Исламская Республика Афганистан

Толиблар "дунё томида": чегара олди Дарвозда нималар бўляпти

1607
(Янгиланган 10:40 12.03.2020)
Афғонистон ва Тожикистон ўртасидаги чегара яна нотинч: толиблар Нусай туманида мустаҳкам ўрнашишга ҳаракат қилмоқда, уларга полиция кучлари қарши чиқмоқда ва отишма овозлари Тожикистон Дарвозигача етиб бормоқда.

ТОШКЕНТ, 11 март - Sputnik, Фахриддин Холбек. Россия ва Тожикистонда тақиқланган "Толибон" ҳаракати жангарилари Афғонистон шимоли-шарқида, Бадахшон провинцияси Нусай туманида - Тожикистон Дарвозининг рўпарасида кучаймоқдалар.

Бир гуруҳ жангарилар Нусай туманидаги Нусай қишлоғидан 3 километр узоқликда жойлашган Хугаз қишлоғида позицияларни эгаллаб олишган. Чегара олди ҳудудида юзга яқин толибларлар йиғилган. Уларга 250 нафар маҳаллий полиция ходимлари ва Афғонистон Мудофаа вазирлигининг ёрдамчи кучлари қаршилик кўрсатмоқда.

Шимоли-шарқий зонада жойлашган Афғонистон Мудофаа вазирлигининг махсус кучлари, "Помир" 217-армия корпуси матбуот котиби Хади Жамол Sputnik Тожикистонга хабар беришича, ҳозирда Мудофаа вазирлигининг махсус кучлари ва аскарлари Нусайга йўналтирилган.

"Толиблар чиқиш қийин бўлган тоғли ҳудудларда яширинишмоқда. Яшириниб, ғойиб бўлишмоқда. Жанговар самолётлар уларни топа олмаяпти. Маҳаллий аҳоли қасос олинишидан қўрқиб, уларни қаердалигини айтмаяпти. Ҳукумат кучлари ҳам алоҳида сабабларга кўра ҳужум қилишдан чекинишмоқда. Агар буйруқ бўлса, биз уларни ҳар қанақасига йўқ қиламиз", деб изоҳ беради.

Маҳаллий ҳокимият вакилларининг сўзларига кўра, Толибон 90-йиллардаги Бирлашган тожик муҳолифати (ОТО) "мероси" қолдиқлари билан қуролланган.

"Уларнинг аксарияти туман ташқарисидаги лагерларда машғулот ўташган ва ҳозирда халқ учун бош оғриққа айланди. Сўнгги кунларда бизда фақат уруш ва ўқ отишлар рўй беряпти", - дейди Sputnik Тожикистонга Нусай туман маъмурияти бошлиғи ўринбосари Абдуғаффар Гардиш.

Олтинчи мартдан еттинчига ўтар кечаси тўқнашувлар натижасида калашников ўқлари мактаб биноси ҳамда Рўзвой ва Зинарог қишлоқлари аҳолиси уйларига тегди. Жабрланганлар бўлмади.

Рузвай шаҳрида истиқомат қилувчи собиқ журналист Ҳайдаршоҳ Насибовнинг сўзларига кўра, сўнгги 3-4 ой ичида дарёнинг нариги томонида толиблар ва ҳукумат кучлари ўртасида тўқнашувлар кучайди. Баъзида ўқлар Тожикистон ҳудудига ҳам ўтади.

"Ўйлашимча, улар бизни қасддан ўққа тутмаяпти. Аммо ўқ овозлари одамларни қўрқитмоқда. Қандай бўлмасин, дайди ўқ бизга тегиши ҳақида ташвишдамиз", -  дейди у.

Гардиш унинг сўзларига қўшилади: "Улар тажрибасиз жангчилар. Улар шунчаки отишса бўлди. Улар профессионал эмас, шунинг учун ўқлари Тожикистон томон учади. Уларнинг мақсади Нусай тумани марказини эгаллашдир, Худо сақласин, улар ҳеч нарсага эриша олмайди", - деди маъмурият ўринбосари.

Толибон пайдо бўлиши тарихи

"Толибон" Афғонистонни 1996 йилдан 2001 йилгача "бошқарган", аммо Нусайда ва Бадахшон бўйлаб кўринмаган. Бадахшон провинцияси Панжшир, Парван ва Тахар провинцияларининг бир қисми билан "Толибон" ва "Ал-Қоида" бошчилигидаги террористик ташкилотлар уюшмаларига қаршилик кўрсатиш базаси ҳисобланган. Аммо АҚШ томонидан қўллаб-қувватланадиган Қобул ҳукумати келгач "Толибон" ва унинг халқаро шериклари, масалан, "Ал-Қоида", "Туркистон Ислом Ҳаракати", "Ўзбекистон Исломий Ҳаракати", "Жамаат Ансарулла" ячейкалари ва Яқин Шарқда "ИШИД" пайдо бўлгач, ушбу террористик ташкилотга тегишли гуруҳ ҳам Бадахшонда ўзига уя қурган.

