Россиядан Ўзбекистонга ҳарбий техника етказиб берилиши минтақада хавфсизликни кучайтиради

2444
(Янгиланган 00:11 09.11.2019)
Марказий Осиё минтақасининг хавфсизлиги кўп жиҳатдан Россия ва Ўзбекистон ҳарбий-техникавий ҳамкорлиги мувафаққиятли амалга оширилиши билан таъминланади.

Терроризмга қарши кураш биринчи навбатда армия ва бошқа куч тузилмаларини янги қурол ва ҳарбий техника билан таъминлашни ўз ичига олади. Москва Тошкентга қисқа вақт ичида миллий қуролли кучларини модернизация қилишга ёрдам бермоқда. Ўз навбатида, Ўзбекистон хавфсизлик соҳасида ОДКБ, МДҲ ва ШҲТ давлатлари билан доимий ва конструктив ҳамкорлик қилмоқда.

В Узбекистане введен в эксплуатацию  крупнейший военный полигон
© Министерство обороны Узбекистана.

Тошкентда Шанхай Ҳамкорлик Ташкилотининг минтақавий аксилтеррорчилик тузилмасининг (РАТС) "Терроризмга қарши кураш - чегарасиз ҳамкорлик" VII халқаро илмий-амалий конференцияси бўлиб ўтмоқда. Ўзбекистон пойтахти нафақат нотинч Афғонистон билан умумий чегарага эга бўлгани учунгина, терроризмга қарши курашнинг муҳим халқаро марказларидан бирига айланмоқда.

Биринчи навбатда Ўзбекистон  минтақавий хавфсизликни мустаҳкамлашнинг реал воситаларига эга - мудофаа бюджети тахминан 1,4 миллиард долларга ва ишончли иттифоқчиларга эга бўлган Марказий Осиёдаги энг кучли армия (Global Firepower рейтингига кўра) ҳисобланади.

РАТС конференциясида ШҲТга аъзо-давлатлари, кузатувчи-давлатларининг ваколатли органлари ходимлари, шунингдек мулоқот бўйича шериклар ва БМТ, МДҲ, ЕҲҲТ, Осиёда ўзаро ҳамкорлик ва ишонч йиғилиш (СВМДА) учрашувлари вакиллари иштирок этмоқда.

Мақсад - терроризмга қарши курашда халқаро саъй-ҳаракатларни бирлаштириш, чунки бу дунёда хавфсизлик ва барқарорликни таъминлаш учун асос ҳисобланади.

Марказий Осиёда кенг кўламли аксилтеррор ҳаракатларининг самарадорлиги кўп жиҳатдан Ўзбекистон ва Россиянинг ҳарбий-техник ҳамкорлиги динамикасига боғлиқ.

Рақамлар ва фактлар

Яқин ўн йилликда Ўзбекистоннинг қуролли кучларни қайта қуроллантиришга сарфлайдиган харажатлари 7 миллиард доллардан ошиши мумкин.

Тошкент 2020 йилгача армияни замонавий қурол-яроғлар билан таъминлаш дастурини муваффақиятли амалга оширмоқда, бунда Россия томонидан ишлаб чиқарилган зарба авиацияси, ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари ва зирҳли транспорт воситаларини афзал кўрмоқда.

Бугун РФ ва Ўзбекистон ҳарбий-техникавий ҳамкорлиги 2019 йил учун қабул қилинган икки томонлама ҳамкорлик режасига асосан ривожланмоқда.

Ҳарбий-техникавий ҳамкорлик бўйича Россия-Ўзбекистон ҳукуматлараро комиссияси май ойида 2025 йилгача Ўзбекистон қуролли кучларини модернизация қилиш ва замонавий ҳарбий техника билан жиҳозлаш тўғрисида келишув ташаббуси билан чиқди.

Тошкент Москвани афғон-ўзбек чегараларини жиҳозлашга жалб қилиши мумкин.

Томонларнинг энг катта келишувлари авиа техникасига тегишли. Хусусан, июл ойида 12 та шартномани амалга ошириш бошланди, унга кўра Тошкент янги Су-30СМ қирувчилари, Ми-35М ҳужум вертолётлари ва радиолокация тизимларини олади.

