Иракские шиитские протестуют против казни шейха Нимра аль-Нимры в Сайдовский Аравии. Архив сурат

"Ғингшиди ва йиғлади". Нега "ИД" етакчиси ўлимидан ҳамма, ҳатто террорчилар ҳам манфаатдор

2587
(Янгиланган 13:48 29.10.2019)
Ал-Бағдодий ҳаётми-йўқми - бироқ у шафқатсиз, мутаасиб ва серғайрат давомчига эга. Ворис тор-мор қилинган террористик ташкилотни қайта тиклай оладими-йўқми, РИА Новости материалида ўқинг.

ТОШКЕНТ, 29 окт — Sputnik, Галия Ибрагимова. АҚШ махсус хизматлари "Ислом давлати" етакчиси Абу Бакр ал-Бағдодийнинг йўқ қилингани ҳақида эълон қилишди. "Ҳалифат" етакчисини бир неча маротаба дафн этишган. Аммо у ҳар сафар қайта тирилар ва ўз сафдошларини ўз ўлими ҳақидаги ёлғонга шиддатли ҳужумлар билан жавоб қайтаришга чорларди. Ал-Бағдодий ҳаётми-йўқми - бироқ у шафқатсиз, мутаасиб ва серғайрат давомчига эга. Ворис тор-мор қилинган террористик ташкилотни қайта тиклай оладими-йўқми, РИА Новости материалида ўқинг.

"Биринчи рақамли террорчи" енгилди

Вашингтон ал-Бағдодийнинг йўқ қилиниши нафақат мамлакатда, балки бутун дунёда жамоатчилик орасида оламшумул шов-шувларга сабаб бўлишини кутган эди. Сабаби, саккиз йил олдин - "биринчи рақамли террорчи" - Усама бен Ладеннинг ҳалок бўлгани ҳақидаги хабар - оммавий шод-хуррамликка сабаб бўлганди.

Оқ уй олдида кутилмаганда тартибсиз митинг рўй берган эди. Унинг иштирокчилари қўлларида "Террорчиларга ўлим", "АҚШ - буюк держава", "Биринчи рақамли террорчи - йўқ қилинди" каби шиорлар ёзилган плакатлар ва транспарантларни кўтариб олишган эди. Линкольн мемориали ёнида намойишчилар ўзгача бир завқ ила: "Биринчи рақамли душман енгилди", "А-Қ-Ш", дея шиорларни дона-дона ўқишарди.

Президент Барак Обама бу пайтда иккинчи муддатга қолиш учун, сайловолди кампаниясига тайёргарлик кўрарди. Террорчининг йўқ қилиниши борасидаги махсус операциянинг тўғридан-тўғри эфирга узатилиши ўшанда унга сайловолди пойгасида ёрдам берганди. Трамп қанчалик ҳаракат вилмасин, шу кечаю-кундузда Обаманинг муваффақиятини такрорлай олмади.

Американча дежавю

АҚШ президенти ал-Бағдодий ҳаётининг сўнгги дақиқаларини ёрқин рангларда тасвирлаб берди - гўёки махсус-операцияга шахсан гувоҳ бўлгандек. "Бошқаларни қўрқитиб келган жиноятчи, сўнгги дақиқаларни ваҳима ва қўрқувда ўтказди, — деб хабар қилди давлат раҳбари. — Америка ҳарбийлари ҳужумидан даҳшатга тушиб, у тоннелдаги тупиккача югуриб борди. Йўл-йўлакай у ғингшир, йиғлар ва бақирарди. Тоннел охиригача етиб бориб, у ўзини портлатди. Ўзини ва уч нафар болани ўлдирди. У худди итдек ва қўрқоқдек ўлди".

© Sputnik / Илья Питалев

Бугун Трампга таъсирчан махсус операциялар жуда зарур. Сайловолди кампанияси авжида ва амалдаги президент яна бир муддат ўзида ушбу лавозимни сақлаб қолмоқчи. "ИД" раҳбари устидан ғалаба оппозиция томонидан бўладиган танқидларни йўққа чиқариши лозим. Айниқса, Россия ва Туркия Яқин Шарқда ўз муваффақиятини белгилаб олгач, Трампга унинг Яқин Шарқдаги сиёсати туфайли айбловлар ниҳоятда кучайган эди.

Бироқ скептиклар ҳам жим туришмади. "Исломчилар етакчисининг йўқ қилиниши "ИД" устидан ғалаба қозонилганини англатмайди", - дея таъкидлади вакиллар палатаси спикери Нэнси Пелоси — у амалдаги президент администрациясининг асосий ғанимидир. Демократик партияда эса, Трамп энг биринчи бўлиб уларни операция ҳақида хабардор этмаганлигидан норози бўлишди, бироқ бир вақтнинг ўзида ҳамкорлик учун Россия ва Туркияга миннатдорлик билдиришди.

