Запуск крылатых ракет

Ғирром ўйини ёки қуролсизланиш бўйича халқаро шартномаларни бузиш кимга керак

521
(Янгиланган 02:04 14.11.2019)
Юта олмаяпмизми,  демак ўйин қоидаларини алмаштирамиз - халқаро стратегик хавфсизлик шартномалари нима сабабдан бузилаётгани ҳақида.

ТОШКЕНТ, 13 ноя - Sputnik. Ҳуқуқшунос ва ташқи сиёсат магистри Ольга Сухаревская Халқаро стратегик хавфсизлик шартномалари нима сабабдан бузилаётгани ҳақида. 

Ўрта ва яқин масофа ракеталари ҳақидаги шартнома

Стратегик қуролларни камайтириш борасида дунёда биринчи имзоланган шартнома бу “Ядровий қуролни атмосферада синовдан ўтказишни таъқиқлаш ҳақидаги шартнома” бўлган эди. У 1963 йилда Буюк Британия, Совет Иттифоқи ва АҚш томонидан имзоланган. Ундан сўнг яна бир неча шартомалар имзоланган. Улардан айримлаги ҳалигача амал қилмоқда, бошқалари ўз кучини йўқотган.

Михаил Горбачев ва Рональд Рейган томонидан 1987 йилда имзоланган Ўрта ва яқин масофа ракеталарини қисқартириш (ДРСМД) ҳақидаги шартноманинг бекор қилиниши энг катта шов шувларга сабаб бўлди. Ушбу шартномани имзолашга АҚШнинг Европада Совет Иттифоқининг Европа қисмига қарши йўналтирилган ракеталарни жойлаштириши ва Совет Иттифоқининг Европага қарши қаратилган ракеталарини жойлаштириш сабаб бўлган эди.

ДРСМД шартларига кўра, АҚШ ва СССР учиш масофаси 500дан 5000 км гача бўлган ракеталарни ишлаб чиқариш таъқиқланар эди. Улар жумласига ҳарбий денгиз кучлари томонидан қўлланиладиган, қанотли ракеталар ҳам киритилган эди. Масалан американинг “Томогавк” ракеталари Ўрта ер ёки шимолий денгизлардан учирилиши мумкин эди.

АҚШ Россияни асоссиз айблаган ҳолда 2019 йилнинг 1 февралида ДРСМДдан чиқиши ҳақида эълон қилди. АҚШ айбловига кўра Россия 9М729 русумли “Искандер” қанотли ракетасини ишлаб чиқиши билан ушбу шартномани бузган. АҚШнинг ўзи бўлса бундан икки йил олдин 1000км масофагача зарба бера оладиган, самолётларга ўрнатиш учун мўлжалланган қанотли ракеталар ишлаб чиқариш учун маблағ ажратган.

АҚШнинг ушбу қадамига қарши Россия ДРСМД шартномасида ўзининг итирокини расман тўхтатди. АҚШ ҳаракатларига қарама-қарши тенг жавоб сифатида Сергей Лавров Россия ҳам ўрта ва яқин масофага зарба бера оладиган ракеталар ишлаб чиқаришни бошлаганини эълон қилди. Лекин Россия ушбу ракеталарни америка ракеталари Европада пайдо бўлмагунча ҳеч қаерда жойлаштирмаслигини эълон қилди.

“Очиқ осмон”

Энди бўлса АҚШ ташаббуси билан яна бир хавфсизлик шартномаси ўз кучини йўқотиш арафасида турибди. “Очиқ осмон” шартномаси махсус жиҳозланган самолётларнинг ўзга давлат ҳудуди устидан назорат парвозларини амалга оширишни назарда тутади. Бу шартномага аъзо давлатнинг ҳарбий фаолиятини назорат қилиб туриш мақсадида амалга оширилади.

