Высадка десанта

Қотилликлар, қийноқлар ва товламачилик. Бутун дунё АҚШ сирларидан қандай бохабар бўлган?

1027
(Янгиланган 01:14 19.02.2020)
Маълумотларни ошкор қилган шахсни иккинчи бор қамоққа олишди, аммо АҚШ ҳукуматининг ўзи тахмин қилинаётган ҳарбий жиноятлар учун жавоб берганича йўқ.

ТОШКЕНТ, 18 фев — Sputnik, Софья Мельничук. Ҳеч қандай суд ва суриштирувсиз амалга оширилган қатл, тинч аҳолининг ўққа тутилиши, чет эл ҳукуматларига ўтказилган босимлар ва маҳбусларнинг қийноққа солиниши - ўн йил олдин бутун дунё америка ташқи сиёсатининг мана шундай ёқимсиз тафсилотларидан хабардор бўлган эди.

Маълумотларни ошкор қилган шахсни иккинчи бор қамоққа олишди, аммо АҚШ ҳукуматининг ўзи тахмин қилинаётган ҳарбий жиноятлар учун жавоб берганича йўқ.

Мураккаб давр

"Бошқа чора йўқ, фақатгина АҚШдан ёрдам олиш мумкин эди. Аммо, илтимосларга қарамай, шу аён эдики, биз ҳеч нарса қилмоқчи эмасдик. Агар ҳужжатларни эълон қилсам, гўё, бу адолатсизликни тўғрилашим мумкиндек кўринди менга", — Челси Мэннинг ўн йил олдин америкага оид дипломатик ёзишмалардан иборат махфий файлларни нега жамоатчиликка эълон қилганини худди шундай тушунтирган эди.

2010-йилнинг 18-февралида жанжалли шов-шувлар билан танилган WikiLeaks сайти Мэннингдан олинган ҳужжатларнинг биринчи қисмини эълон қилди. Кенг кўламли фош қилишлар эса "Рейкьявик 13", деб номланган файллардан бошланди.

Эндиликда ўз жинси ва исмини ўзгартирган, бутун жаҳонга танилган Брэдли Мэннинг ўша вақтда разведкага оид маълумотларни таҳлил қилиш бўйича мутахассис эди. У Ироқдаги ҳарбий базаларнинг бирида хизмат қилар ва унинг қўлидан улкан ҳажмдаги махфий материаллар ўтарди. Шу жумладан, у Мудофаа вазирлиги ва Давлат департаменти компьютер тармоқлари, шунингдек, Ички хавфсизлик вазирлиги ва Адлия вазирлиги томонидан ишлатиладиган разведка коммуникациялари глобал тармоғига ҳам бемалол улана оларди.

Машҳур фош қилувчининг болалиги ва ўсмирлиги бахтиёр кечган, деб айтиб бўлмайди. Оила муҳитини яхши деб бўлмасди, ота-онаси ичкиликка муккасидан кетган ва кейинчалик ажрашиб кетадилар. Болакай нимжон бўлиб ўсар, ўсмирлик чоғида тенгдошлари унинг устидан кулардилар. Шу билан бирга, танишларининг хотираларида у анчайин зийрак ва мустақил фикрли бола бўлиб муҳрланиб қолган.

Челси Мэннингга айланган Брэдли Мэннинг

Мактабдан кейин университетга кира олмагач, отаси унга аввал армияга боришни, сўнг ветеранларни қўллаб-қувватлаш дастури бўйича олий таълим олишни маслаҳат беради. Аммо Брэдлининг ҳарбий хизматга доир умидлари бошқача эди. У хизматга бориб, гендер тенглик касаллигини енгиб олишни истар, чунки болалигидан ўзини аёлдек ҳис этарди.

2009-йилда Брэдли Мэннинг мураккаб даврни бошдан кечирди. У Ироқда бўлган вақтларида, ўзи ҳамиша қарши бўлиб келган уруш иштирокчисига айлангани учун виждон азобида ёнарди. Бундан ташқари, унда психологик муаммолар ҳам зўрайди - гендер масаласи ҳеч барҳам топмасди. Йил охирида эса унинг асаблари панд берди: раҳбарининг танбеҳига жавобан, у иш кабинетида тўполон кўтаради.

