АҚШ Эрондаги эпидемиядан қандай фойдаланиш мумкинлигини ўйлаб топди

1749
(Янгиланган 15:16 21.03.2020)
Сўнгги сутканинг ўзида Эронда 130 киши коронавирусдан вафот этди - бу эпидемия бошланганидан бери энг юқори кўрсаткич. Жабрланганларнинг умумий сони мингдан ошди, юқтирганлар - 17 мингга яқин. Беш минг нафари тузалди. Аммо вазият мураккаблигича қолмоқда

ТОШКЕНТ, 21 мар - Sputnik, Галия Ибрагимова. АҚШ ва Эрон ўртасидаги кескин тўқнашув ҳатто коронавирус пандемияси даврида ҳам давом этмоқда. Ушбу юқумли касаллик туфайли вафот этганлар сони бўйича Эрон Ислом Республикаси Хитойдан кейин иккинчи ўринга чиқди. Мамлакатда ўпкани сунъий вентиляциялаш аппаратлари, ниқоблар ва қўлқоплар етишмаяпти. Ҳукумат Ғарб санкциялари туфайли чет элдан дори воситаларини сотиб ололмаяпти. Америкаликлар эса тобора кўпроқ чекловларни жорий қилмоқда. РИА Новости COVID-19 авж олган бир шароитда Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги асаблар ўйини нима билан тугашини ўрганди.

Санкциялар Эрондаги карантинни узайтирмоқда

Сўнгги сутканинг ўзида Эронда 130 киши коронавирусдан вафот этди - бу эпидемия бошланганидан бери энг юқори кўрсаткич. Жабрланганларнинг умумий сони мингдан ошди, юқтирганлар - 17 мингга яқин. Беш мингги тузалиб кетди. Аммо вазият мураккаб ва олдиндан тахмин қилиб бўлмайдиган.

Ҳатто узоқ вақт давомида ватандошларини ҳаммаси назорат остида эканлигига ишонтиришга уринган Эрон соғлиқни сақлаш вазири Ираж Харирчи ҳам COVID-19 билан касал бўлиб қолди. Эрон Бош вазирининг аёллар ва оила масалалари бўйича ўринбосари Масуме Эбтекар вирусга чалинди. Юқтирганлар билан мулоқотда бўлган кўплаб парламент аъзолари ҳозирда карантинда.

Шу билан бирга, президент Ҳасан Руҳоний мамлакат касалликнинг энг юқори чўққисидан ўтганини айтди. Аммо бунга ҳеч қандай далил келтирмади. "Биз вирус тарқалишининг ўткир босқичини енгиб ўтдик, аммо мен фуқароларни барча тиббий тавсияларга риоя қилишга ва зарурат бўлмаганида уйдан чиқмасликка чақираман", - деди у коронавирус билан курашиш бўйича ишчи гуруҳ йиғилишида.

Давлат раҳбари шаҳарларнинг кириш ва чиқиш жойларида назорат пунктлари очилганини маълум қилди, аммо ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимлари ва шифокорлар маъмурий чегарадан ўтган фуқароларнинг соғлигини текширишда давом этмоқдалар.

Эпидемиологик вазиятни яхшилаш учун ҳукумат 85 минг сиёсий маҳбусни озод қилган. Суд тизими вакили Голам Хосейн Исмоилий, қамоқхоналарда профилактика чоралари кўрилишини айтди.

Теҳрон, амнистия - бу БМТ чақириғига жавоб эканлигини таъкидлади. Энди улар ёрдамга умид қилишмоқда. Ташкилот бош котиби Антонио Гутерришга йўллаган хатларида, шунингдек, турли мамлакатлар раҳбарларига қилган мурожаатларида Эрон ҳукумати эпидемияни олдини олишга ва чет элдан тиббий ашёлар ва жиҳозларни ўз вақтида сотиб олишга имкон бермайдиган иқтисодий санкцияларни олиб ташлашни сўради.