Зарба сифатида хизмат қилиши мумкин бўлган Як-130 (юқори аниқликдаги қуролларни ишлатишга мослашгандан сўнг) ўқув-самолётларини келгусида сотиб олиши мумкин. Бундан ташқари, Россия Ўзбекистон ҳарбий ҳаво кучларига тегишли бўлган 30 дона МиГ-29 қирувчиларини модернизация қилишга ёрдам беради.

Тошкент ҳаво ҳужумидан мудофаа қўшинларига модернизация қилинган “Печора-2М” зенит ракета мажмуаларига техник хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган воситалар ва радиолокация станцияларни сотиб олишни режалаштирган. Режаларда – П-37 радиолокация станциясини 12А6 "Сопка-2" даражасигача модернизация қилиш. Ўзбекистон МДҲнинг ҳаво ҳужумидан мудофаа қўшма тизимига қўшилди.

Яқинда Тожикистонда бўлиб ўтган қўшма ҳарбий машқлар ва МДҲнинг ҳаво ҳужумидан мудофаа қўшма тизимини Ўзбекистон ҳаво ҳудудида машғулотлар ҳарбий-техникавий ҳамкорликни мустаҳкамламоқда. Бундан ташқари, Тошкент ва Москва ҳаво ҳудудидан ўзаро фойдаланиш тўғрисида келишиб олди.

Ўзбекистон қуруқликдаги қўшинлари 420 дона танк, 1 215 дона пиёда аскарлар учун мўлжалланган жанговар машина, 137 дона ўзиюрар артиллерия қуроли, 98 дона ракета мажмуалари билан қуролланган. Ушбу машиналарнинг аксарияти модернизацияга муҳтож, бу Россия ёрдамида амалга оширилади. Шунингдек, янги келганлари ҳам бор: Ўзбекистон Россияда сотиб олинган КамАз-53949 “Тайфун-К 4х4” зирҳли техникасини намойиш этди.

Қурол-аслаҳа бўйича йирик шартномалар ҳарбий кадрлар тайёрлаш соҳасида ҳамкорликни олдиндан белгилаб беради.

Москва Тошкентга қуролли кучларнинг юқори малакали офицерлар корпусини шакллантиришда ёрдам бермоқда - 300 дан ортиқ ўзбек ҳарбийлари Россия Федерациясининг ҳарбий олийгоҳларида таҳсил олмоқда.

Минтақавий хавфсизлик бу савдо предмети эмас. Россия ва Ўзбекистон ўзаро ҳисоб-китобларни максимал қулай шартларда амалга оширмоқда, шу жумладан Тошкентга имтиёзли кредит бериш асосида. Ўзбекистон 2016 йилдан бошлаб Россия қуролларини Россиянинг ички нархларида олади (ОДКБ ва Божхона иттифоқидан ташқаридаги бундай имтиёзларга эга бўлган ягона МДҲ давлати ҳисобланади).

Икки мамлакат ўртасидаги мудофаа соҳасидаги ҳамкорлик режа асосида ривожланмоқда ва таҳдид ва чақирувлар кўламига тўла мос келади. Кейинги ўн йилликда Москва Тошкент учун қурол ва ҳарбий техниканинг асосий етказиб берувчиси бўлиб қолади.

Ташқи таҳдидлар

Ўзбекистон мудофаа қобилиятининг ўсиши Марказий Осиёдаги хавотирли вазият, халқаро терроризм, диний экстремизм ва афғон гиёҳванд моддаларининг ноқонуний савдоси билан боғлиқ.

Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 7 ноябрда МДҲ давлатлари махсус хизматлари раҳбарлари билан учрашувда терроризм, экстремизм, наркотрафик ва уюшган жиноятчиликка қарши курашишда мутахассисларнинг тезкор самарали ҳамкорлик қилиши муҳимлигини таъкидлади.