Худди шу вақтда Брэдли WikiLeaks ҳақида билди — сайтда 2001 йил 11 сентябрида содир этилган террорчилик актлари ҳақида маълумотлар эълон қилинганди.

2010-йилнинг январида Мэннинг иш компьютеридан Ироқ ва Афғонистонда ўтказилган ҳарбий кампаниялар тўғрисида бир неча юз минг файлларни юклаб, кўзни шамғалат қилиш учун уларни устига "Lady Gaga" деб ёзилган дискда олиб чиқиб кетади.

Махфий маълумотларни у аввалига йирик америка нашрларида ишлайдиган журналистларга пуллашга уриниб кўради, аммо мухбирлар бу таклифни жавобсиз қолдиришди. Ўшанда Мэннинг компроматни WikiLeaksга йўллайди ва жавобини кутиб ўтирмасдан, тез орада қолган қисмини ҳам юборади. Шу тариқа барча материаллар сайтда пайдо бўлади.

Ҳужжатларга кўра, америка ҳукумати 2008 йилдаги иқтисодий инқироз зарбасига учраган Исландияни Яқин Шарқдаги ҳарбий кампанияда иштирок этишга мажбур этган. 30 йилда биринчи марта тараққий этган ва Халқаро валюта фондига мурожаат қилган - коллапс ёқасига келиб қолган давлатда шунчаки бошқа танлов қолмаганди.

Суд ва терговсиз

2010 йилнинг апрелида 2007 йил 12 июнда Бағдодда олинган видеоёзув пайдо бўлади. Бунда жанговар вертолётдан бир неча киши отиб ташланган, хусусан, Рейтернинг икки журналисти ҳам. Мухбирлар қўлидаги фотоаппаратларни америкаликлар қурол деб ўйлашган. Сўнгра жароҳатланганларга ёрдам бериш учун етиб келган автомобилга қарата ҳам ўт очилган. Икки болакай жароҳатланган ва видеода бу ҳолатга изоҳ берган ҳарбий: "Нима десам, ўзларидан хато ўтган, ахир улар болаларни жанг майдонига олиб келишган", деб айган.

Мэннинг илгаригидек гендер номувозанатликдан азият чекарди. Раҳбарларнинг бирига хат йўллаб, ҳолатни тушунтиради ва мактубга ўзининг аёллар либосидаги суратини илова қилади. У ўзида яхши томонга ўзгаришни сезмаётганди. Натижада психиатрлар қўмондонликка уни хизматдан озод қилишни маслаҳат беришади.

Худди шу даврда ижтимоий тармоқларда танишлари билан суҳбатлашган Мэннинг WikiLeaksга маълумотлар юборганига иқрор бўлади. Суҳбатлардан бири хакер Адриан Ламо билан бўлган эди. У эса 2010-йил май ойи охирида Мэннингни ФБРга сотади. Уни Ироқда ҳибсга олишади. Унга нисбатан, хусусан, "душманга ёрдам" айблови илгари сурилиб, бу учун олий жазо назарда тутиларди.

Июль ойи охирида 2004-2009 йиллар кечган афғон урушининг янги тафсилотлари акс эттирилган янги файллар пайдо бўлади. Аниқ бўлишича, коалиция қўшинлари жанговар ҳодисалар давомида юзлаб афғон фуқароларини ўлдиришган ва булар ҳақида расман хабар қилинмаган. "Худкушлар бўлиши эҳтимоли" билан отиб ташланган оддий мотоциклчилар воқеаси, шулар жумласидан. Махсус хизматларнинг "қора отрядлари" толиблар етакчиларига ов уюштирар ва улар суд ҳамда суриштирувларсиз ўлдириларди.

Вашингтонда ушбу материаллар кескин қораланади. Оқ уйда ҳужжатлардаги ҳодисалар Барак Обамадан олдинги даврда бўлиб ўтганини таъкидлайди.

Қўрқинчли сирлар

2010-йилнинг октябрида Ироқда ўтказилган ҳарбий кампаниялар ҳақида яна тўрт юз мингга яқин ҳужжатлар қўшилади. Маълум бўлишича, қурбонлар сони эълон қилинганидан анча кўп эди. "Биз уруш олдидан ва уруш даврида ҳақиқатни яширишга бўлган уринишларнинг бир қисмини тузатишга умид қиламиз",  -деган эди ўшанда WikiLeaks асосчиси Жулиан Ассанж.