"Эроннинг коронавирус инфекциясини ташхислаш ва даволаш борасидаги саъй-ҳаракатларига Вашингтоннинг иқтисодий қўпорувчилиги тўсқинлик қилмоқда. Биз беморлар учун муҳим инсонпарварлик ёрдами етказиб беришда чекланганмиз. Санкциялар халқаро инсонпарварлик ҳуқуқи асосларини бузади", - деб баёнот берди Теҳрон.

Эрон расмийлари Ислом Республикаси тарихида биринчи марта қилган яна бир мисли кўрилмаган қадам бу ХВФдан беш миллиард доллар қарз сўраши бўлди. Аммо қарз тўғрисидаги қарорни ушбу молиявий ташкилотнинг энг катта ва обрўли аъзоси бўлган АҚШсиз ҳал қилиш мумкин эмас, шунинг учун Теҳрон бунга кўп ҳам умид қилмайди.

Эронни қўллаб-қувватлаётган Хитой ва Россия мамлакатга қарши давом этаётган босимни "ахлоқсиз" деб атамоқда.

Имтиёзга "йўқ"

Эрон ҳукумати томонидан коронавирусга қарши кураш билан параллел равишда санкцияларни бекор қилиш учун олиб борилаётган дипломатик уруш ҳозирча буларнинг фойдасига ҳал бўлмаяпти. Америка Қўшма Штатлари чақириқларга ҳамон қулоқ солмаяпти. Бундан ташқари, пандемияда шароитида Вашингтон, аксинча, Ислом Республикасига босимни кучайтирмоқда. Сабаби ўша-ўша: гўёки Теҳрон ҳалигача ядро дастурини ноқонуний ривожлантирмоқда.

"АҚШ Савдо вазирлиги 2004 йилда ядровий дастурни ишлаб чиқиш учун масъул бўлган беш эронлик олимларга қарши санкциялар киритмоқда. Ва бугунги кунда улар ҳукумат учун ишламоқда", - деди АҚШ давлат котиби Майк Помпео.

Бироқ, у эпидемия ривожини кузатаётганига ишора қилди. "Эрон режими касалларнинг эҳтиёжларига эътибор беришнинг ўрнига фуқароларга нотўғри маълумот бериш кампаниясини олиб бормоқда. Ислом республикаси диний раҳбарлари Хитойнинг Ухань провинциясига вирусни америкаликлар олиб кирган деб ёлғон хабар тарқатишда давом этмоқда. Ахир биз эронликларга ёрдам беришга ҳаракат қилмоқдамиз", - деди давлат котиби.

Ҳақиқатан, ҳаракат қилишмоқда. Феврал ойи охирида, мамлакатда кунига беш юз киши коронавирусга чалинаётган пайтда, Вашингтон инсонпарварлик ёрдамига қўйилган тақиқни олиб ташлашга рози бўлди.

Америкача кузатиш режими

Эрон бўйича мутахассис Юлия Свешникова "РИА Новости"га берган интервьюсида, ҳозирги пайтда бутун диққат-эътибор коронавирусга қарши курашга қаратилганлигини таъкидлади. Беш нафар олимга нисбатан киритилган Америка санкцияларини ҳеч ким пайқамади ҳам.

"Эпидемия ҳолатида Вашингтон санкцияларини Теҳрон геноцид ва хуқуқга зид, деб тан олади. Вазият жуда мураккаб. Эронга Хитой, Қатар ва Қувайт ёрдам бермоқда. Шунингдек ёрдам ЖССТ томонидан ҳам кўрсатилмоқда. Аммо буларнинг барчаси етарли эмас", - деди Свешникова.

Мураккаб иқтисодий ҳолат вазиятни янада оғирлаштирмоқда.

Қимматлигига қарамай, дўконларда озиқ-овқатлар бор. "Аммо агар сайловлар олдидан ҳукумат нархларни ушлаб туришга уринган бўлса, февралдаги парламент кампанияси бу ҳолатни бошқа ҳеч ким назорат қилмаётганлигини кўрсатди. Валюта кескин ошди. Ички зиддият кучаймоқда ва бу кейинчалик ўзини намоён қилиши мумкин. Лекин ҳозир биринчи навбатда - одамларни касалликдан қутқариш муҳим", - дейди мутахассис.