"Бадахшон қирғини" деган ном остида шов-шув бўлган ва ушбу ҳудудда биринчи марта толиблар пайдо бўлганидан далолат берган илк ҳодиса 2010 йилнинг 6 августида Карон ва Мунжон туманларида содир бўлган - унда Халқаро кўмак миссиясининг ўн нафар шифокори ўлдирилган эди.

Худди шу йили толиблар Бадахшонда Қори Фахруддин исмли ўзларининг соядаги губернаторини тайинланганликларини эълон қилдилар, аммо у 2014 йилда ўлдирилди ва ўрнига Вардуж туманида туғилган Қори Фасехуддин тайинланди. 2018 йилга келиб толиблар асосан бутун Бадахшон бўйлаб тарқалдилар, аммо улар Дарвозда йўқ эди (ҳозирги Афғонистон-Тожикистон чегарасида жойлашган Бадахшоннинг бешта тумани тарихий номи - таҳр.).

Версияларнинг бирига кўра, Нусай толибларининг аксарияти ўша ҳудудда туғилган ва илгари бир гуруҳнинг мажоҳидлари бўлган, аммо ҳокимиятдан ва даромадлар тақсимланишидан четлатилгач тоққа кетишган.

Улар 80-йилларда Дарвоздаги жангариларни бошқарган Гулбиддин Ҳикматёрнинг вакили Эшан Бурҳонуддин гуруҳидаги мужоҳидлар бўлган. Ашраф Ғанининг биринчи президентлиги даврида уларнинг давлат хизматидаги қариндошлари ишдан бўшатилди. Жиҳоддан кейин уларнинг қўлида қолган қурол ва ўқ-дорилар тортиб олинди. Айнан шу ҳолат нима қиларини билмай юрган жангариларни қўлига қурол олишга ва ҳукумат қўшинлари билан тўқнашувларга боришга мажбур қилди.

2015 йилдаги воқеа - ҳукуматнинг Хугаз қишлоғидаги Сандак ерларини Нусай аҳолисига бўлиб бериш қарори - уларнинг сабр косасини тўлдирди. Маҳаллий аҳоли қурол билан норозилик билдирди. Воқеа Бадахшондаги "Толибон" ҳаракатининг номинал губернатори Қори Фасехуддин вилоят устидан қўмондонликни олиб, ташкилотни кучайтирганда юз берган эди.

2018 йилда "Толибон"нинг кичик бир гуруҳи Тожикистон-Афғонистон чегарасида ҳарбий операцияларни бошлади. Маҳаллий оқсоқоллар улардан шаштидан қайтишларини сўради, чунки айни пайтда улар Тожикистонга тобе эканлигини ва агар қўшни кўприкни ёпадиган бўлса, изоляцияда қолишларини тушунтиришди. Ажабланарлиси, жангарилар ҳақиқатан кўприкка тегмадилар.

Гап 2004 йилнинг 6 июлида президент Эмомали Раҳмон ва шаҳзода Ага Хон IV томонидан очилган Рузвай-Нусай ўтиш жойи ҳақида бормоқда. Ушбу кўприк орқали Афғонистонга товарлар етказиб берилади, биринчи навбатда озиқ-овқат маҳсулотлари ва дори-дармонлар, маҳаллий бозорда эса ҳар ҳафта ўта қизғин кечадиган чегара олди савдоси ўтказилади. Аммо, Насибовнинг сўзларига кўра, Афғонистонда тўқнашувлар бошланганда кўприк ва бозор ёпилган.

Бу толибларнинг Нусайга қайтганлиги биринчи натижаси эди. 2019 йилда улар бир неча кишини, шу жумладан, Зайдулла исмли ҳалқ жангчилари қўмондонини ўлдирдилар ва туман марказида ҳужум бошлади. Улар қаторига йиллар давомида ҳужумни кутган норози одамлар ҳам қўшилишди.

Абдуғаффор Гардишнинг сўзларига кўра, дастлаб гуруҳда автоматлардан бошқа қурол бўлмаган, лекин ҳозир улар миномётлар, ДШК автоматлари ва гранатомётлар билан қуролланган.