Пентагонда ўшанда бир марта эмас, бир неча маротаба қурбонларнинг аниқ сони ҳақида аниқ статистика олиб борилмаслигини, аммо 2004-йилдан 2008-йилга қадар, америка ҳарбийлари маълумотларига кўра, 77 мингга яқин ироқликлар ҳалок бўлган. WikiLeaks маълумотлари бўйича — камида 109 минг.

Жаҳон шунингдек, ушлаб турилганлар билан ўта шафқатсиз муносабатда бўлингани, тинч аҳоли билан боғлиқ фожиавий ҳодисалардан хабар топади.

"Шунингдек, КППларда ҳеч қандай асоссиз кўзи ёрадиган аёлни олиб кетаётган ҳайдовчини ўлдирганлик ҳақида далиллар бор. Ироқлик асирларни қийнашган, томида битта қўзғолончи борлиги гумони билан бутун бинолар йўқ қилинган", — дейилади WikiLeaks хабарида.

Шундан сўнг Гуантанамо қамоқхонаси атрофида жанжал авж олади. У ерда ҳеч қандай айблов қўйилмаган 150 нафар покистонликлар ва афғонлар ушлаб турилганди. Шу жумладан, 89 яшар кекса чол ва 14 яшар ўсмир ҳам. Ҳибсга олинганлар қийноққа солинган.

Бош информатор Брэдли Мэннинг 2013 йилда ишнинг 22 эпизодидан 17тасида айбдор деб тан олинади ва 35 йилга озодликдан маҳрум этилади. Ҳукм эълон қилинганидан сўнг у ўзини аёл деб ҳисоблашини ва бундан буёғига ўз исмини Челсига ўзгартирганини эълон қилади. 2014-йил унинг ҳужжатлари алмаштирилади ва гормонал терапия курсини ўташга рухсат берилади.

Аммо у аёллар қамоқхонасига олиб ўтилмайди.

Судда Мэннинг қилган ишидан афсусдалигини айтади: "Мени ҳаракатларим одамларга зиён етказганидан афсусдаман. Бу Қўшма Штатларга зиён етказганидан пушаймонман. Ҳаракатларим туфайли қасддан қилинмаган оқибатлар келиб чиққани учун узр сўрайман. Мен бу қарорларни қабул қилаётганда, одамларга ёрдам бера олишимга ишонар эдим".

2017-йил Барак Обама буйруғи билан Мэннингга берилган жазо юмшатилади. Челси етти йиллик қамоқ жазосидан сўнг муддатидан олдин озодликка чиқади, аммо тез орада яна панжара ортига қайтади. 2019-йилнинг апрелида аёлни 400 кунга ҳибсга олишади. Сабаби, у АҚШ ҳукумати томонидан қўзғатилган жиноий ишда WikiLeaks ва Лондонда қўлга олинган Жулиан Ассанжга қарши кўрсатма беришдан бош тортган эди. Мэннинг ҳукумат билан ҳамкорлик қилишдан бош тортган ҳар бир кун учун  жаримага тортилади ва ҳибс муддатининг охирида давлатдан қарзи 440 минг долларга етади. Челси Твиттерда ўзида бор маблағларнинг жами миқдори 11 кунлик ҳибс учун тўлашга етишини таъкидлаганди.

Челси Мэннинг

БМТда трансгендернинг қўлга олиниши юзасидан ҳавотир билдирилган эди. Мэннингни қамоқдан озод қилиш талаби баён этилган петиция 58 759 имзони тўплайди. РИА Новости Челси билан суҳбатлашишга уриниб кўрди, бироқ у алоқага чиқмади.

Америка ҳарбийларининг ҳарбий жиноятлари Афғонистондаги Халқаро жиноий суд томонидан ўрганилмоқда. Аммо АҚШ Халқаро жиноий судда иштирок этмайди ва унинг қарорларини тан олмайди. Ўтган йили Вашингтон Гаага судининг бош прокурори Фата Бенсудани визадан маҳрум қилганди. Давлат котиби Майк Помпео эса суриштирув иштирокчиларининг қолганлари билан ҳам худди шундай йўл тутилишини айтган.