Ал-Бағдодийнинг йўқ қилиниши Трамп тарафдорларида ҳам катта таассурот уйғотмади. Оддий америкаликларнинг Оқ уй олдидаги қувончга тўла намойишлари рўй бермади, сиёсатчилардан мақтов ҳам янграмади. Давлат раҳбарининг рейтинглари ҳам ўзгармади: Трампга ҳали ҳам фуқароларнинг 55 фоизи ишонмайди.

Шубҳали операция

"ИД"га қарши кураш олиб борувчи халқаро коалиция иштирокчилари муносабати ҳам ноаниқ. Туркия ҳукумати махсус операцияга Яқин Шарқда терроризмга қарши курашда бурилиш ясайдиган нуқта, дея таъриф беришди. Россия Мудофаа вазирлигида хулоса чиқаришга шошилишмаяпти.

"Америка авиациясига ушбу операция давомида Идлиб деэскалация ҳудуди ҳаво бўшлиғига учиб ўтишига ёрдам берилгани ҳақида бизга маълум эмас", — деб қайд этди Россия мудофаа идораси вакили Игорь Конашенков.

Ал-Бағдодийнинг йўқ қилингани тўғрисида илгари ҳам хабар берилган. "ИД" етакчиси ҳақиқатда йўқ қилингани ҳақида қандайдир салмоқли далиллар эса ҳозирча йўқ.

Трамп таъкидига кўра, генетик экспертиза айнан ал-Бағдодий ўлдирилганини исботлаган. Аммо бен Ладен йўқ қилингач, махсус хизматлар унинг жасади акс этган фотосуратларни тарқатишган эди. Ҳозир шу ҳам йўқ.

"Ҳалиф"ни бир неча маротаба дафн этишган. Ғарб коалицияси "ИД" етакчиси авиазарбалар натижасида ўлдирилганлиги ҳақида ҳисобот берар, шундан сўнг "Ислом давлати" медиа бўлинмалари унинг сафдошлар томон йўллаган навбатдаги мурожаатини оммага эълон қиларди. Сўнгра, исломчилар "кофир"лар яна ёлғонда фош этилгани ҳақида тушунтирардилар. Оддий жангарилар эса ўз қўмондонининг кучли ва қўл етмайдиган етакчи эканлигига яна-да қаттиқроқ ишона бошлардилар.

Куз бошланишида араб ОАВлари ал-Бағдодий ўлим талвасасида ётгани ҳақида ёзган эдилар. Ҳатто унинг вориси кимлигини ҳам маълум қилишди: у етакчининг шогирди ва рақиби Абдуллоҳ Қардош эди. Баъзи маълумотларга кўра, у фақатгина ироқ йўналишидаги ишлар учун жавоб берарди.

Янги "ҳалиф" шахси жуда катта қизиқишлар уйғотарди. Аввалига, у собиқ саддам армиясининг хизматдаги офицери эканлиги тўғрисида маълумот пайдо бўлди. Америка Ироққа бостириб киргач, кўплаб офицерлар ва сунний-амалдорлар таъқибларга учраб, охир-оқибат радикал оқимга қўшилишга мажбур бўлганди. Исломчиларнинг муваффақияти ҳам айнан улар таркибида хизматдаги ҳарбийлар борлиги билан изоҳланарди.

Сўнгра ушбу маълумотлар рад этилди: Қардош - язидларни шафқатсизларча жазолаш тарафдори, "ИДнинг энг қаҳри қаттиқ қўмондонлари билан бирга ўқиган" шариат бўйича мутахассис эди. Нима бўлган тақдирда ҳам, шу аниқ эди-ки, ал-Бағдодий ўрнини мутаассиб, шафқатсиз ва куч-қувватга тўла, охирги лаҳзага қадар курашишга тайёр етакчи эгалларди.

Айтишларича, ал-Бағдодийнинг шахсан ўзи Қардошга "Ислом давлати"ни бошқаришга фотиҳа берган эмиш. Бу орада террорчиларнинг йўқ қилинмаган қисми Сурия ва Ироқдан Африка ва Жанубий Осиёга кўчиб ўтди. Экспертларнинг аксарияти айнан шу регионларда "Ҳалифат" қайта туғилишини кутишмоқда.

"Сахий образ"

Ал-Бағдодий — у тирикми ёки ўлик — "ИД"нинг ягона ва шак-шубҳасиз обрўли кишиси сифатида қабул қилинмаган ва қабул қилинмайди. Унинг "Ал-Қоида"да барча ҳал этувчи қарорларни қабул қилган, деб ҳисобланувчи Усама бен Ладендан асосий фарқи ҳам шунда.