"Янги санкциялар - Ироқдаги Тажи базасига қилинган ҳужумга жавоб. Икки АҚШ аскари ҳалок бўлди. Декабр ойи охирида Ироқда америкалик аскарнинг ўлдирилиши ИИCК раҳбари Кассам Сулаймонийни йўқ қилиш билан тугаган занжирли реакцияга олиб келди, ва бундай кескин реакцияни тахмин қилса бўларди. Оқ уй бу ҳужумларнинг барчаси ортида Эрон турганига шубҳа қилмайди", -дейди ПИР-маркази маслаҳатчиси Андрей Баклицкий.

МГИМО халқаро тадқиқотлар институти таҳлилчиси Адлан Маргоев РИА Новости агентлиги билан суҳбатда, агар америкаликлар санкцияларни енгиллаштирган тақдирда ҳам ҳамма мамлакатлар дарҳол Эронга ёрдам беришни бошламайди, деган фикрни билдирди. "Чеклов чоралари бугунги кунда ҳам тиббий товарларни етказиб бериш бўйича транзакцияларга таъсир қилмайди. Аммо хорижий банк, хоҳ дори-дармонлар билан боғлиқ операцияларни амалга оширган тақдирда ҳам, назорат органи бўлган АҚШ молия вазирлиги уни барибир юқори хавф тоифасига киритиши мумкин. Бундан келиб чиқади-ки, кредит ташкилотлари америкаликларга ҳисобот бергандан кўра, Теҳрон билан алоқани узиш осонроқ кечади", - дея тушунтиради Маргоев.

Унинг фикрича, америкаликлар санкцияларни олиб ташламайди ва эпидемия фонида мамлакатда ижтимоий танглик қай тарзда кучаяётгани, сиёсий режим эса - заифлашаётганини кузатишда давом этади. "Коронавирус эпидемияси пасайганда, навбатдаги норозилик юз бериши эҳтимоли бор. Кўриниб турибдики, АҚШ айнан шунга умид қилмоқда", - дея хулоса қилади эксперт.

1749
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси (1393)
Дмитрий Голубовский

Россия бутун Марказий Осиёни инқироздан олиб чиқиши мумкин эксперт

1028
(Янгиланган 20:51 05.03.2021)
Молиявий таҳлилчи фикрга кўра, келажак 10 йилда Марказий Осий давлатлари тақдири Россия иқтисодий ривожланишига боғлиқ бўлади.

ТОШКЕНТ, 5 мар - Sputnik. Россия бутун Марказий Осиёни инқироздан олиб чиқиши мумкин, деб ҳисоблайди россиялик эксперт Дмитрий Голубовский.

БМТ мутахассислари хулосасига кўра, Мана бир неча ойдан буён жаҳон бозорларида озиқ-овқат маҳсулотлари нархи ошмоқда. Бу айниқса шакар ва ўсимлик мойи нархларида билинмоқда.

Молиявий таҳлилчи хулосасига кўра бу янги тренд бўлиб келажак 10 йил давом этиши мумкин.

“Молиячилар буни “хом-ашё суперцикли” дейишади. Бу анча узоқ давом этиши мумкин... Ўтган цикла нефт нархи неча йил давомида ошгани эсингиздами? 1998 йилда бошланиб 2008 йилгача давом этди ва кескин қулади. Умумий ҳисобда 10 йил”, - деди эксперт.

Озиқ-овқат, металлургия ва ёнилғи соҳаларини ҳам худди шундай тенденция кутмоқда. Буларнинг барчаси долларга боғлиқ. Аниқроғи унинг қадрсизланиш даврига. Америкаликлар ўзларининг  қарз босимини камайтириш мақсадида умумжаҳон инфляциясини уюштирмоқда.