Айнан куни кеча бир гуруҳ қуролланган террористлар Ўзбекистон чегарасидаги, Душанбе шаҳридан 60 км ғарбда, 4-сонли “Ишқобод” чегара постига ҳужум қилди.

Шу йилда Россия, Озарбайжон, Ўзбекистон, Тожикистон ва Қирғизистон ўз ҳудудида 13 та террорчилик ячейкаларни фош қилди.

Сурияда исломий-жангарилар учун умидсиз ҳолат уларни бошқа давлатларга боришга мажбур қилмоқда. "ИШИД" ва "Толибон" нинг катта кучлари (Россия Федерациясида тақиқланган террорчилик ташкилотлар) ҳозир Афғонистоннинг шимолий чегарадош вилоятларида жойлашган.

Халқаро хавфсизлик тизими жиддий синовдан ўтмоқда. Террористлар мослашувчанликни намойиш этиб, янги шароитларга мослашмоқда, кибер технологиялар ва хакерлик ҳужумларини ўзлаштирмоқда.

Ўзбекистон муҳим бўғин бўлган ШҲТнинг Минтақавий аксилтеррор тузилмаси ҳам Марказий Осиё йўналишида такомиллашмоқда.

Аввалроқ Ўзбекистон пойтахтида РФ Хавфсизлик кенгаши котиби Николай Патрушев афғон муаммосини мамлакат президенти ва ҳамкасблари билан муҳокама қилинганди. Бу иш давом эттирилади.

Марказий Осиё, Россия ва Афғонистон чегара хизматлари раҳбарлари 2020 йил март ойида Ўзбекистонда йиғилади. Келгуси йил апрел ойида эса Арманистонда МДҲ чегара қўшинлари қўмондонлар кенгашининг йиғилишида афғон масаласи кўриб чиқилади.

Яқин уч йил ичида ШҲТ МАТТ бошқа халқаро антитеррор ташкилотлари билан ҳамкорликни фаоллаштириш ва қўшма ўқув-машғулотлар амалиётини тиклашни режалаштирмоқда. Ҳар қандай стратегия чиндан фақат қўшин ва қуролдан жанговар фойдаланиш амалиёти билан текширилади.

2444

Россияда янги санкциялардан сўнг "Шимолий оқим 2"ни қуриб битказиш имкониятини баҳолашди

82
(Янгиланган 11:27 05.06.2020)
Сиёсатшунослар ва экспертлар "Шимолий оқим-2" газ қувурига қарши санкцияларни кенгайтириш тўғрисидаги қонун лойиҳасининг АҚШ Сенатига киритилишига изоҳ беришди.

ТОШКЕНТ, 5 июн - Sputnik. Россия парламентарийлари таъкидига кўра, Вашингтон лойиҳани амалга оширишни мураккаблаштиришга ва ўз манфаатларини европалик ҳамкорлардан устун қўйишга уринмоқда. Баёнотнинг муҳим қисми РИА Новости материалида.

"Беҳаёлик ва ноқонунийлик"

Федерация Кенгаши халқаро қўмитаси раҳбари Константин Косачёв қувурларни ўтказиш ишларига жавлб қилинган кемаларга хизмат кўрсатувчи суғурта компанияларига қарши киритилган санкцияларни "беҳаё ва ноқонуний" дея атади.

"Ушбу қонун лойиҳаси ташаббускори, сенатор Тед Крузнинг юзсизлиги даражаси ҳайратга солади. У газ қувурини "АҚШ миллий хавфсизлигига жиддий хатар", дея баҳолаган. Балтика қаерда-ю, АҚШ қаерда?", - деди Косачёв РИА Новостига берган изоҳида.

Қонун лойиҳаси қабул қилинган тақдирда ҳам, Россия ўзининг европалик шериклари билан биргаликда лойиҳани амалга оширишда давом этади, дея қайд этди у. Косачёвнинг сўзларига кўра, Москва Германия ва Европа иттифоқи аъзолари бўлган бошқа шерик давлатлар билан келишилган ўз режасига мувофиқ ҳаракатланишда давом этади.

Шу билан бирга, "Шимолий оқим-2"ни якунига етказиш учун европалик шериклар ва газ истеъмолчилари томонидан жавобан тушуниш талаб этилишини ҳам қўшимча қилди.