АҚШ устидан парвозларни таъқиқлашга Россия томонидан янги ускуналар билан жиҳозланган икки самолётни сертификация қилиш борасида юборган мурожаатномаси бўлди. Америкалик конгрессменлар ушбу парвозларни “миллий манфаатларга зарар етказувчи жосуслик парвозлари” деб топишди. “Очиқ осмон” шартномасидан чиқиш бўлса айнан АҚШ учун қулайдир. Чунки АҚШ ушбу шартномадан чиқмаган бошқа НАТО давлатлари манбааларидан фойдаланиб Россия ҳудудини кузатишда давом этиши мумкин. Россия бўлса бундай қила олмайди. Спутниклар орқали маълумот олиш мумкин албатта, лекин унда назорат тўлиқ бўлмайди.

Юта олмаяпмизми,  демак ўйин қоидаларини алмаштирамиз - шунақами?

Қандай шартномалар қачон имзолангани ва қандай шароитда улар бекор қилинганини ўрганиб чиққан ҳолда бир нарсани англаш мумкин: АҚШ ва унинг ҳамкорлари бирор соҳада устунликка эриша олмаганда, музокаралар муваффақиятга эришар. СССР ёки Россия техник устунликдан маҳрум бўлиб АҚШ олдинга ўтиб кетса – шартномалар тамом деяверинг. ДРСМД бунга яққол мисол.   

Энди бўлса гипертовушли қурол-яроғни БМТ орқали таъқиқлашга уринишлар бўлмоқда, чунки бу соҳада АҚШ Россиядан орқада қолиб кетдида. АҚШ ана шундай қурол яратган заҳотиёқ ушбу таъқиқ бекор қилинишига ҳам шубҳа йўқ.

Буларнинг барчаси анекдотдаги юта олмагач, ўйин қоидаларини ўзгартиришга ҳаракат қиладиган джентльменга ўхшайди.

СНВ-3 ёки халқаро хавфсизлик қолдиқлари

Бугун Россия ва АҚШ орасида қурол-яроғни чеклаш борасида амал қилаётган ягона  шартнома бу  - Стратегик ҳужум қуролларини қисқартириш ҳақидаги шартномадир (СНВ).

Тунги Кремл, Москва. Архив сурат
© Sputnik / Алексей Дружинин/Антон Денисов/Пресс-служба президента РФ

Фақат ушбу шартномаларни сақлаб қолиш ядро-ракеталар соҳасида мулақ назоратни йўқотишни олдини олиш мумкин.

“АҚШ босқичма-босқич дунёда оддий ва ядровий қуроллар соҳасидаги барча чекловларни, олиб ташлашга ҳаракат қилмоқда, - деб ҳисоблайди ҳарбий эксперт Борис Рожин. ДРСМДдан чиққандан кейин 2021 йилда “СНВ-3”ни ҳам тўхтатиш масаласи кўриб чиқилмоқда. АҚШ ушбу шартномани тўхтатиш ёки АҚШ Россия билан Хитойга  шартномани бутунлай янгилашни таклиф қилиши ҳақида хабарлар турли даражаларда айтилмоқда”.

Рожин айтишига кўра, АҚШнинг бундай ҳаракатлари оқибатида халқаро хавфсизлик тизими бутунлай бузилиб кетиши мумкин.  

Ушбу вазият Россияни ҳам хавотирга солмоқда, деди ташқи ишлар вазири ўринбосари Сергей Рябков. Унинг фикрига кўра, бугунги вазиятда СНВ-3 шартномасини узайтириш стратегик барқарорликни сақлаб қолиш, ядро-ракета қуроли соҳасида назоратни сақлаб қолиш учун ва унинг янги услубларини топгунча амалга оширилган ягона ақлли иш бўлиши мумкин.

521
Микросхема

Инсониятни қутқариш ёки йўқ қилиш керакми? Оммавий чипизация остонасида

230
(Янгиланган 17:20 25.05.2020)
Ичимизда чиплар олиб юрадиган вақт қачон келади? Бу борада ягона тўҳтам йўқ. Баъзи экспертларнинг таъкидлашича, бу 5-7 йил ичида амалга ошади.