"Махсус хизматларимизнинг маълумотларига кўра, қуролларнинг аксарияти собиқ мажоҳидлардан қолган. Улар Нусайнинг Хуркад қишлоғида (Тожикистон фуқаролик уруши пайтида қолган) яширин жойларда сақланган. Толиблар бу яширин жойларни топиб қуролларини олиб кетишган", - дейди туман маъмурияти ўринбосари.

Афғонистоннинг Бадахшонидаги манзарани куч тузилмалари бошқача тасвирлайди. Уларнинг фикрича, Нусай толиблари Толибоннинг асосий етакчиларидан бири Жума Толбон билан бирлашган Қори Фасеҳуддинга бўйсунади.

Толибон шу тариқа дунёнинг энг баланд нуқталари - Ҳиндиқуш, Қоракорум, Кунлун ва Тян-Шан туташган "дунё томи" бўйлаб тарқалмоқда.

1607
Мавзу:
Афғонистон: 30 йил тинчлик илинжида (59)
Российская вакцина Sputnik V в аэропорту

Эксперт "Спутник V" вакцинасининг инновацион фарқини айтди

151
(Янгиланган 16:14 21.01.2021)
"Спутник V" - аденовирус платформасида ишлаб чиқилган бошқа вакциналарга қараганда, инновацион юқори натижа намойиш қилди.

ТОШКЕНТ, 21 янв – Sputnik. Россиянинг коронавирусга қарши "Спутника V" вакцинаси бир векторли аналогларига қараганда яхшироқ натижалар намойиш қилмоқда, дейди "Спутника V" вакцинаси бўйича халқаро кенгаш эксперти Карлос Сала.

Унинг фикрига кўра, икки векторли вакцинанинг самарадорлиги бир векторли вакцинага нисбатан юқори.

“Бизни аденовируснинг иккита турли хил векторидан иборат бўлган вакцинанинг самарадорлик масаласи ҳар доим қизиқтириб келган, чунки ана шундай вакциналар катта самарадорликка эга деган гипотеза бор. "Спутника V" эса буни амалда намойиш қилди. Аденовирус платформасида ишлаб чиқилган бошқа вакциналарга қараганда унинг самарадорлиги юқори. Бу - инновацион натижа.”, - деди  Карлос Сала.

Маълумот учун, "Спутник V" вакцинаси – одам аденовируси асосида тайёрланган векторли вакцина. Унинг таркибида тирик SARS-CoV-2 вируси йўқ, фақат ушбу вируснинг S-оқсили бўлаги киритилган бўлиб, у инсон организмида коронавирусга қарши иммунитет уйғотиш учун хизмат қилади. Одам аденовируси ушбу S-оқсили бўлагини одам ҳужайрасига етказиш учун транспорт вазифасини бажаради.

Вакцина икки компонентдан иборат бўлиб, биринчи марта одам аденовирусининг 26 серотипи (Ad26) юборилади, иккинчи маротаба эса 5-серотипи (Ad5) юборилади.

"Спутник V" – Россиянинг Гамалея номидаги Миллий микробиолигия ва иммунология маркази томонидан ишлаб чиқилган ва рўйхатга олинган дунёдаги биринчи вакцинадир. Бугунги кунда Спутник V вакцинасини олганлар сони 1 миллиондан ошган ва унинг самарадорлиги 95 %ни ташкил қилган.

151

Антонов: Россияни жиловлаб туриш - АҚШ сиёсатининг “альфа ва омега”си ҳисобланади

394
(Янгиланган 16:02 21.01.2021)
Жо Байден Оқ уйга келиши билан Россия АҚШ билан конструктив мулоқотни бошлашга, икки томонлама муносабатларда тўпланиб қолган муаммоларни бартараф этишга қарор қилди.

Москва эзгу умидлардан йироқ ва Россияни жиловлаш Америка ташқи сиёсатининг устувор йўналишларидан бири бўлиб қолаётганини англайди, деди Россиянинг Вашингтондаги элчиси Анатолий Антонов.

Элчи АҚШ 46-президенти инаугурациясидан сўнг РИА Новостига берган интервюсида Владимир Путин ва унинг янги америкалик ҳамкасби ўртасида бу йил учрашув бўладими, Москва ва Вашингтон COVID-19га қарши ҳамкорлик қилиш имкониятини қандай бўлишини айтди. стратегик ҳужум қуролларини қисқартириш тўғрисидаги шартномани сақлаб қолиш учун ҳали ҳам имкониятлар мавжудлигини таъкидлади - Россия АҚШ таклифларини кутмоқда.

- Сайловдан кейин Жо Байденнинг бўлажак администрацияси вакиллари билан дастлабки мулоқотлар ўтказилдими? Қайси мавзуларни муҳокама қилишга муваффақ бўлдингиз?

