Боевики движения Талибан

Толиблар Афғонистон шимолида ҳукумат қўшинларини сиқувга олишда давом эттирмоқда

1457
(Янгиланган 15:24 20.03.2020)
Келгинди террористик уюшма - "ИД"га қарши кураш каби олижаноб мақсадни кўз-кўз қилиб, "Толибон" қонунга итоаткор ватандошларни йўқ қилишда давом этмоқда

Американинг толиблар билан боғлиқ тинчлик ўрнатишга қаратилган тажрибалари Афғонистондаги вазиятни янада издан чиқармоқда ва қўшни Марказий Осиё мамлакатлари учун янги хатарларни юзага келтирмоқда. "Афғонлараро мулоқотни ривожлантириш"га уриниш март ойига келиб жанговар ҳаракатлар яққол ўсганини кўрсатмоқда.

Қўшма Штатлар 29-февралда "Толибон" террорчилик уюшмаси билан тинчлик битимини имзолади ва Афғонистондан ўз қўшинларини олиб чиқишни бошлади. Аммо Ислом республикасидаги қирғин келтирувчи уруш ҳозирда янгича шиддат билан авж олмоқда.

Толиблар фаол жанговар ҳаракатларни олиб боришмоқда, ва мамлакатнинг 34та провинциясидан 27тасида ҳукумат қўшинларини сиқувга олмоқда. "Толибон" отрядлари мамлакатнинг еттита йирик шаҳарларини, шу жумладан, Қундуз (Тожикистон билан чегарадан 50 километр масофада жойлашган) шимолий провинциясининг маъмурий марказини қуршаб олган.

Шу билан бирга Вашингтон Қобулдан ҳибсга олинган толибларнинг тезкорлик билан озод этилишини талаб қилмоқда. Биринчи босқичда - беш мингга яқин жангариларни. "Толибон" фикрича, бу одамларни озодликка чиқармай туриб, афғонлараро мулоқот бўлиши мумкин эмас. Улар билан эса Афғонистон провинцияларида шундай "мулоқот" бошланиши мумкин-ки, қўшнилар буни ҳатто тасаввур қилмагани аниқ.

Аввалига Афғонистон президенти Муҳаммад Ашраф Ғани АҚШга толиблар билан келишувга бориш ҳуқуқида кескин рад жавобини берганди, аммо кейинчалик у бу позицияни юмшатди (ахир ғазабланган Вашингтон Ислом республикасининг давлат тузилмаларини молиялаштиришни тўхтатиб қўйиши мумкин). Энди Ашраф Ғани вақтни чўзмоқда - 18 мартга қадар эълон қилиниши режалаштирилган "дозаланган амнистия" формати бўйича ҳали биронта маҳбус озодликка чиқарилмади ва бунда президентни тушуниш мумкин. Америкаликлар билан қўл бериб кўришган толиблар террорчи бўлмай қолган эмас. Ушбу битим исломчиларга ўз мамлакатининг қонуний ҳукуматига қарши кураш олиб боришни тақиқламайди.

Келгинди террористик уюшма - "ИД"га қарши курашиш каби олижаноб мақсадни кўз-кўз қилиб, "Толибон" қонунга итоаткор ватандошларни қиришда давом этмоқда. Афғонистонда ўтган ҳафтадаги "тинчлик сулҳи" мобайнида 23 нафар ҳарбий хизматчи ва 23 нафар тинч аҳоли ҳалок бўлди.

Мўъжизакор янги дунё

16-март куни Мозори-Шариф шаҳри(Балх провинциясининг маъмурий маркази)да портлаш юз берди ва унда полиция хизматчилари қурбон бўлди. Афғонистон кунига 30га яқин ҳарбий хизматчи ва полициячиларни йўқотиб келмоқда. Бу даҳшатли статистикадан барча хабардор.

Шундай бўлса-да, Вашингтон 135 кун давомида (ҳисоб 29 февралдан сўнг бошланган) Ислом республикасидаги қўшинлари сонини 12000дан 8600гача камайтиришга тараддудланган. Агар кейинчалик толиблар зўравонликдан ўзини тийса, АҚШ ва иттифоқдош-давлатлар томонидан қўшинлар чиқарилиши давом эттирилади. Янги дунё схемаси реалликка мос эмас. Толиблар билан битим имзолашдан олдин, фақат февраль ойининг ўзида АҚШ ҲҲК жангарилар устига 360та авиабомба ташлаган. 2018-2019 йиллар оралиғида давом этган музокаралар давомида америка авиацияси Афғонистонда жанговар ҳаракатларни айниқса фаол давом эттирган ва бунга 14 минг дона авиабомба сарфлаган. Кўндириш ва далилларнинг бундай усули толиблар билан келишув асосида ўрнатилаётган афғон тинчлиги мустаҳкамлигига шубҳа уйғотади.