АҚШ манфаатларини илгари суриш

Ўз навбатида, сенатор Олег Морозов янги санкциялар қувур қурилишини қийинлаштириши мумкинлигини, бироқ Россия ҳар қандай шароитда ҳам бу лойиҳани амалга ошириш имконини топишини таъкидлади. Шу билан бирга, унинг фикрича, "Шимолий оқим-2" ётқизилиши якунига етиши учун европалик шериклар ва газ истеъмолчилари томонидан ҳам тушуниш талаб этилади.

Морозов прогнозига кўра, жуда кўп нарса европаликларга ва уларнинг ўз манфаатларини АҚШ сиёсий амбициялари ва тижорий манфаатларидан устун қўя олиши лаёқатига боғлиқ бўлади.

"Шу нарса аёнки, америкаликлар бу ерда европаликлар манфаатларига зид равишда ўзи учун бизнес устуворликни изламоқда", - дея ишора қилди сенатор.

Вашингтон диктатураси

Россия Давлат думасининг халқаро ишлар бўйича қўмитаси раҳбари Леонид Слуцкий АҚШ қонун лойиҳасини шарҳлар экан, америкалик сенаторларнинг ушбу ташаббуси фақат иқтисодий манфаатларга асосланганини қайд этди.

"Шимолий оқим-2"га қарши санкцияларни кенгайтириш тўғрисидаги қонун, аввалги чекловлар каби, АҚШ учун адолатсиз рақобатни таъминлашга қаратилган", -  деди РИА Новости суҳбатдоши.

У экстерриториал санкциялар мутлақо ноқонунийлигини ва у халқаро ҳуқуқга дахлдор эмаслигини қўшимча қилди.

"Умид қиламанки, европалик ҳамкорларимизнинг Вашингтон диктатига учмасликка кучи ва онги етади", - дея умид билдирди Слуцкий.

Россия лойиҳани якунлашга тайёр

Сиёсатшунос Андрей Суздальцевнинг фикрича, АҚШ халқаро майдондаги мавқеини мустаҳкамлаб олиш учун лойиҳанинг амалга ошишига тўсқинлик қилишга уринмоқда.

"Вашингтон ҳақиқатан ҳам Европани, айниқса, унинг энергетика секторини назорат қила олиши сўроқ остига олинмоқда", - дея изоҳ берди у.

Мутахассиснинг қўшимча қилишича, АҚШ қувурнинг охирги юз километрини тугатишга йўл қўймаслик учун баҳона топиш илинжида "улкан ишларни" амалга оширди. Шу билан бирга, Суздальцев, Москва газ қувурини албатта якунлашига ишонч билдирди.

"Россия тайёр турибди: қувурни ётқизиш ишларига жалб қилинган кема, аллақандай санкциялар қўрқинчли бўлмаган жамғармалардан бирида рўйхатга олинган", - деди агентлик суҳбатдоши.

Янги санкциялар тўғрисидаги қонун лойиҳаси

Аввалроқ "Шимолий оқим-2" га қарши санкциялар тўғрисидаги қонун лойиҳаси АҚШ Сенатига киритилган эди.

Бу қонун, қувур қурилишида ишлаётган кемалар учун андеррайтинг, суғурталаш ва қайта суғурталаш хизматларини кўрсатувчи компанияларга нисбатан чекловларни кўзда тутади. Ҳужжатни иккала партиядан бешта сенатор, шу жумладан, Техаслик нуфузли сенатор Тед Круз қўллаб-қувватлади.

Шунингдек, қурилиш иштирокчиларини синовдан ўтказиш, назорат ва сертификатлаш ишларини олиб борувчи фирмалар ҳам санкциялар остида қолиши мумкин.

Куни кеча Bloomberg агентлиги ҳужжат ва сенатор Крузга таяниб, лойиҳани амалга оширишда иштирок этган ҳар ким зудлик билан жиддий чеклов чораларига дуч келиши ҳақида хабар берган эди.