Дунёда доллар миқдори жуда кўпайиб кетган ва уни қадрсизлантириш керак деб ҳисоблайди Голубовский.

Бу ишни иккита услуб билан амалга ошириш мумкин: қарз инқирози ёки инфляция ёрдамида. Қарз инқирозида асосан бойлар зарар кўради, инфляцияда эса – барча.

Дунё – иккинчисини танлади ва барча муаммоларни пул билан “ёпиш”га киришди, деб ҳисоблайди молиявий таҳлилчи.

Бундай қарордан барча маҳсулот ва хизматлар нархи фақат ошиб боради. Ушбу вазиятда камбағал давлатлдар айниқса катта хавф остида. Улар учун ягона ечим – бой давлатлар билан савдо иттифоқлари тузиш ёки иқтисодий иттифоқларга қўшилиш.

“Агар Россия яхши иқтисодий ўсиш намойиш этса, у ўз ортидан барча қўшниларини тортиб кетиши мумкин. Бу ҳудудий фактор дейилади – кучли иқтисод ҳар доим қўшниларини ўз ортидан тортади. Чунки қўшнилар бу мамлакатга ишлаш учун келиб кўпроқ пул топишлари мумкин, бой иқтисодлар айрим ишларни оутсорсинг мақсадида қўшни давлатларга ўтказиши мумкин ёки савдо алоқалар ёрдамида ўсиш кузатилиши мумкин”, - дейди Голубовский.

Молиявий таҳлилчи хулосасига кўра, хом-ашё нархи ўсиш циклида Россия иқтисоди ўсиб борса (бундай бўлиш эҳтимоли катта, чунки Россия иқтисоди асосан хом-ашёга асосланган), бундай ҳолда – Россия бутун  Марказий Осиёни ўз ортидан тортиб кетиши мумкин.

Батафсил Sputnik аудиоподкастида тингланг.

Россия может вытянуть за собой всю Центральную Азию — мнение эксперта
1028

Иккинчи жаҳон уруши бошланиши учун ким "пул тиккан". Махфий ҳужжатлар ошкор бўлди

2323
(Янгиланган 20:47 05.03.2021)
Сиёсатшунослик фанлари доктори, профессор Игор Панарин Россия ташқи разведка хизматининг яқиндаги топилмасига изоҳ берди. Ушбу материал 1940-йиллардаги воқеалар ҳақидаги ҳақиқатни фош этди

Гап 1945 йилдаги шифр-телеграмма ҳақида бормоқда. У Лондондан Москвага юборилган.

Хатда нацист Германияси Империя банки вице-президенти Эмиль Пульнинг катта партиядаги олтин қуймаларини етказиб бериш бўйича операцияси ҳақида хабар берилган.

Қимматбаҳо металл Брюссел яқинида жойлашган туз шахталарига олиб келиниши керак эди.

Бундай улкан миқдордаги олтин қаердан олинган? Уни концлагер асирларидан тўплашган.

"Бу Пуль нафақат Рейхсбанк вице-президенти, балки бир вақтнинг ўзида Швейцариядаги халқаро ҳисоб-китоблар банки директорлар кенгаши аъзоси ҳам бўлган. Бу бугунги кундаги энг муҳим тузилмалардан бири - у ҳатто АҚШ федерал резерв хизматидан ҳам аълороқ", - деди эксперт.

Унинг айтишича, Швейцария тузилмаси "асосчилари" Европадаги йирик молия ташкилотлари бўлишган: фашист Германиясининг Империя банки, Англия банки.

Буларнинг барчасида АҚШ ҳам иштирок этган: муассислар америка хусусий банклари бўлган, улар орасида машҳур Морган банкирлар уйи ҳам бор эди.

Унинг "гуллаб-яшнаш" даври Иккинчи жаҳон урушига тўғри келган, ўшанда молиявий операциялар ҳажми рекорд рақам - яримтриллион долларга етган.