"Ал-Бағдодий ва бен Ладенни бирлаштирувчи ягона жиҳат, - иккаласи ҳам ўта яшовчан бўлганлигида. "ОАВлардаги дафн маросимларидан сўнг" улар яна қайта жонланар эди", — деб тушунтиради РИА Новостига исломий ташкилотлар бўйича мутахассис Андрей Серенко.

Эксперт иккала террорчининг ҳам ғоявий қарашлари турли муҳитларда шаклланганлигига эътибор қаратади. Агар бен Ладенга Афғонистондаги совет кампанияси таъсир кўрсатган бўлса, ал-Бағдодийнинг дунёқарашини америкаликларнинг 2013 йилда Ироққа бостириб кириши белгилаб берган эди.

"Бағдодий — бу шунчаки рамзий бир фигура. Ироқлик ўта камгап диндор, Ироқ урушида Саддам Ҳусайн томонида қатнашган, у ҳеч қачон таровати билан ажралиб турмаган. Ҳатто "ИД" гуллаб-яшнаган даврда ҳам уни ҳеч қачон асосий устоз сифатида эъзозлашмаган. Художўйлик ва бутун дунёда ҳалифатни барпо этиш ғояси туфайли у ўзи атрофида эргашувчиларни тўплай олган эди", - деб ҳикоя қилади Серенко.

Эксперт эътиборни қаратаётган яна бир омил, бу "ИД"нинг иерархик эмас, балки тармоқли тузилмасидир: "Ушбу террористик ташкилотнинг қарор қабул қилувчи ягона маркази мавжуд эмас. Террористлар ячейкалари бир-биридан мустақил ҳаракат қилади ва ҳар бирининг ўз етакчиси бор".

Сиёсатшунос фикрича, бордию, ал-Бағдодий ўлими ҳақидаги хабар ўз тасдиғини топадиган бўлса, унинг эргашувчилари шундан ҳам ташвиқот мақсадида фойдаланишга ҳаракат қилишлари мумкин. "Афсоналаштирилган сахий бир образни яратишади ва у "ИД"нинг мафкуравий жиҳатдан мустаҳкамланишига хизмат қилади. Бағдодий ҳақида бутунжаҳон ҳалифати бошида турган бекаму-кўст бир ҳалиф ҳақида каби гапира бошлайдилар", - дея прогноз қилади Серенко.

Халқаро масалалар бўйича Россия кенгашининг Яқин шарқ бўйича лойиҳалари координатори Руслан Мамедовнинг фикрича, "ИД" Сурия ва Ироқнинг каттагина қисми устидан назоратни йўқотгач, ал-Бағдодий шак-шубҳасиз обрўли киши бўлмай қолган.

"Бутунжаҳон ҳалифати ғояси шунга асосланардики, исломий террорчилар ҳудудлари мунтазам равишда кенгайиб бориши лозим эди. Ал-Бағдодий ўзини барча эгаллаб олинган ерлар ҳалифи дея эълон қилди. Аммо Сурия ва Ироқда "ИД" сони йўқотилиши туфайли унинг титули аҳамияти ҳам пасайиб борди", - дея тушунтиради сиёсатшунос.

Бу ерда асосий масала: террорчилардан тозаланган территорияларда давлатчиликни қайта тиклашнинг иложи бор-йўқлигида.

"ИД" террористик ташкилот сифатида ироқ кампаниясидан сўнг, барча сиёсий кучлар давлат қурилиши жараёнига жалб этилмагани натижасида ташкил топган эди. Сунний сиёсий гуруҳлар бунда четда қолиб кетди. Ва айнан улар бутунжаҳон ҳалифати ғоясини қўллаб-қувватлаган эдилар", - дея аниқлик киритади Мамедов.

Давлатчилик институтларини қайта тиклаш ғоятда муҳим. "Регионлар марказлашган тизимдан марказлашмаган тизимга ўтказилиши шунга олиб келадики, турли гуруҳлар, дейлик ўзининг шартли ал-Бағдодийси бошчилигида у ерда ўз қоидаларини ўрната бошлайдилар. Бу террористик ташкилотлар ташкил топишига олиб келиши мумкин. Фақатгина мамлакатни бирлаштириш ва барча кучларни сиёсий жараёнларга интеграллаштириш орқали янги радикаллар пайдо бўлишининг олдини олиш мумкин", - деб якун ясайди Мамедов.

2587
Российский атомный подводный ракетоносный крейсер проекта 949А Антей К-410 Смоленск

Россиянинг "Антей" атом кемаси Болтиқ денгизида нима қиляпти?