Қабул қилинг: эртами-кечми барчамиз оз бўлсада киборг бўламиз. Экзоскелетлар бизга ҳаракат қилишимизга ёрдам беради, сунъий органлар - узоқ умр кўриш, бошдаги микросхемалар эса – яхшироқ ўйлашга. Аммо бундан қўрқиш керакми? Бундай технологияларни яратувчиларнинг мақсадлари нима?

Киберпанк бостириб келмоқда: Илон Маск 2020 йил охирига қадар инсон миясига жойлаштириладиган чиплар ишлаб чиқаришни ваъда қилмоқда. Бу одам ҳақиқатан карантинда вақтини беҳуда сарфламаяпти. Ихтирочи ўзининг Neuralink лойиҳасида одамларни Альцгеймер ёки Паркинсон касаллигидан ҳалос этадиган, шунингдек эшитиш ва кўриш қобилиятини қайтарадиган микросхемалар ишлаб чиқаришни ваъда қилмоқда. Ва шунингдек, одамларда тўлиқ ёки қисман фалаж бўлган ҳаракатланиш қобилиятини тиклашни. Бир сўз билан айтганда, бу мия фаолияти ва нейронларнинг иши билан боғлиқ барча муаммолар учун ўта кичик панацеядир. Ёқимли бонуслар - турли хил гаджетлар билан ишлаш (фақатгина фикр кучи билан) ва соғлом одамнинг ақлий қобилиятини яхшилаш имкони.

Аммо келажакнинг бу гўзал ҳақиқати бир қошиқ антиутопиясисиз тўлиқ бўлмасди. Россиялик режиссёр Никита Михалков ўз дастурида миллиардер ва Microsoft  корпорациясининг асосчиси Билл Гейтсни ҳамма устидан назорат ўрнатиш ва одамлар сонини камайтириш мақсадида инсониятга чип ўрантиш истагида айблади. Усул - гўё коронавирусга қарши эмлаш орқали. Ва Билл Гейтс олган патент рақами ҳам даҳшатли - "060606" (666- иблис рақами – таҳр.). Турли мамлакатларнинг бой ва обрўли одамлари аъзо бўлган махфий дунё ҳукуматининг ғоялари ҳам бунга қўшилди. Назариялар очиқчасига фитна назариялардир. "ИнфорУс" консорциуми президенти Андрей Масалович, Билл Гейтс аслида кандай патент олганлигини тушунтирди.

"Microsoft'нинг "Мен 060606 патенти"ни  ўқидим. Бундай рақам компания учун аҳмоқона омадсизликдир. Бу шунчаки аҳмоқона патент, ўзига хос "винегрет", аммо ичида чиплаш ҳақида битта ҳам сўз йўқ, таъкидлайман - битта ҳам сўз йўқ. Патентда ёзилишича: агар одам ёнида ҳар қандай сенсорни олиб юрган бўлса – у аллақачон фитнесс билагузуги ёки смартфонни олиб юрипти – унга бирон бир вазифани топшириш мумкин, масалан кун давомида беш километр юриш вазифаси берилиши мумкин, кейин эса вазифа бажарилдими-йўқми ушбу сенсор ёрдамида текширилиши мумкин, шу сенсор ёрдамида пул топиш имконини бериш мумкин, масалан биткойнни икки тийинини топишига. Яъни Microsoft'нинг патенти ғалатироқ, аммо мутлақо зарарсиз: биз шундоқ ҳам ушбу сенсорларни ёнимизда олиб юрсак, улар бизни шундоқ ҳам бошқарса, нега бу назоратни ижобий ҳулқ кванти билан боғламаймиз (ижобий фикр ёки хулқ-атвор йўналишини тарғиб қилиш - таҳр.)".

