли тўловларни ўз вақтида йиғиб олишни таъминлаш ва ижтимоий ёрдамни керакли фуқарога етказиб бериш каби мақсадларда амалга оширилади. Иккинчидан, давлатнинг ўзида ҳам биз ҳақимизда жуда кўп маълумот бор. Масалан, палончи 5йилдан бери алимент ёки солиқ тўламайди, лекин қандайдир йўл билан у янги машина сотиб олган ёки хорижга дам олишга отланмоқда. Давлат бундай маълумотдан қандай фойдаланишни билиши керак.  

Учинчи тоифа ахборот йиғувчилар – булар хакералар. Дарров хавотирга тушманг, аксарият ҳолларда уларни оддий одамлар қизиқтирмайди. Улар кўпинча йирик сиёсатчилар ёки бизнесменлар, шунингдек шоу юлдузларининг ҳаётни кузатиб турли маълумотларни йиғиб боришади. Баъзан бундай фаолият рақиб томон буюртмаси асосида ҳам амалга оширилиши мумкин. Жамланган маълумотлар шантаж, ўғирлик ва бошқа ғаразли мақсадларда ишлатилиши мумкин.

Жамланган маълумотдан қандай фойдаланилади

Тасаввур қилингки, қўлингизда бутун Россия аҳолиси ҳақида улкан ҳажмда маълумот жамланган, хўш уни нима қилиш мумкин? Биринчидан – чакана савдо, маркетинг ёки реклама компанияларига сотиш мумкин. Иккинчидан – уни таҳлил қилиб таҳлил натижаларини сотиш мумкин. Бунинг учун бизга “Сунъий онг” керак бўлади.

Бугунги кунда “Сунъий онг” тушунчаси матбуотда тез-тез тилга олинмоқда. Аслида у бир ёки бир неча алгоритмлар мажмуасидир холос. Сунъий онг оммавий тадбирлар ўтказишда хавфсизликни таъминлаш учун катта ёрдам бермоқда. Масалан, 2018 йилда Москвада бўлиб ўтган футбол бўйича Жаҳон чемпионатида Россия  хавфсизлик хизматлари “Сунъий онг”дан унумли фойдаланишди. Ўзининг агрессив “ўтмиши” билан машҳур бўлган кўплаб футбол мухлисларига билет сотиш босқичидаёқ рад жавоби берилди. Иккинчидан, футболдан сўнг мухлислар жамланадиган жойлар прогноз қилиниб, у ерларда керакли хавфсизлик чоралари кўрилди.

Сунъий онг билан бирга “Скоринг” тушунчаси ҳам кириб келмоқда. Скоринг деганда, инсоннинг сўнги бир неча йилдаги фаолияти - ўзини тутиши, солиқ ва жарима, қарзларни вақтида тўлаши, судланганлиги, катта ва кичик безорилик ёки автобусда билетсиз юриш каби барча фактлар қайд этиб борилади. Керак бўлганда, масалан, у банкка кредит олиш учун мурожаат қилса, скоринг тизими бир сонияда кредит бериш ёки бермасликни ҳал қилади. Айтишларича Хитойда ана шундай тизим бир неча йилдан бери ишлаб турибди. У ерда скоринг тизими мамлакат ичида ўзини “яхши тутмаган” фуқароларга хорижга чиқиш паспорти бермас экан.

Умуман сунъий онгни жорий этиш бўйича Хитой дунёда биринчилардан бўлган десак хато бўлмайди. У ерда иқтисод ва ижтимоий ҳаётнинг барча соҳалари рақамлаштириш 15 йил олдин бошланган ва ушбу соҳага улкан сармоялар киритилган.

Ҳа айтмоқчи, биз яқинда сунъий онгдан фойдаланишнинг яна бир муваффақиятли услубини топдик. Тажриба тариқасида онлайн никоҳ агентлиги ташкил қилдик. У ерда сунъий онг ёрдамида бир бирига мос келадиган жуфтликларни танладик. Бу ишда бизга 10дан ортиқ профессионал руҳшунослар ва бошқа мутахасислар ёрдам беришди. Натижада сунъий онг ёрдамида танланган 100та жуфтликдан 87та жуфтлик бир бирига мос тушди. Албатта, сунъий онг сизнинг юрагингизга севги туйғусини жойлаб қўя олмайди, лекин миллионлаб одамлар орасида айнан сизга имкон қадар кўпроқ хусусиятлари билан мос келадиган кишини танлаб бериши мумкин.

Умуман олганда, агар ўзингиз қонунга зид иш қилмаётган бўлсангиз, сунъий онгдан ёки кимдир сиз ҳақингзда ахборот тўплашидан қўрқмаса ҳам бўлади, чунки аксарият ҳолларда улар айнан сизга мос келадиган маҳсулот ва хизматларни таклиф қилмоқчи холос, деб хулоса қилди мутахассис.  