- Бундай мулоқотлар бўлмади. Бироқ, янги ҳукуматда ташқи сиёсат бўйича тайинланганларнинг кўпи бизга таниш. Улар аввалги администрацияларда раҳбарлик лавозимларида ишлаган. Умид қиламизки, Оқ уй аппарати, Давлат департаменти ва бошқа идоралардаги ўзгаришлар билан ҳамкасблар билан икки томонлама долзарб ва халқаро муаммолар бўйича мазмунли мулоқотни бошлаш мумкин бўлади.

Ҳамкорликнинг аниқ йўналишлари бўйича Россия таклифлари бир неча бор айтилган ва музокаралар столига қўйилган. Биз Америка томони билан амалий ва ўзаро манфаатли мулоқотга тайёрмиз.

- Вашингтон ДСНВни узайтиришга розилик беришини кутаяпсизми? Россия 20 январдан кейин маслаҳатлашувларни бошлашга тайёрми?

- Маълумки, Россия бир йилдан кўпроқ вақт олдин АҚШга ДСНВ шартномасини ҳеч қандай шартларсиз узайтиришни таклиф қилган эди. Республика администрацияси шартномани у имзоланган кўринишда узайтиришдан қатъиян бош тортганди. Қабул қилиб бўлмайдиган шартларни илгари сурди. Аслини олиб қараганда, ядровий қуролни назорат қилиш бўйича ягона Россия-Америка келишувини сиёсий савдолашув мавзусига айлантирди. Ажабланарли жойи йўқки, бундай позиция охир-оқибат ДСНВ тақдири бўйича икки томонлама маслаҳатлашувларни боши берк кўчага олиб келди. Шунга қарамай, биз бир қатор масалаларда Вашингтон томон келдик. Умид қиламизки, ҳозирги администарцияси янада оқилона ва реалистик принциплардан бу масалага ёндашади.

Россия ДСНВ шартномасини узайтириш бўйича мазмунли мулоқотга тайёр. 2021 йил 5 февралда келишув муддати тугашидан олдин тегишли келишувга эришиш имконияти сақланиб қолмоқда. Тўп Вашингтон томонида - конструктив таклифларни кутмоқдамиз.

- 2021 йилда Россия Федерацияси ва АҚШ президентлари учрашувини кутиш керакми? Ташқи ишлар вазирлар даражасида? Байденга “2+2” форматида маслаҳатлашувни ўтказиш таклиф қиласизми?

- Пандемия шароитида юзма-юз тадбирларини қайта тиклаш истиқболлари, шу жумладан энг юқори даражада гапириш ҳозирча қийин. Сиёсий мулоқотлар жадвалини шакллантириш эпидемик вазиятнинг нормаллашишига, бундай учрашувларнинг мазмунига, кўп томонлама тадбирларда мулоқот қилиш имконияти ва бошқаларга боғлиқ бўлади. Режаларни АҚШ янги администрацияси билан муҳокама қилиш ва келишиш керак.

"2 + 2" форматига келсак, америкаликларга уни қайта тиклашни бир неча бор таклиф қилгандик. Бироқ, улар ижобий жавоб беришмади. Мазкур ташаббус ўз кучида қолмоқда.

- Байден ташқи сиёсат жамоасига аллақачон эълон қилинган номзодларни қандай баҳолайсиз? Эрон, Сурия, Украина бўйича мулоқот қайта бошлаш мумкинлигига умид борми? АҚШ Миллий хавфсизлик кенгаши таркибига Россия ва Марказий Осиё бўйича алоҳида директор тайинланиши ҳақида нима деб ўйлайсиз?

- Байденнинг ташқи сиёсий гуруҳига номзодларни баҳолаш - бизнинг ишимиз эмас. Биз АҚШ президенти, ҳар қандай раҳбар каби, ўзи ишонадиган мутахассисларни танлайди деган асосдан келиб чиқамиз.

Менимча, янги жамоага ташқи сиёсатдаги устуворликлар ва аниқ масалалар бўйича ёндашувларни аниқлаб олиши вақт бериш керак. Унинг халқаро йўналишини нафақат сайловолди сўзлар асосида эмас, балки амалий ҳаракатлар билан баҳолаш лозим. Кимдир сайловдан олдин иккита ранг бор деб, ўринли гап айтди - қора ва оқ, улардан кейин эса битта - кулранг.

Шу билан бирга, биз эзгу умидлардан йироқмиз. Агар Россия йўналишда бирон бир ўзгаришлар юз берса, моҳиятан эмас, аксинча нюансларда бўлади. Россияни тизимли жиловлаш Америка сиёсатининг альфа ва омегаси бўлиб қолмоқда.