789
(Янгиланган 18:41 14.07.2020)
Швециянинг SVT телеканали тревога кўтармоқда: Россиянинг "Антей" атом сув ости кемаси Болтиқ денгизига кирди, у узоқ масофали қанотли ракеталар ва ядро қуролига эга торпедаларни ташишга қодир.

Маҳаллий мутахассислар томонидан РФнинг бу ҳаракатлари куч намойиши сифатида баҳоланмоқда. Кеманинг анча олдиндан режалаштирилган - Россия ҳарбий денгиз флоти куни шарафига Бош ҳарбий-денгиз парадида иштирок этиши Скандинавия ҳарбийлари ва мутахассислари томонидан эътиборга олинмади.

Швеция Мудофаа тадқиқотлари институти тадқиқот бўлими бошлиғи Никлас Гранхольм яқин бир неча ҳафта ичида Россия ҳарбий-денгиз флотининг қандайдир машғулотлари бўлиб ўтишини тахмин қилмоқда. Унинг қайд этишича, иккита ядровий реакторга эга 150 метрлик субмарина Болтиқбўйи учун жуда катта ва хавфли. Швециянинг 60 метрли дизел сув ости кемалари у билан таққослаганда ютқазиши аниқ. "Антей" - бу Россия ҳарбий қудрати намойишидир, дея хулоса қилади ҳарбий эксперт.

Русийзабон нашр бўлган "Stockholm сейчас" яна бир мутахассис, хавфсизлик бўйича маслаҳатчи Йоаким фон Браун фикридан иқтибос келтиради: "Россия ҳарбийлари бизга аниқ сигнал йўллашмоқда: улар бизга ўзларининг улкан ва кучли эканликларини  кўрсатмоқдалар". Швеция қуролли кучлари Болтиқбўйидаги вазиятни кузатмоқда. Данияликлар биринчи бўлиб 150 метрлик "игнани пичан ичида" аниқлагани, яъни Россиянинг К-266 "Орел" сув ости ракетали крейсерини сув усти ҳолатида ва 15 узел тезликда (27 км/соат атрофида) аниқлаганидан беҳад фахрланмоқда.

Болтиқ денгизи нима деган гап, ахир энди бутун Атлантика океани хавф остида. Ғарб мутахассислари таъкидига кўра, сўнгги йилларда Россия сув ости кемалари ўз характеристикасини, экипажлар эса – маҳоратини сезиларли яхшилади. Узоқ масофаларга ҳаракатланувчи сув ости кемалари НАТО учун бош оғриғига айланди, ахир улар сал олдин Шимолий Атлантикада ўз ҳукмронлигини йўқотганлигини эълон қилишган эди. Ҳар қандай ҳолатда ҳам, Болтиқбўйида нима рўй бермоқда?

Ракета ташувчи ядровий қурилмага эга К-266 "Орел" атом сувости кемаси ҳақиқатан Шимолий флотдан Болтиқ денгизининг Фин кўрфазига ҳаракатни амалга оширди. РФ Мудофаа вазирлиги буни яширгани йўқ. Яна бир нарса маълум: 949А "Антей" лойиҳасидаги субмариналар биринчи навбатда душман томоннинг авиаташувчи гуруҳларига қарши кураш учун мўлжалланган ва шу боис Болтиқбўйи мамлакатлари ҳотиржам ухлашлари мумкин (уларда авианосецлар йўқ). НАТОнинг Европадаги ҳарбий-денгиз кучлари ҳам "Орёл"нинг нишонига айланмайди.

Россия ядровий сув ости кемасининг Болтиқ денгизига саёҳати мақсадига доир саволга жавоб юзада қалқиб турибди. Россияда июл ойининг охирги якшанбаси(яъни 2020 йилда - 26 июлда)да ҳарбий денгиз флоти куни нишонланади. Шу боис, бугунги кунда Болтиқбўйи минтақаси давлатларидаги ҲДК экспертлари атом кемаси "Антей"нинг ташрифи мақсади бўйича турли хаёлларга берилишлари ажабланарли.

Эслатиб ўтаман, 2018 йилда "Орёл" крейсери Болтиқ денгизидаги Фин кўрфазида ўтган Россия Бош ҳарбий-парадида Шимолий флотни намойиш этган эди. Гарчи экипаж ўша вақтда ҳам, 2020 йилда ҳам Североморск ва Кронштадт ўртасидаги 1500 денгиз милидан ошиқ (тахминан 2800 км) босиб ўтишга тўғри келган бўлса-да, бу фақатгина тинчлик миссияси бўлди.