500

Россияда янги санкциялардан сўнг "Шимолий оқим 2"ни қуриб битказиш имкониятини баҳолашди

97
(Янгиланган 11:27 05.06.2020)
Сиёсатшунослар ва экспертлар "Шимолий оқим-2" газ қувурига қарши санкцияларни кенгайтириш тўғрисидаги қонун лойиҳасининг АҚШ Сенатига киритилишига изоҳ беришди.

ТОШКЕНТ, 5 июн - Sputnik. Россия парламентарийлари таъкидига кўра, Вашингтон лойиҳани амалга оширишни мураккаблаштиришга ва ўз манфаатларини европалик ҳамкорлардан устун қўйишга уринмоқда. Баёнотнинг муҳим қисми РИА Новости материалида.

"Беҳаёлик ва ноқонунийлик"

Федерация Кенгаши халқаро қўмитаси раҳбари Константин Косачёв қувурларни ўтказиш ишларига жавлб қилинган кемаларга хизмат кўрсатувчи суғурта компанияларига қарши киритилган санкцияларни "беҳаё ва ноқонуний" дея атади.

"Ушбу қонун лойиҳаси ташаббускори, сенатор Тед Крузнинг юзсизлиги даражаси ҳайратга солади. У газ қувурини "АҚШ миллий хавфсизлигига жиддий хатар", дея баҳолаган. Балтика қаерда-ю, АҚШ қаерда?", - деди Косачёв РИА Новостига берган изоҳида.

Қонун лойиҳаси қабул қилинган тақдирда ҳам, Россия ўзининг европалик шериклари билан биргаликда лойиҳани амалга оширишда давом этади, дея қайд этди у. Косачёвнинг сўзларига кўра, Москва Германия ва Европа иттифоқи аъзолари бўлган бошқа шерик давлатлар билан келишилган ўз режасига мувофиқ ҳаракатланишда давом этади.

Шу билан бирга, "Шимолий оқим-2"ни якунига етказиш учун европалик шериклар ва газ истеъмолчилари томонидан жавобан тушуниш талаб этилишини ҳам қўшимча қилди.

АҚШ манфаатларини илгари суриш

Ўз навбатида, сенатор Олег Морозов янги санкциялар қувур қурилишини қийинлаштириши мумкинлигини, бироқ Россия ҳар қандай шароитда ҳам бу лойиҳани амалга ошириш имконини топишини таъкидлади. Шу билан бирга, унинг фикрича, "Шимолий оқим-2" ётқизилиши якунига етиши учун европалик шериклар ва газ истеъмолчилари томонидан ҳам тушуниш талаб этилади.

Морозов прогнозига кўра, жуда кўп нарса европаликларга ва уларнинг ўз манфаатларини АҚШ сиёсий амбициялари ва тижорий манфаатларидан устун қўя олиши лаёқатига боғлиқ бўлади.

"Шу нарса аёнки, америкаликлар бу ерда европаликлар манфаатларига зид равишда ўзи учун бизнес устуворликни изламоқда", - дея ишора қилди сенатор.

Вашингтон диктатураси

Россия Давлат думасининг халқаро ишлар бўйича қўмитаси раҳбари Леонид Слуцкий АҚШ қонун лойиҳасини шарҳлар экан, америкалик сенаторларнинг ушбу ташаббуси фақат иқтисодий манфаатларга асосланганини қайд этди.

"Шимолий оқим-2"га қарши санкцияларни кенгайтириш тўғрисидаги қонун, аввалги чекловлар каби, АҚШ учун адолатсиз рақобатни таъминлашга қаратилган", -  деди РИА Новости суҳбатдоши.

У экстерриториал санкциялар мутлақо ноқонунийлигини ва у халқаро ҳуқуқга дахлдор эмаслигини қўшимча қилди.

"Умид қиламанки, европалик ҳамкорларимизнинг Вашингтон диктатига учмасликка кучи ва онги етади", - дея умид билдирди Слуцкий.

Россия лойиҳани якунлашга тайёр

Сиёсатшунос Андрей Суздальцевнинг фикрича, АҚШ халқаро майдондаги мавқеини мустаҳкамлаб олиш учун лойиҳанинг амалга ошишига тўсқинлик қилишга уринмоқда.

"Вашингтон ҳақиқатан ҳам Европани, айниқса, унинг энергетика секторини назорат қила олиши сўроқ остига олинмоқда", - дея изоҳ берди у.

Мутахассиснинг қўшимча қилишича, АҚШ қувурнинг охирги юз километрини тугатишга йўл қўймаслик учун баҳона топиш илинжида "улкан ишларни" амалга оширди. Шу билан бирга, Суздальцев, Москва газ қувурини албатта якунлашига ишонч билдирди.

"Россия тайёр турибди: қувурни ётқизиш ишларига жалб қилинган кема, аллақандай санкциялар қўрқинчли бўлмаган жамғармалардан бирида рўйхатга олинган", - деди агентлик суҳбатдоши.

Янги санкциялар тўғрисидаги қонун лойиҳаси

Аввалроқ "Шимолий оқим-2" га қарши санкциялар тўғрисидаги қонун лойиҳаси АҚШ Сенатига киритилган эди.