82
Независимый автоэксперт Андрей Осипов

Автоэксперт Ўзбекистонда Volkswagen Caddy ишлаб чиқарилиши истиқболи ҳақида фикр билдирди

482
(Янгиланган 18:48 04.06.2020)
Volkswagen ўзининг Caddy моделини Ўзбекистонда ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқда. Илк машиналар июль ойида сотувга чиқарилиши кутилмоқда.

Мустақил автоэксперт, Osipov.pro сайти муҳаррири Андрей Осиповнинг фикрига кўра, машина юқори нархи туфайли оммабоп бўлолмайди, аммо янги ўйинчи бозорни сезиларли даражада жонлантиради.

Мутахассиснинг фикрига кўра, Caddy моделининг турли хил кўринишлари кичик ва ўрта бизнес вакиллари, шунингдек, салон кенглиги муҳим бўлган автоҳаваскорлар, масалан, катта оилалар орасида жуда машҳур.

“Рақобатчиларга ва муқобилларга келсак, LADA LARGUS бу маънода, афсуски, ўзининг кўрсаткичлари ва ҳатто салон ҳажми жиҳатидан ортда қолади. Менимча, баъзи харидорларга Ўзбекистонда йиғиладиган янги модель ёқади, бироқ баланд нарх боис кўпчиликнинг сотиб олишга имкони бўлиши даргумон”, - деди Осипов.

Унинг фикрича, ишлаб чиқарилган автомобилларнинг аксарият қисми экспорт қилинади, бу ўз ўрнида республикада Россия автомобилларининг нархига ижобий таъсир кўрсатиши мумкин.

Қандай бўлмасин, унинг ишончи комил, ички бозорга янги ўйинчи келиши истеъмолчига кўпроқ танлов имконини беради ва умуман соғлом рақобатни ривожлантиришга ёрдам беради.

Экспертнинг батафсил шарҳини қуйидаги радиоподкастда рус тилида тинглашингиз мумкин.

Автоэксперт: модель от Volkswagen вряд ли станет массовой в Узбекистане
482
Виза в паспорте

Авиакомпаниялар Ўзбекистонга келувчи йўловчилар ҳақида ДХХга олдиндан хабар қилади

47
(Янгиланган 11:06 05.06.2020)
Ушбу йилнинг 1 июлидан бошлаб брча хорижий авиакомпаниялар йўловчилар паспорт маълумотларини ДХХ Чегара қўшинларига олдиндан хабар қилиш тартиби ўрнатилади.

ТОШКЕНТ, 5 июн - Sputnik. Ўзбекистонга учаётган хорижий мамлакатлар ҳаво кемалари ўз йўловчилари бўйича дастлабки маълумотни тақдим этиш тартиби белгиланди деб хабар қилмоқда Ўзбекистон Туризмни ривожлантириш қўмитаси.

Янги тартибга кўра, 1 июлдан бошлаб хорижий авиакомпаниялар йўловчилар тўғрисидаги дастлабки маълумотларни Ўзбекистон ДХХнинг Чегара қўшинларига тақдим этиши шарт. 

"2020 йилнинг 1 июль кунидан бошлаб Ўзбекистон Республикасига парвозларни амалга ошираётган хорижий мамлакатлар ҳаво кемаларининг барча эксплуатантлари томонидан йўловчилар тўғрисидаги дастлабки маълумотлар ИКАОнинг стандарт форматида Давлат хавфсизлик хизматининг Чегара қўшинларига тақдим этилади", - дейилган хабарда.

Ушбу тартибни жорий этиш Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 19 майдаги “Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизматининг Чегара қўшинлари бўлинмаларига хорижий мамлакатларнинг ҳаво кемалари эксплуатантлари томонидан йўловчилар бўйича дастлабки маълумот тақдим этилиши тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги 293-сонли Қарорида белгиланган.

Хабарда айтилишига кўра, мазкур тартибнинг жорий этилиши хорижий туристларнинг мамлакатга келишлари, бўлишлари ва республика ҳудудидан чиқиб кетишларида қўшимча қулайликлар яратишга хизмат қилади.

 

47