Хўш, қайси сценарий эҳтимоли юқорироқ – фойдани кўзлаган ҳолда совуққон ҳисоб-китоб ёки умумий кузатув ёки юқори технологияли гуманизм ва инсониятнинг нажотими? Эҳтимол иккаласи ҳам, дейди Андрей Масалович. Аммо анонимликдан хавотирланишнинг ҳожати йўқ, деди у Sputnik радиосига берган интервьюсида.

"Рақамли бокираликни йўқотишдан қўрқадиган ҳар ким энди бундан қўрқмаса ҳам бўлади. Сиз ёнизда олиб юрадиган гаджетингиз ҳар қандай чипдан яхшироқдир. Яъни, ҳар биримиз биз ҳақимизда ҳамма нарсани биладиган шахсий Интернет-жосусимиз бор. Буни ҳамма билади, шу қатори асосий тижорат фирмалари. Даҳлсизликни йўқотишдан қўрққан ҳар бир киши, қўрқмасин - сиз уни аллақачон йўқотиб бўлгансиз. Махсус хизматлар ва давлатлар назоратидан қўрққан ҳар бир киши, қўрқмасин - корпорациялар томонидан назорат анча кучлироқ. Яъни махсус хизматлар, уларга етмаган маълумотларни корпорациялардан олишади. Корпорациялар сизга тааллуқли ҳамма нарсага эга".

Кибержиноятчиликка келсак, бу ерда у ўзини жуда ноқулай ҳис қилади. Аммо одамни бошқариш учун гипотетик чипни очиб ташлаш орқали мияни "бузиб кириш"нинг энди кераги йўқ - бу қизиқилаётган одам ҳақида барча маълумотларни олиш кифоя, дея тушунтиради Андрей Масалович.

"Рақамли шаҳсиятни йўқотиш ҳақиқатан ҳам даҳшатли нарса. Бизда бу у ёки бу шаклда аллақачон мавжуд: банк картасининг ўзи анчагина маълумотни ўзида мужассам қилган, давлат хизматлари портали ҳам кўп нарсани билади, ҳозир Россияда ягона биометрик идентификациялаш стандарти мавжуд бўлиб, у ҳам овозимизни ҳамда юзимиз тасвирини ёзиб олади ва уларни биргаликда сақлайди. Бундай маълумотларнинг йўқолиши инсон учун ҳалокат эканлиги аён. Агар тажовузкор уни қўлга киритса ёки уни қалбакилаштиришни ўрганиб олса, у ҳолда сизнинг рақамли имзингизни қўлга киритиб, сизнинг борлигингизни ўз назоратига олади".

Ҳаммамиз ичимизда чиплар олиб юрадиган вақт қачон келади? Бу борада ягона тўҳтам йўқ. Баъзи экспертларнинг таъкидлашича, бу 5-7 йил ичида амалга ошади. Бошқалар айтишича, уч йилдан кейин биз ҳақиқатга айланган жуда ақлли ва маълумот алмашиш мосламалари - дазмолдан тортиб учувчисиз автомобилгача, Интернетга уланган буюмлар  ҳақиқати тўғрисида кўпроқ қайғурамиз.

Муаллиф Мария Меркулова, Sputnik Радиоси

230

Россияга янги қитъалараро баллистик ракета нима учун керак

399
(Янгиланган 10:53 25.05.2020)
Россиянинг стратегик ядро кучлари янада ривожланмоқда ва самаралироқ бўлмоқда. Янги "Сармат" оғир қитъалараро баллистик ракетаси армия сафига киришдан олдин якуний синовлардан ўтмоқда.

ТОШКЕНТ, 25 мар - Sputnik. Россия ҳукумати бош вазирининг ўринбосари Юрий Борисов 21 май куни " COVID-19" пандемияси "Сармат" қитъалараро баллистик ракетасининг (ҚБР) учиш синовларига тайёргарлик кўришига таъсир қилмаганлигини ва синовлар бош конструктор ва Россия Мудофаа вазирлиги томонидан белгиланган муддатларда амалга оширилишини таъкидлади.