"Антей" ҳамкорларни хафа қилмайди

Учинчи авлоддаги 949А "Антей" лойиҳасининг сув ости кемалари ("Орёл", "Смоленск". "Воронеж", "Омск", "Тверь" ва бошқалар) душман авиаташувчиларига ва қирғоқ нишонларига ҳаракат масофаси 500 кмга тенг "Гранит" товушдан юқори тезликдаги қанотли ракеталари билан ракета ҳужумларини амалга ошириш учун яратилган.

Улар қалинлиги 45-68 мм бўлган пўлатдан ясалган мустаҳкам цилиндрсимон корпусга (10 та бўлинма) ва уфққа 45 даража бурчак остида (сув остидан учириш учун) кемаларга қарши ракеталарни учириш мосламаларига эга. Конструкцияси арктик кенгликларда сузиш учун мустаҳкамланган. Шу билан бирга, "Антей" нархи Американинг "Нимиц" типидаги авиаташувчиси нархидан тахминан 10 баравар арзонроқ.

К-266 "Орёл" сув ости крейсери 1993 йилдан бери Россия ҳарбий-денгиз кучларининг жанговар таркибида. 2017 йилда такомиллаштирилганидан сўнг, у бортида П-800 "Оникс" кемаларга қарши ракета тизимиги эга бўлди, унинг ўқ-дорилар захираси - 72 дона ЗМ-45 ракеталари ва 24 дона ҳар хил турдаги торпедалар. Таққослаш учун, Шимолий флотнинг етакчиси, "Петр Великий" оғир ядровий ракета крейсери, атиги 20та кемага қарши ракеталар билан жиҳозланган.

"Орёл" янги автоматлаштирилган жанговар бошқарув тизими, гидроакустика тизими ва паст шовқинли винтлар ҳисобига ўз имкониятларини оширди. Аввалроқ  маълум бўлдики, чуқур такомиллаштириш жараёнида "Антей" шунингдек, 2500 кмгача бўлган масофадаги нишонга зарба беришга имкони бор "Калибр" ракета тизимлари билан жиҳозланмоқда.

Қандай бўлмасин, "Орел” ядровий сув ости ракета крейсери ноёб жанговар хусусиятларга эга, 600 метр чуқурликгача шўнғиш қобилиятига эга, 24 минг тонна сув сиғимига эга, узунлиги 155 метр, сув ости тезлиги 32 узелгача (тахминан 59км/с), автономия - 120 кун, экипаж - 130 киши. Кема кўплаб машқлар ва юришларда муваффақиятли иштирок этди, икки марта денгиз нишонига ўқ узгани учун денгиз флотининг бош қўмондони мукофотинининг қўлга киритди.

Кильватер чизиғи бўйлаб мағрур тартибда

13 июл куни Россия ҳарбий-денгиз флоти бош қўмондони адмирал Николай Евменов шундай деди: “Бош денгиз парадида иштирок этиш учун Шимолий флот кемаларининг таркибига "Вице-адмирал Кулаков" кемаларга қарши кемаси ва "Орёл" ядровий сув ости ракета крейсери кирган кемалар отряди Фин кўрфазига етиб келди. Яқин кунларда отряд парад тадбирларига тайёргарликни бошлайди". Кронштадт рейдининг акваторияси катта сув сиғимига эга кемаларни вақтинча жойлаштиришга тайёр.

Флотлараро ўтиш пайтида "Вице-адмирал Кулаков" катта кемаларга қарши ракета кемаси ва "Орел" ядровий ракета сув ости крейсери экипажлари ҳаво мудофааси ва сув ости кемаларига қарши мудофаа, кечаси ва кундузи сигнал алмашинуви, омон қолиш қобилияти учун кураш бўйича бир қатор ҳарбий машқларни бажардилар. Вахта зобитлари ва штурманлари Балтика денгизи акваториясининг навигацион хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда қимматли тажрибага эга бўлишди.

Йирик сув сиғимили кемалар парад тартибининг машқлари бошланди. Кронштадт рейдида байрамга “Орёл” крейсери билан биргаликда "Вице-адмирал Кулаков" катта кемаларга қарши кемаси, "Минск" ва “Королев” катта десант кемалари тайёргарлик кўрмоқда. Экипажлар алоқа ва ўзаро ҳамжиҳатлик, кильватер сафида белгиланган тезликда ва курс бўйича ҳаракатланишни ишлаб чиқмоқдалар. Кронштадтнинг (ҳатто Балтика денгизчилари учун ҳам) қийин акваториясида ўтиш учун вахтадаги зобит ва штурман мутахассисларининг тайёргарлиги текширилмоқда.

Замонавий Балтика денгизи флоти - бу Россиянинг Ғарбий йўналишдаги ҳимоя нуқтаси, кемалар кучлари, денгиз авиацияси, ҳаво мудофааси, қирғоқ кучлари ва ягона оператив ва техник таъминот идораларини бирлаштирувчи турли хилдаги оператив ва стратегик бирлашма.