1027
Горожане в жаркий день на улицах Ташкента

Жазирама Ўзбекистонни коронавируснинг иккинчи тўлқинидан қутқарадими - эксперт

1231
Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари, санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги раҳбари Баҳодир Юсупалиев Sputnik Ўзбекистон мухбирига берган интервьюсида инфекция республикада қандай ривожланиши мумкинлиги бўйича ўз прогнозлари билан ўртоқлашди

ТОШКЕНТ, 6 июн — Sputnik, Дилшода Рахматова. Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти Европа минтақавий бюроси раҳбари Ханс Клюге илгарироқ аксарият давлатлар томонидан чекловларнинг бекор қилиниши ҳолати COVID-19 инфекциясининг такрорий авжини юзага келтириши мумкин, дея фикр билдирган эди.

Агар бунинг олди олинмаса, хавфли эпидемиянинг иккинчи тўлқини янада талафотли келиши мумкин.

Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари, санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги раҳбари Баҳодир Юсупалиев БССТ вакили тилга олган хавфлар борасидаги тахминларга қўшилишини, бироқ, кўплаб давлатлар қаторида Ўзбекистон ҳам чекловларни ҳисоб-китобларга асосланган ҳолда ва танланган ҳудудлардагина юмшатаётганини, рецидив жараёнларнинг олдини олиш учун барча чоралар кўрилаётганини айтди.

"Бизда ҳозирда биринчи тўлқин давом этмоқда. Бир сутка давомида айрим ҳолатларда 60-70тагача касаллар қайд этилмоқда, аммо уларнинг аксарияти - четдан кириб келган, маҳаллий аҳоли орасидаги кўрсаткич паст", - дея тушунтирди мутахассис Sputnik Ўзбекистон мухбири билан суҳбат давомида.

Унинг айтишича, бу ҳолат дунёда коронавируснинг ҳатто биринчи тўлқини ҳали ўз ниҳоясига етмаганини билдиради.

Шу билан бирга, Юсупалиев, коронавируснинг иккинчи тўлқини давомида олдин ушбу касалликка олдин чалинмаганлар инфекцияни юқтириши мумкин, деган гипотезага қўшилмаслигини билдирди.

"Мен бундай кескин баёнотлар бермаган бўлардим. Аниқ ҳолатда тегишли чоралар қабул қилинади. Хусусан, Ўзбекистонда жорий қилинган қатъий карантин чоралари эпидемиянинг олдини олишда ўзининг ижобий таъсирини кўрсатди – беморланганлар сони бўйича энг паст кўрсаткич бизда. Шу билан бирга ҳозирда республикада эпидемия ҳолати пастлай бошлаган", - деди у.

Коронавирус пандемияси қачон тугайди, деган саволга жавоб берар экан, Юсупалиев, бу илмий-тиббий ҳамжамият учун ниҳоятда мураккаб саволлигини таъкидлади.

"Дунёда ҳозирда биринчи тўлқин тугагани йўқ, иккинчи тўлқин бошланиши эҳтимоли мавжуд. Ҳар ҳолда яқин орада радикал ижобий ўзгаришларни кутиш номувофиқ. Коронавирус инфекциясининг иккинчи тўлқини куз фаслига тўғри келиши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас. Ўшанда яна тегишли карантин чораларини қабул қилишга тўғри келади", - деди Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари.

— Ўзбекистон мана шундай шароитда эрта очилмаяптими, нима деб ўйлайсиз?

— Ҳар қандай давлат учун аҳоли саломатлиги - энг муҳим масалалардан биридир. Аммо шундай шароитда бундан кам бўлмаган жиддий оқибатларга сабаб бўладиган иқтисодий инқирозга йўл қўйиб бермаслик учун зарур чора-тадбирларни қўллаш лозим.

Айни вақтда эса аҳолимизга уларнинг шу ҳолатни тушуниб, карантин қоидаларига оғишмай амал қилганликлари учун миннатдорлик билдирмоқчиман. Икки ой давомида деярли уй шароитида давом этган карантинда ҳақиқий қаҳрамонлик кўрсатилди. Бугунги секин-аста ва маълум ҳудудларда юмшатилаётган карантин чоралари эса мамлакат иқтисодий барқарорлиги ва фуқароларимизнинг молиявий фаровонлиги учун зарур. Аммо гап чекловларнинг тўлиқ очиб ташланиши ҳақида бормаяпти - умумий карантин ҳали бекор бўлган эмас.