Давлат қуролланиш дастури доирасида Россия саноат кооперацияси томонидан шахтада жойлаштирилиган суюқ ёқилғили РС-28 "Сармат" ракетаси яратилишини якунламоқда. Янги ракетанинг отилиб чиқиш синовлари 2018 йилда якунланди. Ушбу мажмуа ўз ичига турли хил жанговар блокларни, шу жумладан янги авлод гипертовушлиларини олади ва Стратегик ракета кучларига (СРК) ҳизматни ўташга 2021 йилда топширилади. Эслатиб ўтамиз, "Сармат" учун мўлжалланган "Авангард" гипертовуш мажмуаси Домбаровск ракета дивизиясида ҳизматни ўтамоқда.

Янги ҚБР дунёдаги энг кучли Р-36М2 "Воевода" ракетасининг ўрнини эгаллайди (НАТО таснифига кўра - SS-18 Satana ("Иблис"). "Сармат"нинг имкониятлари ракетага қарши мудофаа ҳудудларини четлаб, таҳмин қилиб бўлмайдиган траекториялар бўйлаб парвоз қилиш имконини беради, бу эса потенциал душманнинг барча мавжуд ва истиқболли мудофаа тизимлари томонидан гипертовуш индивидуал бошқарув блоклари томонидан ушланиш имконини йўққа чиқаради.

"Сармат"нинг "Воевода"дан асосий фарқи: Ю-71 типидаги гипертовуш блоки билан жиҳозланган янги ҚБРни ноядровий қурол билан жиҳозланган юқори аниқликдаги қурол сифатида ишлатилиши мумкин. Тахминан атмосферадаги 15 Мах (7 км/сек) тезликда, блокнинг кинетик энергияси ядровий зарбага ўҳшаш бўлади, аммо ҳудудни радиоактив ифлосланиши бўлмаслигини кафолатлайди. Маневрли гипертовуш жанговар каллачаларнинг муҳим афзаллиги шундаки, траекторияни аниқ тўғирлаб, ҚБРларни учириш нуқтасидан минглаб километр масофада нишонинг "дарчасига" тегиш.

Янги ракетани Красноярск ўлкаси ва Оренбург вилоятида жойлаштириладиган серияли ишлаб чиқариш учун саноат корҳоналаринитакомиллиаштириш якунланди. Россия шу тариқа, ўзининг таҳдидлардан огоҳлантириш потенциалини ривожлантирмоқда.

Икки қутбни кечиб

Дунёнинг барча технологик жиҳатдан ривожланган давлатлари оғир қитъалараро ракеталарни ишлаб чиқиб, рақобатчиларни мағлуб этишга ҳаракат қилмоқда, аммо Россия анча олдинда. РС-28 "Сармат" оғир суюқ орбитал қитъалараро баллистик ракетага эга ерда шахтада жойлаштирилган ракета тизими ҳар жиҳатдан устунликни намойиш этмоқда.

Дунёда узоқ масофалилиги, тезлиги ва зарба қудрати бўйича унга ўхшаши йўқ. Учиш масофаси бўйича - 18000 кмгача бўлган масофада - "Сармат" Воиводдан бир ярим маротаба ошиб кетди, бу эса хорижий рақобатчилар учун очиқ бўлмаган. Юк ташиш қобилияти 10 тоннага оширилди. Бош қисми 10 индивидуал нишонга олиш блоклардан иборат. Янги ракетанинг стартдаги массаси 208 тоннани ташкил этади (шундан 178 тоннаси ёқилғи). Ракетанинг умумий узунлиги 35,5 метр, диаметри 3 метр.