"Бу Учинчи рейх олтин захираларининг бешдан тўрт қисмидир. Буларнинг барчаси шифр-телеграммда акс этган", - деб қўшимча қилди сиёсатшунос.

Аммо бу қандайдир сабаб билан жаҳон ОАВлари эътиборидан четда қолган.

Шу билан бирга, Англия банки Гитлерни у ҳукумат тепасига келаётган вақтда қўллаб-қувватлагани маълум. Гап 1930-йиллар боши ҳақида бормоқда.

Айнан шу британ молиявий тузилмаси бўлғуси нацистлар етакчисининг сайлов кампаниясига фаол равишда пул тикиб келган.

Гитлерни қўллаб-қувватлаш ишларида америкаликлар ҳам иштирок этганлар - архив материалларига мурожаат қилинса, ўша, обрўли Морганлар оиласи, Буюк тушкунликни "юзага келтиришга" ва XX асрдаги кенг кўламли жаҳон инқирози бошланишига алоқадор.

Ушбу инқироз Федерал резерв хизматини янада ривожлантириш мақсадида "қўлбола" тарзда амалга оширилганлигини кўрсатувчи фактлар мавжуд, дейди сиёсатшунос.

2323

Вакцина хавфсизми, у ўзи нимага керак? Атабеков жавоби

6
(Янгиланган 15:10 08.03.2021)
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи ўринбосари Нурмат Атабеков вакцинация ҳақида саволларга жавоб берди.

ТОШКЕНТ, 8 мар — Sputnik. ССВ матбуот хизмати Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи ўринбосари Нурмат Атабековдан жавоб олди.

— Олимларнинг таъкидлашича, касаллик юқишининг эпидемик жараён занжирини узиш учун аҳолининг камида 60-70 фоизида иммунитет мавжуд бўлиши керак, — дейди Атабеков. — Бунинг қанчалик тез содир бўлиши кўпгина омилларга боғлиқ. Хусусан, вакциналарнинг самарадорлиги қанчалик тез исботланиши, ЖССТ томонидан тасдиқланиши, ишлаб чиқарилиши ва етказиб берилиши ҳамда эмланувчи аҳоли қатламининг шакллантирилиши кабиларга ҳам боғлиқ.

— “COVID-19” га қарши вакцинация ўзи нима учун керак?

— Коронавирусга қарши эмлаш пандемияни жиловлашга  ёрдам беради. Вакциналар иммунитет тизимингизни мустаҳкамлаб, cизга юқиши мумкин бўлган вирусларга қарши курашишда иштирок этади. Биз эмлаш орқали нафақат ўзимизни, балки атрофимиздагиларни ҳам ҳимоя қиламиз.

“COVID-19”ни келтириб чиқарадиган вирус жуда осон юқади. Фикримизча, аҳолининг 60-70 фоизида ушбу касалликка қарши иммунитетни шакллантирмай туриб, унга қарши самарали кураша олмаймиз. Шу ўринда дунё бўйича касалланганларнинг 3-5 фоизи вафот этганлигини, улар орасида яқинларимиз ҳам бўлиши эҳтимоли мавжудлигини эсимиздан чиқармаслигимиз лозим.

Ниқоб тақиш, ижтимоий масофани сақлаш, антисептик воситалардан фойдаланиш ва жамоат жойларига боришдан ўзини тийиш кабилар вирус юқиши ёки уни бошқаларга юқтириш эҳтимолини камайтиришда самарали амал сифатида ҳисобланишига қарамасдан, бу чоралар пандемияни жиловлаш учун етарли эмас.

— “COVID-19” га қарши вакцина хавфсизми?

— Ўзбекистон Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) томонидан самарадорлиги тан олинган, хавфсизлиги кафолатланган ва фавқулодда ҳолатларда коронавирус касаллигига қарши эмлаш учун ишлатишга тавсия этилган вакциналардан фойдаланади.

6
Теглар:
Спутник V, вакцина, коронавирус пандемияси, коронавирус, Ўзбекистон
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси (1393)