АҚШ ва НАТОнинг Афғонистондаги ҳарбий базалари ва бўлинмалари "Толибон" ҳаракатлари эркинлигини қайсидир маънода чеклайди. Америкаликлар билан имзоланган битим эса айни вақтда бундан буёғига террорчилар хатти-ҳаракати назоратдан чиқишини англатади, айрим махфий баённомалар эса давлатнинг қайта тузишда тақдим этилаётган беҳудуд имкониятларни ёдга солмоқда. Толиблар Афғонистондаги ҳокимият учун музокарасиз ва шафқатсиз курашни давом эттирмоқда, уларга бу борада 1996 йилдаги Қобулнинг босиб олиниши сингари тарихда бўлмаган воқелик илҳом бермоқда. Мени наздимда, тинчпарвар толиблар ёки толиб-парламентарийлар умуман бўлиши мумкин эмас.

"Толибон"нинг ҳаётчанлиги - афғон заминидаги чет элликлар, қўғирчоқ ҳукумат, ғарбликларга хос ҳаёт тарзига қарши қаратилган оддий эътироз ғояларига асосланган эмас. "Толибон" стратегияси - террористик жиҳод, тизим фақат хаос шароитида барқарорликни сақлайди. Агар стратегия ўзгарса (зўравонлик тўхтатилса) – мафкуравий бирдамлик(мажоҳидлар 1992 йилда ҳукуматни эгаллаб, уни бўлиша олмагач, айнан шу туфайли ютқазишган эди), иқтисодий база (уруш бўлмас экан, афғонларнинг охирги нарсани қурбон қилишига не ҳодат), мобил ресурслар (ёшларни кураш романтикаси қизиқтиради) йўқолади ва ўшанда ҳарбий-диний ҳаракат ўз-ўзидан барбод бўлади.

Экспансия – вақтинчаликми?

"Толибон" террористик уюшмасининг америкаликлар билан имзоланган битими - АҚШ ва иттифоқдошларга 19 йиллик шонсиз афғон кампаниясидан нисбатан ҳотиржам чиқиш имконини берувчи тактик манёврдир. Ва айнан шу ҳолат Афғонистонга узоқ муддат давом этадиган бешафқат зўравонликка, ҳаёт тарзида эса ўрта аср ҳолатига қайтишни кафолатлайди.

Толиблар ярим йўлда тўхтамайди ва АҚШ президентининг: "Мен бугун "Толибон" етакчиси билан суҳбатлашдим. Бизнинг суҳбатимиз яхши ўтди", дея баёнот бериши шунчаки минтақада соат механизмли бомбани ишга тушириш билан тенгдир.

Бугунги кунда толиблар Афғонистонда устунликка эга ва бир қарашда қўшни республикалар ресурсларига даъвогарлик қилмаётгандек. Эртага-чи, нима бўлади? Шуни қайд этиш керак-ки, АҚШ билан имзоланган тинчлик битимини толибларнинг ҳаммаси ҳам қўллаб-қувватлагани йўқ, ҳарбий-диний ҳаракатнинг айрим, музокара нелигини билмайдиган аъзолари бундан умидсизликка тушган ва айнан шу ҳолат ташқи ўйинчиларга қўл келмоқда. Кунар провинцияси губернатори  - Абдул Саттор Мирзаква – бугунги кунда покистон идоралараро разведкаси (ISI) агентлари, "Ал-Қоида" ва "Ислом давлати" уюшмалари вакиллари томонидан толибларни ўз томонига оғдиришга фаол уринишлар бўлаётганини маълум қилди.

Табиийки, қўшнининг уйидаги ёнғин Афғонистон билан чегарадош бўлган Марказий Осиё мамлакатлари ҳотиржамлилиги ва хавфсизлигига имкон яратмайди. Аланга тарқалиши мумкин. Турли тахминларга кўра, фақатгина "Толибон" сафларида 10 мингдан 15 минггача чет эл фуқаролари бўлиши мумкин, уларнинг деярли ярмининг келиб чиқиши - Тожикистон, Ўзбекистон, Қозоғистондан. Улар ватанга экстремистик ғоялар ва жанговар тажриба билан қайтиб келиши мумкин. Кўп ҳолатларда террористик уюшманинг бир мамлакатдаги ғалабаси бундай "мувафақиятнинг" дин ва этник жиҳатдан яқин бўлган қўшни республикаларда ҳам тарқалиши механизмини ишга туширади.