Жанг кучи жиҳатидан "Воевода" ва "Сармат" деярли тенг ва янги ҚБРнинг Aegis, THAA ва тизимларни енгиб ўтиш қобилияти ва тезлашиш қисми жуда  қизиқдир. Қитъалараро баллистик ракета ҳаво ҳужумидан ва ракетага қарши  мудофаа тизимларини муваффақиятли енгиб, нишонга ўз вақтида ва аниқ зарба бериши керак. "Воевода"нинг жанговар блоклари ҳам сохта элементлар булутида нишонга учади (ракетанинг учи ҳар бирининг қуввати 800 килотон бўлган 10 та жанговар блокдан ва ПРО (ракеталарга қарши мудофаа) тизимларини ёриб ўтиишнинг ривожланган мажмуасидан иборат). "Сармат" парвоз пайтида мутлақо янги ҳимоя ва пардаланиш воситаларига эга деб тахмин қилиш мантиқан тўғри бўлади. Турли хил қувват ва мақсадлар блоклари қаторида душманнинг радиолокацион станциялари ва бошқа инновацион таркибий қисмларига қарши курашнинг кучли воситалари мавжуд. У қандай ишлайди?

Ажралганидан сўнг маневр қилувчи блок тахминан 15 Мах тезликда (7 км/сек) 100 км баландликда ҳаракатланади ва атмосферанинг зич қатламларига киришдан (нишоннинг тўғридан-тўғри тепасида) олдин душманнинг ракетага қарши мудофаасини енгиб ўтиш учун мураккаб маневрни амалга оширади. Юқорида таъкидлаб ўтилганидек, шунга ўхшаш жанговар блоклар билан дунёнинг ҳар қандай жойида маҳаллий можаролар пайтида ядровий бўлмаган зарбалар бериш мумкин.

Янги оғир "Сармат" ҚБРни яратишда иккита асосий мақсад - ракетага қарши мудофаа тизимига заивсизлиги ва парвознинг минимал вақти - рекорд тезлик, масофа, ташиш қобилияти ва 60-секундда жанговар тайёргарликка (душман ядровий зарбаси пайтида тез реакция) эришишга имкон берди. Янги ҚБРга киритилган Жанубий қутб орқали (мавжуд ва истиқболли ракеталарга қарши мудофаа тизимларини четлаб), эҳтимолий душман ҳудудининг суборбитал траекторияси бўйлаб эҳтимолий душман ҳудудини "орбитал бомбардимон қилиш" технологияси фуқаро космик кемаларини учиришга имкон беради (фойдаланиш охирида ҳар бир "Сармат" инвестицияларнинг катта қисмини қайтариши мумкин).

Асосий параметрлар

Россия стратегик ракета кучлари қанча янги ракеталарни ҳизматга қабул қилади? Аввалроқ, Американинг CNBC канали АҚШ разведка ҳамжамиятига асосланиб, 60 га яқин "Сармат"лар ҳақида гапирди, бу "Воевода"ларнинг икки дивизиясига (Красноярск ўлкаси ва Оренбург вилоятида) тўғри келади. Бироқ, РФ Мудофаа вазирлигининг режалари бошқа бўлиши ҳам мумкин. Фақат Россиянинг стратегик ядровий кучлари (СЯС) ва АҚШ стратегик ҳужум қилувчи кучлари (СНС) гуруҳлари учун СНВ-3 томонидан белгиланган ҚБР ва жанговар блокларнинг максимал чегараси ҳақида расмий маълумот бор ҳолос. Россия Федерацияси учун бу 700 та учириш мосламаси ва 1550 та жанговар қурол. Стратегик ракета кучлари умумий стратегик ядро қуроллари ва жанговар қуролларнинг 60 фоизига эгалик қилади ва 2024 йилга келиб фақат замонавий намуналардан фойдаланишини режалаштирмоқда. Хизматни ўтаётган "Тополь-М" ва "Ярс" комплексларини ҳисобга олган ҳолда, кўп қиррали истиқбол пайдо бўлади.