— Жазирама иссиқ COVID-19га қарши курашда ёрдам беради, деган гипотеза бор, бу прогнозлар ўзини нечоғлик оқлайди?

— Коронавирус инфекциясининг ушбу тури ҳали етарлича ўрганилмаган. Мутахассислар кўплаб саволларга аниқ жавоб ололган эмас. Статистик рақамларга мурожаат қиладиган бўлсак, ҳаво ҳарорати юқори бўлган кунларда ҳам касаллик қайд этилиши ҳолатларида ўсиш рўй берганини кўриш мумкин. Демак, бу ерда вируснинг йўқолиши ва ҳаво ҳарорати ўртасида тўғридан-тўғри боғлиқлик кузатилмаяпти. Бундай шароитда эса хулоса қилишга шошилиб, инфекция жазирама кунларда ўз-ўзидан ғойиб бўлишига умид қилиш керак эмас.

1231
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси

Нима учун оғир БМП Т-15 "Армата" дунёдаги энг яхшиси

882
(Янгиланган 20:04 05.06.2020)
Россиянинг “Армата” платформасида ясалган БМП ҳарбий машинаси дунёда энг яхшисими - бу борада ҳарбий эксперт таҳлили.

Россия қурол яратиш ва ишлаб чиқариш бўйича етакчи ўринда туради. “Армата” платформасига асосланган оғир пиёдалар жанговар машинаси (БМП) сифатли технологик жадал олдинга қадамдир. Янги БМП глобал қурол бозорида талабга эга бўлиши аниқ.

Ўрмаловчи платформадаги “Армата” БМПси пиёда аскарларни етказиш ва олдинги қаторда қўшинларни жанговар қўллаб-қувватлашга мўлжалланган. Қурол-яроғи, маневрлилиги ва мудофаа тизимлари Т-15 БМПсига танклар билан бир қаторда ишлашга имкон беради. Бироқ, оғир БМПнинг ускуналари жойлашинуви "энг яқин қариндоши" - Т-14 танкидан фарқ қилади. Двигател олд қисмида, ўртада - бошқарув бўлими, орқа қисмида - десант жойлашган. Қурол ва ўқ-дорилар масофадан бошқариладиган мутлоқ хайдовчисиз минорада жойлашган. БМП Т-15 ички макони ва ҳаётни қўллаб-қувватлаш тизимларини ташкил этиш экипаж ва десантга уч кун давомида машинадан чиқмасдан жанговар вазифаларни бажаришга имкон беради.

Машина экипажнинг уч аъзоси томонидан бошқарилади, десант бўлимида 9 та тўлиқ жиҳозланган мотоўқчи жойлашган (БМП-2 ва БМП-3да 7тадан десантчи). БМП Т-15 нинг ўлчамлари ва массаси (узунлиги - 9,5 м, кенглиги - 4,8 м, баландлиги - 3,5 м, оғирлиги - 55 тонна). У 2В-12-3А дизел двигател билан жиҳозланган, 1500 от кучига эга, 5 метр чуқурликдаги (туби бўйлаб) сув тўсиқларини енгиб ўтиши мумкин, паст-баланд йўлларда 50 км/соат тезликда, магистралда эса 75 км/с гача тезлаша олади. Сафар масофаси - 500 км.

Россия армиясининг Т-15 “Армата” БМПсига эҳтиёжи жуда катта. Янги жанговар машина мотоўқчи қисмларнинг техник жиҳозланишини сифат жиҳатидан яхшиланишини ва жанг майдонида зирҳли транспорт воситаларидан фойдаланиш бўйича янги тушунчаларни жорий этишни кафолатлайди. Ягона “Армата” платформасида Т-14 БМПси ва Т-15 танклари қўшинларга етказиб бериш синхрон тарзда амалга оширилади, чунки иккала машина ҳам интеграциялашган ҳолда жанговар ҳаракатларга мўлжалланган.

Ноёб хавфсизлик

Дунёда мавжуд бўлган барча пиёдалар жанговар машиналари душманнинг танкга қарши воситаларига заиф, аммо бу Т-15 БМПга тегишли эмас. Хавфсизлик “Армата” оиласининг асосий хусусиятидир. Т-15нинг муҳим конструкторлик хусусияти – бу экипаж (командир, механик-хайдовчи ва оператор) жойлашган зирҳли капсунанинг ўқ-дорилар ва двигател бўлинмасидан ажралиб туриши ва экипаж ва десантчиларни миналарга қарши мулжалланган корпуси. Т-15нинг танкга қарши қуролларга қарши кўп қатламли, кўп даражали мудофаа тизими алоҳида эътиборга лойиқ.