Бош парадга жалб қилинган ҳарбий-денгиз кучларининг катта қисми ва воситалари (ўнлаб кемалар, самолётлар ва вертолётлар) байрамни стратегик операция кўринишига айлантиради. Мақсадлар тинчлик учун, ташкилаштириш - жанговардир. Бу одатий ҳол. Болтиқ денгизида Россия ҲДФ мавжудлиги таҳдид солувчи ҳарбий қудрат намойиши эмас, балки 317 йиллик муддатга эга тарихий фактдир. Ва ракета ташувчи К-266 "Орёл" атом сув ости крейсери бу ерда – меҳмонда эмас, аксинча ўз уйидадир.

789
Денежные купюры и монеты разных стран

Сабр таги - сариқ олтин: мигрантларнинг Россиядан пул ўтказмалари кескин кўтарилди

841
Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистондан келганлар Sputnik нашрига Россияда ишлаш уларни қандай қилиб муваффақиятли қилгани ҳақида сўзлаб беришди.

ТОШКЕНТ, 14 июл - Sputnik, Данара Курманова. Россия ҳукумати COVID-19 пандемияси туфайли киритилган қатор чекловларни олиб ташлаганидан кейин иқтисодий фаоллик тиклана бошлади. Бу меҳнат мигрантларига ҳам ижобий таъсир кўрсатди. Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистонга пул ўтказмаларининг ўсиши бошланди. Бу ҳақида Sputnik нашрига бир қатор тўлов операторлари маълум қилди.

“Юнистрим” компаниясининг маълумотларига кўра, май ойидан буён МДҲ мамлакатларида пул ўтказмалари бозори сезиларли ўсишни кўрсатмоқда. Хусусан, Россиядан Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистонга пул ўтказмалари ҳажми 2020 йил май-июнь ойларида март-апрел ойларига қараганда ҳар бир мамлакат учун қарийб 25 фоизга ошди, дейилади матбуот хизмати шарҳида.

“Золотая корона” хизмати ҳам май ойи охирида пул ўтказмалари бозори баҳор бошидаги қулашни деярли қоплаб бўлди.

“Март ойи натижалари бўйича пул ўтказмалари ҳажми 2019 йил мартига нисбатан ўн фоизга камайди, апрель ойида эса пасайиш 50 фоизга етди, - деб маълум қилишди компания матбуот хизматида. - Аммо ҳозирда май-июнь ойларидаги асосий кўрсаткичлар 2019 йилнинг шу давридаги кўрсаткичларига деярли тенг”.

“Золотая корона” ва “Юнистрим” пул ўтказмаларининг мутлақ миқдори тўғрисида маълумот беришдан бош тортишди. Бозорнинг бошқа иштирокчилари Sputnik сўровларига жавоб бермади.

Россия Марказий банки ҳозирча май ва июнь ойлари учун ўтказмалар бўйича статистик маълумотларни тайёрламаган, дея тушунтирди ташкилот матбуот хизмати. Аммо ўтказмалар ўсиши МДҲ давлатларининг тартибга солувчилари томонидан қайд этилмоқда.

Қирғизистон Миллий банкининг маълумотларига кўра, апрель ойида мамлакатга атиги 76,3 миллион доллар ўтказилган (бу 2019 йилнинг шу даврига нисбатан уч баравар кам), аммо май ойида ўтказмалар 165,3 миллионни ташкил этди.

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ҳам пул ўтказмаларининг ўсишини ҳам қайд этди, май ойида халқаро пул ўтказмалари 485 миллион долларни ташкил этди. Апрел ойида бу сумма 235 миллион долларни ташкил этган эди.

Дастлаб Россия Марказий банки ҳисоботлари ҳам пасайишни кўрсатган. Марказий банк матбуот хизмати маълумотига кўра, жорий йилнинг биринчи чорагида Қирғизистонга ўтказмалар миқдори 358,526 миллион долларни ташкил этган бўлса, 2019 йил худди шу даврда мамлакатга 453,344 миллион доллар ўтказилган. Салбий статистикани Тожикистон ҳам кўрсатди: ўтган йилнинг биринчи чорагида 462,429 миллион доллар ўтказилган бўлса, бу йилги шу даврдаги кўрсаткич 359,050 миллион долларга тенг бўлди. Энг сезиларли пасайиш Ўзбекистонда кузатилди - ўтган йилнинг биринчи чорагида мамлакатга жўнатилган 1 216,162 миллион доллар ўрнига, 2020 йил шу даврида 759,206 миллион АҚШ доллари ўтказилди.