Бироқ, администрациядаги кўплаб юқори мартабали амалдорлар бизга Барак Обама давридаги иши билан яхши таниш. Масалан, Оқ уйда Яқин Шарқ масалалари координатори лавозимини эгаллаши кутилаётган Брет Макгурк, у билан ИШИДга қарши коалицияда президентнинг махсус вакили (ИШИД - Россияда тақиқланган террористик ташкилот) бўлганида иш олиб бордик.

Янги администрация ҳокимият тепасига келганидан кейин СНБ аппарати таркибидаги ўзгаришларга келсак, бу одатий ҳол. Жорж Буш ва Барак Обама президентлиги даврида Оқ уйда Россия йўналиши бўйича ўхшаш бўлган позиция аллақачон мавжуд бўлган. Биз Оқ уй аппаратида америкалик ҳамкасблар билан мунтазам мулоқот ўрнатилади, деб назарда тутмоқдамиз.

394
Теглар:
Марказий Осиё, Украина, Сурия, Эрон, Москва, Вашингтон, инаугурация, сайловлар, Жо Байден, Владимир Путин, АҚШ, Россия
Мавзу бўйича
Байден АҚШни Европа қўғирчоғига айлантиради
Нима бўлса ҳам Байден. Реванш олишга Трампга нима халал берди
Байден жонли эфирда COVID’га қарши эмланди – видео
Жо Байден қасамёдддан сўнг қатор муҳим ўзгаришларни амалга оширди
Министр иностранных дел Узбекистана Абдулазиз Камилов

Камилов Осиё давлатларини туризмни рағбатлантиришга чақирди

31
Тадбирда Осиёда минтақавий интеграцияни чуқурлаштириш борасида амалга оширилаётган масалаларга алоҳида эътибор қаратилди.

ТОШКЕНТ, 21 янв - Sputnik. Ўзбекистон Ташқи ишлар вазири Aбдулазиз Камилов "Янги хавфсиз ва соғлом туризм" мавзусида видеоконференция шаклида бўлиб ўтган Осиё ҳамкорлик мулоқоти (ОҲМ)га аъзо давлатлар Ташқи ишлар вазирлари кенгашининг XVII йиғилишида иштирок этди.

Тадбирда тузилма бош котиби Порнчаи Данвиватан(Pornchai Danvivatanning ) ҳисоботи тингланди, ОҲМнинг бошқа ташкилотлар ва халқаро муносабатларнинг субйектлар билан алоқалари бўйича меъёрий қоидалар тасдиқланди ҳамда ташкилий масалалар кўриб чиқилди.

Делегациялар раҳбарлари туризм соҳасидаги ҳамкорликнинг бугунги ҳолати ва келгусидаги ривожланиш истиқболларини муҳокама қилдилар. Хусусан, коронавирус пандемияси шароитида хорижий сайёҳларнинг хавфсизлиги ва соғлиғини таъминлашга қаратилган янгича ёндашувларни ишлаб чиқишнинг муҳим жиҳатлари, уларни ҳаётга татбиқ этиш механизмлари ҳақида сўз юритилди.

Ташқи ишлар вазири Камилов ўз нутқида COVID-19га қарши курашишдан жаҳон иқтисодиётини қайта тиклаш, жумладан туризм соҳасини рағбатлантиришга фаол тайёргарлик кўриш босқичига ўтиш учун қатъий чоралар қабул қилиш ва саъй-ҳаракатларни бирлаштириш зарурлигини таъкидлади.

Ўзбекистон ТИВ раҳбари тадбир қатнашчиларига Ўзбекистонда туризм соҳасини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш борасида амалга оширилаётган комплекс чора-тадбирлар ҳақида маълумот берди. Хусусан, сайёҳлик қайта йўлга қўйилганидан кейин республикага келган хорижий сайёҳлар "туризмни янги шаклда" – янада хавфсиз, янада ранг-баранг ва янада индивидуал ҳолда кўришлари мумкин бўлади.

Тадбирда Осиёда минтақавий интеграцияни чуқурлаштириш борасида амалга оширилаётган масалаларга алоҳида эътибор қаратилди. Шу нуқтайи назардан, Марказий ва Жанубий Осиё ўртасида ўзаро боғлиқликни мустаҳкамлашнинг муҳимлиги қайд етилди.

Тадбир якунида Осиёда ҳамкорлик мулоқоти бўйича ташқи ишлар вазирлар кенгаши XVII йиғилишининг Aнқара декларацияси қабул қилинди.

31