Оптико-электрон бостириш комплекси ва нурланишни аниқловчи сенсорлар тизими (душманни лазерли нишонга олувчи ёки душманларни масофасини аниқловчи) зич аэрозолли пардани вужудга келтириши учун тутун гранаталарини автоматик равишда отишга имкон беради.

Асосий ишни "Афганит" ҳар томонлама фаол мудофаа тизими бажаради - автоматлаштирилган тизим душманнинг танкларга қарши ракеталарини БМПга яқинлашаётган пайтида аниқлайди ва уларни уриб туширади (машина корпусига тегизмасдан). "Афганит" жавоб зарбасини бериш мақсадида душман ракетасининг учирилиши ҳудудини ҳам аниқлай олади.

Агар душманнинг снарядлари "Афганит" мудофаасини енгиб ўтолса, ишга "Малахит" динамик ҳимоя мажмуаси тушади. Иккала тизим ҳам Т-15га ишончли ҳимоя чизиқларини таъминлайди, аммо композит ва пўлатдан ясалган асосий зирҳли корпус ҳам зарбага дош бера олади. Бундан ташқари, машинада радиоэлектрон кураш воситалари ҳам мавжуд бўлиб, улар сунъий йўлдош навигацияси ва радиосигналларини босиб туради ва душманнинг снарядлари ва ракеталарини йўлдан уради. Тубидаги минага қарши ҳимояланиш ҳатто кучли фугаснинг зарба тўлқинини ўчиришга қодир. БМПнинг қувват тизимининг олд томонда жойланиши экипаж ва десант учун қўшимча ҳимояни яратади.

Дунёда хавфсизлик нуқтаи назаридан унга тенглашадиган аналог йўқ. Т-15 оғир пиёдалар жанговар машинаси Германиянинг Пумасини (Schützenpanzer Puma) дан устундир, у ҳозирда Бундесвердаги "Мардер" (Marder) БМПси ўрнига қабул қилинмоқда. Фақатгина баъзи ҳусусиятлар бўйича Исроилнинг Namer  зирҳли машинаси у билан рақобатлаша олади.

Барбод қилувчи қудрат

Маҳаллий можаролардаги (ва шаҳар жангларида) янги тактика пиёдалар жанговар машиналарини чидамлироқ қилишни талаб қилди. Энг сўнгги Россия БМПси танк зирҳига эга, пиёдаларни ишончли ҳимоясини таъминлайди ва деярли ҳар қандай душман билан жангга кириша олади. Т-15 дала ва шаҳар шароитида бир хил даражада муваффақиятли ҳаракат қилади.

Т-15 нинг асосий қуроли 57 ммли "Кинжал" кесма автомат замбаракли жанговар модули ва "Атака Т" танкга қарши ракета тизими. Бошқарувчисиз жанговар модул масофадан бошқариладиган айланма жанговар тизим шаклида яратилган. 57 мм тезкор ўқ отадиган қурол 1400 метргача бўлган масофада зирҳни урувчи ва юқори портловчи қисмларга эга бўлган ер ва ҳаво нишонларини йўқ қилишга мўлжалланган. 9М120 “Атака” танкга қарши бошқарилувчи ракеталар зирҳланган нишонларга (фаол мудофаа тизимли) 10 кмгача масофада зарба бера олади. Душман тирик кучига қарши курашнинг қўшимча воситаси - 7,62 мм ПКТМ пулемётидир. Автоматлаштирилган тизим оптик локатор ёрдамида нишонларни фаол ва пассив режимларда қидириш ва кузатишга қодир. Масалан, ниқобланган снайперларни аниқлаш, бир вақтнинг ўзида иккита нишонга олиш ва ўт очиш.

Таъкидлаш жоиз, НАТО мамлакатларининг БМП-ларидан фарқли ўлароқ, Т-15 жанговар модуллари телевизион ва инфрақизил оптик қурилмалар ёрдамида пассив аниқлашни қўллаб учувчи аппаратлар билан яқин жангда ҳавога қарши мудофаа режимини таъминлайди.