Барибир ишлашда давом этишди

Молиявий оқимларнинг тез тикланишига сабаблар бир нечта бўлиши мумкин. Биринчидан, пандемия сабабли барча меҳнат мигрантлари ҳам уйларига кетмаган. Баъзилар Россияда қолиб, ўз оилаларига пул жўнатишни давом эттириш учун ҳатто тўлиқсиз бандликда ишлашга ёки иш ҳақини камайтиришга ҳам рози бўлишди.

Шундай қилиб, Москвадаги Park Inn Izmailovo меҳмонхонаси хизматчиси Жумагул Ташпўлатова ўзини ўзи яккалаш режими пайтида Қирғизистонга кетмасдан ишлашни давом эттирди. Унинг сўзларига кўра, меҳмонхона ўз хоналарини коронавирус билан курашаётган шифокорларга тақдим этган.

 

Жумагуль Ташполатова и Манзура Мухиддинова
Из личного архива собеседниц
Жумагуль Ташполатова и Манзура Мухиддинова

 

“Мен ишдан бўшаб кетишимга бирон бир сабаб кўрмадим, гарчи биз хлор билан беш соатлаб ишлаган бўлсак ҳам, - дейди у. - Чегаралар дарҳол Москвага қайтиш қачон очилиши номаълум, мен қариндошларимга ёрдам беришим керак. Бунинг устига асосийси – ишлаш шартлари. Меҳмонхона бизнинг хавфсизлигимиз ҳақида ғамхўрлик қилдик. Бизнинг маҳсус кийимларимиз бўлган, ҳар уч соатда ниқоблар ва қўлқоплар алмаштирилди, антисептиклар доим шай эди”.

Баъзи мигрантлар эса иш миқдори туфайли ўзини ўзи яккалаш режимини сезмади ҳам, дейди меҳмонхона менежери Манзура Муҳиддинова. У тошкентлик. Шу ойлар давомида у ҳам оиласига пул жўнатиб турган.

“Кўп нарса раҳбариятга ҳам боғлиқ, - дейди у. - Агар мигрант яхши муносабатда бўлишаётганини ҳис қилса, миллати бўйича ажратишмаётганини ҳис қилса, у ўз ишига маҳкам туради, кетиб қолмайди. Масалан, мен ҳам хизматчи сифатида бошлаганман, раҳбар бўлдим. Албатта, мен ҳаво қатнови тўхтаганлиги сабабли биринчи навбатда меҳмонхоналар зарар кўриши ва улар бизнинг маошимизни қисқартириши мумкинлигига тайёр эдим, аммо мен барибир қолишни хоҳладим”.

 

Манзура Мухиддинова
Из личного архива собеседницы
Манзура Мухиддинова

 

Қурувчилар Zoom га ўтиб кетишди

Яна бир сабаб шундаки, марказий осиёликлар сўнгги 20 йил ичида ўзгарган. Улар Россияда ҳаётга кўникиб қолган ва кетиш ўрнига пул топишнинг янги усулларини излай бошладилар, дейди муҳожирлар билан ишлаш бўйича эксперт Фароғат Жўраева.

"Мен ўзим ҳам мигрантман, - дейди у. - Мен Тожикистонда, кейин Қирғизистонда яшадим. 2003 йилда Москвага кўчиб ўтдим. Ватанимда мутахассислигим бўйича ишладим, немис тилидан дарс бердим, бу ерда биринчи йилларда сотувчи бўлиб ишлашимга тўғри келди. Ҳакамлик судлари ва микрокредит ташкилотларига таржимон сифатида жойлашишимга вақт кетди”.

Икки йил олдин Фароғат ўз бизнесини очди.

 

Парагат Джураева
Из личного архива собеседницы
Парагат Джураева

 

"Менинг эрим қурувчи ва уни бир неча бор алдашган, - дейди у. - Шартномаларни имзолаб беришмаган, пул тўлашмаган, биз эса ҳеч нарсани исботлай олмадик, мен бундан жуда хафа бўлдим! Аммо мигрантлар ўз хатоларидан сабоқ олишади. Натижада мен ўз қурилиш компаниямга асос солдим ва биз ҳақимизда яхшигаплар ёзишади”.

Россияда ишлаган йиллари давомида Фароғат ва унинг бутун оиласининг ҳаёт даражаси анча яхшиланди. Ўғли иқтисодчи бўлди ва энди қаҳвахона очмоқчи.

Мигрантларнинг болалари бу умуман бошқа авлод деб ҳисоблайди Фароғат. Уларнинг талаблари ва орзулари умуман бошқача. Улар ҳатто инқирозда ҳам жиноий йўлга бормайдилар, чунки улар ўз мутахассисликлари бўйича қандай пул ишлашни билишади.