Бундан ташқари, Афғонистоннинг шимолий провинцияларида толиблар билан рақобатлашувчи, маълум таъсир кучига эга, қолаверса, бошқа давлатлар томонидан қўллаб-қувватланадиган "ИД" террористик ташкилоти ҳам бор. Бу ташкилотнинг деструктив мафкураси, кўп йиллик жанговар тажрибаси ва молиявий имкониятларини баҳолашда беписандликка йўл қўймаслик лозим.

Хусусан, "ИД" ҳужуми туфайли, 6-март куни Қобулда 29 киши ҳалок бўлди ва яна 61 нафари жароҳат олди. Шу боис, сал олдин Ашраф Ғанининг "Биз "ИД"ни яксон қилдик", деган баёноти кўпроқ маънода ташвиқот характерига эга. Баъзан шу ҳолат аён бўладики, ИД жангарилари ўрнига ҳукуматга уларнинг оилалари таслим бўлади, бу давлат статистикасигагина ижобий таъсир кўрсатиши мумкин, бирок террористик хавф даражасини пасайтирмайди. Ўн йилликлар давомида уруш алангасида бўлган Афғонистон эса бошқа ҳақиқатни билмайди ҳам.

1457
Мавзу:
Афғонистон: 30 йил тинчлик илинжида (48)
Председатель Комитета Госдумы РФ по международным делам Леонид Слуцкий

Слуцкий: Россия ва Беларусь ўртасидаги муносабатларни ҳеч ким ва ҳеч қачон бузолмайди

89
Давлат думасининг Халқаро ишлар бўйича қўмитаси раиси Беларусь Россиянинг стратегик ҳамкори бўлиб, ҳар доим шундай бўлиб келгани ва бўлишини айтди.

Давлат думасининг Халқаро ишлар бўйича қўмитаси раиси Леонид Слуцкий Беларусь ва Россия Иттифоқи парламент йиғилишининг навбатдаги мажлиси олдидан РФ ва Беларусь ўртасида барча соҳаларда яқин алоқалар йўлга қўйилганини таъкидлади.

“Россия ва Беларусь, балки, ҳатто қардош мамлакатлар ва халқлар ҳам эмас, Александр Лукашенко бир неча йил олдин айтганидек, биз тарихий сабабларга кўра давлат чегаралари билан ажралган ягона халқмиз”, - деди Слуцкий “Россия сегодня” ХААдаги онлайн брифингда.

Унинг сўзларига кўра, Беларусь Россиянинг стратегик ҳамкори бўлиб, “бу ҳар доим бўлган ва шундайлигича қолади ҳам”, деб ёзади Sputnik Беларусь.

"Ким-ки Россия-Беларусь муносабатларига низо солишга ҳаракат қилса, албатта ютқазади”, - деди Давлат думаси қўмитаси раиси.

Слуцкий, шунингдек, Беларусь президенти Александр Лукашенко - “шубҳасиз, юқори даражадаги ноёб инсон, аммо эмоционал, баъзида юқори даражада “учқунланиб туради”, деб таъкидлади.

“Аммо бу нормал ҳолат, - деб таъкидлади у. - Тизимлар назариясини ўрганганлар билади, катта тизимларда ҳар доим ҳам мукаммал мувозанат мавжуд бўлмайди. Аммо ҳеч ким ва ҳеч қачон Москва ва Минск ўртасидаги, мамлакатларимиз ва халқларимиз ўртасидаги стратегик мувозанатни бузолмайди”.

89
Теглар:
Беларусь, Россия
Трубоукладочное судно Солитэр

Мутахассис “Шимолий Оқим-2” қачон битиши мумкинлигини айтди

202
Дания Россиянинг “Шимолий Оқим-2” газ қувурини тугатиш тўғрисидаги қарорини Миллий энергетик хавфсизлик Жамғармаси етакчи таҳлилчиси Игорь Юшков шарҳлади.

Nord Stream 2 AG сўровига биноан Дания энергетика агентлиги Борнхольм оролининг жанубий-шарқидаги “Шимолий Оқим-2” газ қувурининг қурилиши тугалланмаган қисмида лангар билан жойлашувчи кемалардан фойдаланишга рухсат берди.

Миллий энергетик хавфсизлик Жамғармаси етакчи таҳлилчиси Игорь Юшковнинг сўзларига кўра, Дания қарори Россияга “Академик Черский” кемаси билан биргаликда қувур ётқизувчи баржаларни, хусусан, “Шимолий Оқим-2” учун етказиб бериш базаси бўлган Германиянинг Мукран портида жойлашган “Фортуна” ни ишлатишга имкон беради.

Мутахассиснинг таъкидлашича, “Шимолий Оқим-2”ни тугатиш бўйича ишлар тезлашиши керак, аммо “Академик Черский” ва “Фортуна” илгари Дания қисмини қурган Швейцариянинг Allseas компаниясининг кемаларидан анча секинроқ ишлайди.