Россиянинг стратегик ракета кучларини ривожлантириш истиқболларини белгилашда АҚШнинг ядровий ракета потенциалидаги ўзгаришларни ва ташқи сиёсатининг хусусиятларини, Вашингтоннинг РСМД шартномасидан чиқиб кетишини ва Европада Америка ўрта масофали ракеталарининг Россия Федерациясига яқин жойлаштирилишини ҳисобга олишга тўғри келмоқда. Мисол учун, Польша ва Руминияда Пентагоннинг Мк-41 универсал учириш ускуналари билан жиҳозланган турли даражадаги тайёргарликка эга ракетага қарши мудофаа тизимлари ўрнатилган. Бу жойдан "Стандарт-3" ракеталарга қарши ракеталарни ва ўрта масофага мўлжалланган "Томагавк" қанотли ракеталарини учириш мумкин. Бундан ташқари, АҚШнинг Полша ва Руминияда жойлашган учувчисиз дронларини ядровий жанговар қуроллар билан жиҳозлаш мумкин. Албатта, ўрта масофадаги зарба таркибий қисмларидан РФга қарши фойдаланган тақдира, АҚШ ва учириш майдони сифатида ҳизмат қилган бошқа давлатлар ҳам ўч олиш ҳудудида бўлади. Бу ҳақда "Красная звезда"га берган интервьюсида Россия стратегик ракета кучлари қўмондони Сергей Каракаев маълум қилди.

Стратегик Ракета Кучлари 2020 йилга турли даражадаги 200 дан ортиқ машқларни ва ҚБРнинг олтита учирилишини режалаштирмоқда (уларнинг бештаси Плесецк космодромидан). Ўтган йили таҳминан шу миқдорда ҳарбий машғулотлар бўлиб ўтди ва бешта стратегик ракета учирилиши амалга оширилди, бу ракета тизимларининг юқори ишончлилиги ва қўшинларнинг усусан самарадорлигини тасдиқлади.

Замонавий стратегик ракета кучлари – бу учта ракета армияси, 12 ракета тузилмалари (шу жумладан шахта учирилиш мосламаларидан иборат тўртта стационар дивизия ва саккизта ерда ҳаракатланувчи ракета мажмуалари). Ўйлайманки, ракеталар барча тажовузкорларга етади. Эҳтимолий душман огоҳлантирувчи (қуролсизлантирувчи) зарба беришга умид қилмаса ҳам бўлади. Стратегик Ракета Кучлари объектлари ҳаво ҳужумидан ишончли тарзда замонавий С-300ПМ ва С-400, "Мозырь" фаол ҳимоя тизими ва турли жисмоний ишлаш принципларига асосланган истиқболли ҳаво мудофаа тизимлари билан ишончли ҳимояланган. Роботлашган бошқарув тизимлари жорий этилмоқда. Россиядаги ядровий қуроллари ташувчилари умумий сонининг учдан икки қисмига эгалик қила туриб, стратегик ракета кучлари ядро триадасида катта рол ўйнамоқда. Янги оғир "Сармат" ҚБР стратегик ракета кучлари ва ядровий қурол билан ушлаб туриш тизимида муҳим ўринларни эгаллайди.

399

АҚШ яна бир муҳим шартномадан чиқмоқда - бу дунёга қандай хавф солади

0
(Янгиланган 22:28 25.05.2020)
АҚШ 1987 йилда имзоланган очиқ осмон шартномасидан чиқишини маълум қилди. Бу ҳақда президент Дональд Трамп эълон қилди.

Москвада Вашингтон бу айбловларни рад этди ва Россия томони ўз навбатида шартномадан чиқиб кетиш нияти йўқлигини билдирди.

Видеомизда Дональд Трамп халқаро хавфсизлик соҳасидаги яна бир муҳим келишувни қандай қилиб ўлдиргани ҳақида маълумот берамиз.

0