Бу қонун, қувур қурилишида ишлаётган кемалар учун андеррайтинг, суғурталаш ва қайта суғурталаш хизматларини кўрсатувчи компанияларга нисбатан чекловларни кўзда тутади. Ҳужжатни иккала партиядан бешта сенатор, шу жумладан, Техаслик нуфузли сенатор Тед Круз қўллаб-қувватлади.

Шунингдек, қурилиш иштирокчиларини синовдан ўтказиш, назорат ва сертификатлаш ишларини олиб борувчи фирмалар ҳам санкциялар остида қолиши мумкин.

Куни кеча Bloomberg агентлиги ҳужжат ва сенатор Крузга таяниб, лойиҳани амалга оширишда иштирок этган ҳар ким зудлик билан жиддий чеклов чораларига дуч келиши ҳақида хабар берган эди.

97
Независимый автоэксперт Андрей Осипов

Автоэксперт Ўзбекистонда Volkswagen Caddy ишлаб чиқарилиши истиқболи ҳақида фикр билдирди

496
(Янгиланган 18:48 04.06.2020)
Volkswagen ўзининг Caddy моделини Ўзбекистонда ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқда. Илк машиналар июль ойида сотувга чиқарилиши кутилмоқда.

Мустақил автоэксперт, Osipov.pro сайти муҳаррири Андрей Осиповнинг фикрига кўра, машина юқори нархи туфайли оммабоп бўлолмайди, аммо янги ўйинчи бозорни сезиларли даражада жонлантиради.

Мутахассиснинг фикрига кўра, Caddy моделининг турли хил кўринишлари кичик ва ўрта бизнес вакиллари, шунингдек, салон кенглиги муҳим бўлган автоҳаваскорлар, масалан, катта оилалар орасида жуда машҳур.

“Рақобатчиларга ва муқобилларга келсак, LADA LARGUS бу маънода, афсуски, ўзининг кўрсаткичлари ва ҳатто салон ҳажми жиҳатидан ортда қолади. Менимча, баъзи харидорларга Ўзбекистонда йиғиладиган янги модель ёқади, бироқ баланд нарх боис кўпчиликнинг сотиб олишга имкони бўлиши даргумон”, - деди Осипов.

Унинг фикрича, ишлаб чиқарилган автомобилларнинг аксарият қисми экспорт қилинади, бу ўз ўрнида республикада Россия автомобилларининг нархига ижобий таъсир кўрсатиши мумкин.

Қандай бўлмасин, унинг ишончи комил, ички бозорга янги ўйинчи келиши истеъмолчига кўпроқ танлов имконини беради ва умуман соғлом рақобатни ривожлантиришга ёрдам беради.

Экспертнинг батафсил шарҳини қуйидаги радиоподкастда рус тилида тинглашингиз мумкин.

Автоэксперт: модель от Volkswagen вряд ли станет массовой в Узбекистане
496
Виза в паспорте

Авиакомпаниялар Ўзбекистонга келувчи йўловчилар ҳақида ДХХга олдиндан хабар қилади

67
(Янгиланган 11:06 05.06.2020)
Ушбу йилнинг 1 июлидан бошлаб брча хорижий авиакомпаниялар йўловчилар паспорт маълумотларини ДХХ Чегара қўшинларига олдиндан хабар қилиш тартиби ўрнатилади.

ТОШКЕНТ, 5 июн - Sputnik. Ўзбекистонга учаётган хорижий мамлакатлар ҳаво кемалари ўз йўловчилари бўйича дастлабки маълумотни тақдим этиш тартиби белгиланди деб хабар қилмоқда Ўзбекистон Туризмни ривожлантириш қўмитаси.

Янги тартибга кўра, 1 июлдан бошлаб хорижий авиакомпаниялар йўловчилар тўғрисидаги дастлабки маълумотларни Ўзбекистон ДХХнинг Чегара қўшинларига тақдим этиши шарт. 

"2020 йилнинг 1 июль кунидан бошлаб Ўзбекистон Республикасига парвозларни амалга ошираётган хорижий мамлакатлар ҳаво кемаларининг барча эксплуатантлари томонидан йўловчилар тўғрисидаги дастлабки маълумотлар ИКАОнинг стандарт форматида Давлат хавфсизлик хизматининг Чегара қўшинларига тақдим этилади", - дейилган хабарда.

Ушбу тартибни жорий этиш Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 19 майдаги “Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизматининг Чегара қўшинлари бўлинмаларига хорижий мамлакатларнинг ҳаво кемалари эксплуатантлари томонидан йўловчилар бўйича дастлабки маълумот тақдим этилиши тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги 293-сонли Қарорида белгиланган.

Хабарда айтилишига кўра, мазкур тартибнинг жорий этилиши хорижий туристларнинг мамлакатга келишлари, бўлишлари ва республика ҳудудидан чиқиб кетишларида қўшимча қулайликлар яратишга хизмат қилади.

 

67