“Масалан, бизнинг қурилиш гуруҳимиз чекловлар пайтида Zoom га ўтди, - дейди Жўраева. - Биз онлайн-маслаҳатларни бердик. Баъзи мижозлар мустақил равишда таъмирлашни хоҳлади, баъзилари эса сантехника билан боғлиқ муаммоларга дуч келишди, аммо мутахассисни ўзини ўзи яккалаш туфайли чақириб бўлмайди. Бир аёл эса бизнинг маслаҳатлар ёрдамида девор қоғозини ўзи, чокларини келтириб ёпиштириб чиқди – буни ҳар ким ҳам уддалай олмайди”.

Олий маълумотли мигрантлар

Мигрантлар ҳақида гап кетганда, малакали мутахассисларни унутмаслик керак, дейди қирғизистонлик мобил иловалар ишлаб чиқарувчиси Фарҳод Шагидов.

“Мен Санкт-Петербургда яшайман ва ростини айтсам, баъзида кўпчилик Марказий Осиёдан келган мигрантларни фақат тозаловчи, такси ҳайдовчиси ва ёрдамчи ишчилар деб ҳисобласа ҳафа бўлиб кетаман, - дейди у. - Мен мигрант эканлигимни ва Россия, Украина, Қозоғистон, Беларусь ва Арманистонда оммавий бўлган илова яратганимни айтганимда, баъзилари гангиб қолишади”.

Фарҳод Шагидов сингари муҳожирлар ҳам иқтисодиётга ўз ҳиссаларини қўшмоқда, гарчи пандемия авжи пайтида уларга ҳам осон бўлмади.

“Ҳар қандай илованинг даромадли бўлишига сабаб бўлган реклама берувчилар ҳам камайиб кетган, - дейди Фарҳод. - Аммо вазият яхшиланмоқда, май ойидан вазият 20 фоизга яхшиланаётганини кузатяпман”.

 

Фархад Шагидов
Из личного архива собеседника
Фархад Шагидов

 

Шагидовнинг фикрига кўра, давлат томонидан кўрилаётган чоралар ҳам мигрантларга ёрдам берди.

“Масалан, менинг рўйхатдан ўтишим автоматик равишда узайтирилди ва бу менинг ҳаётимни шубҳасиз енгиллаштирди”, - дейди у.

Вазиятга, шунингдек, кўплаб мигрантлар бир-бирларига ёрдам беришни бошлаганлари ҳам таъсир кўрсатди.

“Биз ватандошларни ҳам молиявий томондан, ҳам совғалар билан қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилдик, - деди Фарҳод. - Карантин пайтида мен келажакда ишчилар талаб этиладиган автомобил сайтини яратишни бошладим”.

Шу қаторда, чегаралар ёпилиши сабабли Россияда қолган олий маълумотли чет элликлар мажбурий мигрантларга айланишди. Дастурий таъминот бўйича муҳандис Музаффар Расулов Москвага Тожикистондан конференцияга келган.

“Мен техник коллежда дарс берганман ва бу ерда иш қидириш истагим йўқ эди, - дейди у. - Аммо мен учиб кета олмадим ва бор йўғи бир ойга молиявий заҳирам бор эди ҳолос. Мен резюмени йирик компанияларга юборишга мажбур бўлдим”.

Ҳозирда Расулов масофадан туриб ишламоқда ва келажакда Россияда қолиш истагида.

 

Музаффар Расулов
Из личного архива собеседника
Музаффар Расулов

 

841
В Беларуси задержали более ста человек во время протестов

Беларусда юздан ортиқ намойишчи қўлга олинди - видео

31
(Янгиланган 12:56 15.07.2020)
Белгазпромбанк собиқ раҳбари Виктор Бабарикони сайловда иштирок этиш рад этилгани туфайли Минск, Гомерл ва Брестда намойишлар ўтказилмоқда.

ТОШКЕНТ, 15 июл — Sputnik. Беларуснинг бир нечта шаҳарларда намойишлар вақтида  юздан ортиқ намойишчи қўлга олинди, деб хабар қилди РИА Новости.

ОМОН ва намойишчилар ўртасидаги тўқнашувлар акс этган лавҳа RT Telegram-каналида берилди. Шунингдек, қўлга олинганлар орасида ОАВ ходимлари ҳам бор.

Белгазпромбанк собиқ раҳбари Виктор Бабарикони сайловда иштирок этиш рад этилгани туфайли  Минск, Гомерл ва Брестда намойишлар ўтказилмоқда. Пойтахтда намойишчилар Немига кўчасини эгаллаб олишди.

Беларусда 9 август куни президент сайловлари ўтказилади.

31