Т-15 деярли барча қуруқликдаги нишонларга (шу жумладан танкларни), ҳужумчи самолётларга, Apache туридаги танкка қарши вертолётларига ва MQ-1 Predator ҳужум дронларига зарба бериб уриб тушириши мумкин.

Жанговар интеграция

Ягона тактик бўлинмаларни бошқариш тизимида (ЕСУ ТЗ) Т-15 аниқланган нишонлар тўғрисидаги маълумотларни бошқа машиналарга интеграциялашган ҳолда узатишга қодир ва йўқ қилишга нишонларни қабул қилиши мумкин - қуролга ёки позициясига мос. Бу қўшинларни жанговар ташкил этишнинг сифат жиҳатидан янги даражаси.

Шундай қилиб, Т-15 ҳар қандай душманга қарши танк ва мотоўқчи пиёдалар қўшинлари таркибида асосий кўп мақсадли жанговар восита сифатида - ҳатто ядровий қурол ёки бошқа турдаги қирғин қуролларидан фойдаланиш шароитида ҳам маневрли жанговар ҳаракатлар олиб боришга мўлжалланган.

Т-15 нинг жанговар маълумот-бошқарув тизимининг (БИУС) олдинги авлодларнинг БМП-ларига нисбатан анча юқори даражадаги бошқарувини таъминлайди. БИУС БМП экипажига машина техник ҳолати тўғрисида тўлиқ маълумот беради ва бу экипажга бевосита жанговар вазифаларни бажаришга имкон беради.

Т-15 БМПси ҳинд ҳарбий раҳбарларини мамнун қилгани бежиз эмас. Шунингдек, Ироқ, Кувайт, Таиланд ва Покистон армиялари ҳам сўнгги БМПларни сотиб олиш масаласини кўриб чиқмоқдалар. Россия ўнлаб мамлакатларга М2 Bradley БМПсини етказиб беришни давом эттираётган америкаликлар билан қурол бозорида ушбу йўналишда муваффақиятли рақобатлашиши мумкин. Россия ва хориж ҳарбий экспертларнинг фикрига кўра, Т-15 узоқ йиллар давомида хорижий конструкторлик бюроларида тақлид қилиш намунаси бўлиб қолади.

882
Жители Самарканда около памятника первому президенту Узбекистана Исламу Каримову

Пандемия даврида Ўзбекистонда неча киши ишсиз қолгани маълум қилинди

17
(Янгиланган 14:41 07.06.2020)
Ўзбекистонда пандемиядан олдин ишсизлар сони ўртача 1,35 миллионга яқин эди. Ҳозирда улар сони қарийб 2 миллионга яқинлашган.

ТОШКЕНТ, 7 июн — Sputnik. Ўзбекистонда пандемиядан олдин ишсизлар сони ўртача 1,35 миллионга яқин эди. Пандемия даврида ишсизлар сони қарийб 2 миллионга яқинлашди. Бундан ташқари, Ўзбекистонда 550 мингга яқин меҳнат мигрантлари бошқа давлатларга ишлаш учун чиқиб кета олмаган. Бу ҳақда бандлик ва меҳнат муносабатлари вазири Нозим Ҳусанов Халқаро пресс-клубнинг Фарғона вилоятига бағишланган сонида маълум қилди.

“Барча давлатларга пандемия ўзининг салбий таъсирини кўрсатди. Ўзбекистонда ҳам пандемиядан олдин ишсизлар сони ўртача 1 миллион 350 мингга яқин эди, пандемия бошлангач қатор корхоналар фаолияти тўхтатилди ва ишсизлар сони қарийб 2 миллионга яқинлашди”, - деди вазир.

Таъкидланишича, бу рақамлардан ташқари меҳнат мигрантларига оид статистикалар ҳам мавжуд. Ҳозирда Ўзбекистонда 550 мингга яқин фуқаро бошқа давлатларга ишлаш учун чиқиб кета олмаган.

Вазирнинг сўзларига кўра, олдинда турган вазифалардан бири шундай фуқароларнинг бандлигини таъминлашдан иборат.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ жорий йилнинг биринчи чорагида Ўзбекистонда ишсизлик даражаси 9,4 фоизни ташкил этгани хабар қилинган эди. Энг юқори ишсизлик даражаси 9,8 фоиз билан Самарқанд ва Сурхондарё вилоятларида қайд этилган.

17