“Швейцарияликларнинг Pioneering Spirit кемаси дунёдаги энг тез қувур ётқизувчи кема бўлиб, у кунига 4-5 километр труба ётқизиши мумкин, “Академик Черский” эса кунига энг кўпи билан 2 километр, “Фортуна” қувур ётқизувчи баржа эса ундан ҳам оз - 1 километр. Аслида иккала участканинг умумий узунлиги 130 километрдан ошмайди, шунинг учун иккала кемадан фойдаланиш тугатиш жараёнини сезиларли даражада тезлаштиради”, - деб тушунтирди Юшков Sputnik радиоси эфирида.

Унинг эслатишича, бугунги кунда “Шимолий Оқим-2” газ қувурининг қарийб 96 фоизи тайёр.

"Бу Россиянинг устувор йўналиши, Россиянинг принципиал позицияси – бу “Шимолий Оқим-2”-ни тугатиш кераклиги. <...> Қурилишнинг кузда якунланиши эҳтимолдан ҳоли эмас”, - деди Юшков.

Экспертнинг қўшимча қилишича, ҳозирда АҚШда “Шимолий Оқим-2”га қарши янги санкциялар муҳокама қилинмоқда.

“Янги санкцияларда айтилишича, “Шимолий Оқим-2” қурилишига етказиб бериш ишлари билан шуғулланадиган портларни ҳам санкцияларга тушуриш мумкин. Бу ерда савол туғилади: АҚШ Европадаги иттифоқчиси - Германияни ҳам жаримага тортадими?”, - деди у.

202
Ведущий научный сотрудник Центра Корейских исследований Института Дальнего Востока РАН Евгений Ким

Ўзбекистон ва Жанубий Корея ўзаро савдони 5 миллиард $гача етказиши мумкинми - эксперт

149
(Янгиланган 21:33 07.07.2020)
Россия Фанлар академиясининг Узоқ Шарқ институти Корейс тадқиқотлари марказининг етакчи илмий ходими Евгений Ким икки республиканинг ўзаро ташқи савдосини амалга оширишга нима тўсқинлик қилиши мумкинлиги юзасидан ўз фикрларини айтди.

6 июль куни Сеулда Ўзбекистон бош вазир ўринбосари - Инвестициялар ва ташқи савдо вазири Сардор Умурзоқов ва Жанубий Корея савдо, саноат ва энергетика департаменти раҳбари Сонг Юн Мо музокаралар ўтказди. Учрашув давомида, 2019 йил охирида мамлакатлар ўртасидаги савдо ҳажми 27 фоизга ўсиб, 2,7 миллиард долларни ташкил этгани қайд этилди - бу сўнгги беш йил ичидаги энг юқори кўрсаткич. Томонлар 2023 йилга қадар ўзаро савдо ҳажмини 5 миллиард долларга етказиш учун барча шарт-шароитлар мавжуд, деб ҳисоблашмоқда.

Россия Фанлар академиясининг Узоқ Шарқ институти Корейс тадқиқотлари марказининг катта илмий ходими Евгений Кимнинг таъкидлашича, беш миллиард доллар - Жанубий Кореянинг ташқи савдо айланмасининг 0,35 фоизини ташкил этади.

Унинг сўзларига кўра, савдо ҳажмини ушбу кўрсаткичга етказиш режалари, айниқса Жанубий Корея Ўзбекистон билан ҳамкорлик қилиш йиллари давомида 3 миллиард долларга яқин сармоя киритганини ҳисобга олсак, жуда яхши.

Бироқ, экспертнинг фикрига кўра, ҳамма нарса пандемиядан кейин икки мамлакат иқтисодиёти қанчалик тез тикланишига боғлиқ бўлади.

"Масалан, Жанубий Корея ва Хитой ўртасидаги муносабатлар қандай ривожланиши муҳим. Бу йил коронавирусдан олдин бўлган савдо ҳажмини тиклай олмасликлари эҳтимолидан холи эмас. Бу баъзи бир, Ўзбекистон Жанубий Кореяга етказиб бера оладиган маҳсулотларга талабнинг пасайишига олиб келиши мумкин, чунки Ўзбекистон юқори технологияли саноат маҳсулотларини етказиб берувчиси эмас, балки хом ашёни етказиб беради. Жанубий Кореядан экспорт ҳажми камайса, хом ашёга бўлган талаб ҳам пасаяди", - деди Евгений Ким.

Экспертнинг тўлиқ изоҳини Sputnik подкастида тинглашингиз мумкин.

Смогут ли Узбекистан и Южная Корея довести объем торговли до $5 млрд — мнение эксперта
149