СССР ва Россияда Ғалаба парадлари қандай ўтказилган

1258
Россия раҳбариятининг Ғалаба куни парадини 2020 йилда кечиктиришга оид қарори, COVID-19 пандемиясининг авж олиши шароитида минглаб одамларнинг соғлиғини сақлаш учун мувозанатли ва мақбул кўринади.

1945 йилдан кейин 20 йил давомида Ғалаба кунида ҳарбий парадлар бўлмаган. СССРда улар Қизил майдонда атиги тўрт марта - 1945, 1965, 1985 ва 1990 йилларда ўтказилган.

Россия раҳбариятининг Ғалаба куни парадини 2020 йилда кечиктиришга оид қарори, COVID-19 пандемиясининг авж олиши шароитида минглаб одамларнинг соғлиғини сақлаш учун мувозанатли ва мақбул кўринади. Шунга қарамай, парадни вақтини кўчириш осон бўлмайди.

Президент Владимир Путин Ғалабанинг 75 йиллиги шарафига Москва Қизил майдондаги ҳарбий парадни, Россия Федерацияси ҳудудларидаги парадларни ва бошқа оммавий тадбирларни, шу қаторда "Ўлмас полк" юришини кейинга қолдириш ҳақида топшириқ берди. Россия раҳбари ушбу тадбирлар қачон ўтказилиши муддатини эълон қилмади, аммо улар шу йилнинг ўзида ўтказилишига ваъда берди.

Аввалроқ Россия Мудофаа вазирлиги ва Москва шаҳар мэрияси 9 май куни ҳарбий парадни меҳмонлар ва томошабинларсиз ўтказиш вариантини кўриб чиққан эди. Аммо фахрийлар, "Ўлмас полк" ва бошқа жамоат тадбирлари ташкилотчилари Ғалаба кунини нишонлашни кейинга қолдиришни таклиф қилишди.

Қизил майдонда асосий ҳарбий парадга тайёргарлик кўриш ва ўтказиш бир неча ой давом этадиган ва миллиардлаб рубл маблағларни ташкил этадиган мураккаб тадбир. Парад вақтини кўчириш технологик, психологик ва молиявий жиҳатдан ҳам енгил эмас. Ҳарбий сафнинг гўзаллиги - айсбергнинг кўринадиган учидир, ўн минглаб одамларнинг кўп кунлик саъй-ҳаракатлари ва ажойиб логистика натижасидир.

Россиянинг турли минтақаларидан келган 15 мингдан ортиқ ҳарбий хизматчилар Ғалаба Парадига тайёргарликни анъанавий равишда Москва яқинидаги Алабино полигонида бошлайдилар. Масалан, Жуковский ва Гагарин номидаги ҳаво кучлари академиясининг 1500 зобит ва курсантлари Воронеждан Москва вилоятига бир неча Ил-76 ҳарбий-транспорт самолётларида келтирилди. Кундалик ҳаётни ташкил қилиш ва давом этаётган ўқув жараёнини ташкил этиш учун курсантлар билан бирга бўлинма командирлари, ўнлаб факултетларнинг ўқитувчилари ва қўшинлар таъминоти хизматлари мутахассислари ташриф буюришди. Бошқа ҳарбий университетлар ва тузилмалар 450 кишилик парад қисмларини тақдим этган, аммо уларни барчасини ташкиллаштириш ва алгоритмлар тенг даражада кўп қиррали.

Парад сафи "қутилар" нинг машғулотлари қўшинлар ва университетларнинг доимий дислокациясида декабр-январ ойларидаёқ бошланади. Шу тариқа ҳарбийлар сафининг ажойиб бирлиги ва уйғунлигига эришилади. Пиёда парад бўлинмаларидан ташқари, қуруқлик ва авиация ҳарбий техникалари экипажлари (жами 400 та бирлик) машқ қилади. Қоидага кўра, Алабино полигонида параднинг 10 дан ортиқ "синов" репитициялари ўтади, сўнгра Москвада учта бош репитиция (апрел охирида ва май ойининг бошларида) бўлиб ўтади. Жорий йилнинг 15 апрелига қадар Москва вилоятида тўртта авиация машғулотлари бўлиб ўтди - бу ҳаво ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш тадбирларини ташкил қилиш ва кузатиш нуқтаи назаридан энг сиғимлиги.

Сафдаги урф-одатлар

Ғалаба Парадларини ҳар йили ўтказиш нисбатан яқинда пайдо бўлди. Улуғ Ватан уруши тугаганидан сўнг, бундай тадбирлар кўпроқ социалистик байрамларга – 1 май куни ва октябр инқилобининг навбатдаги нишонланиши (7 ноябр) билан бирга ўтказилган. Эҳтимол, СССРда жуда катта ташкилий юк ва катта харажатлар туфайли, Қизил майдонда Ғалаба куни шарафига ҳарбий парадлар фақат тўрт марта - 1945, 1965, 1985 ва 1990 йилларда бўлиб ўтди. Бугун бу ақлга сиғмайдиганга ўҳшайди, аммо 1945 йилдан кейин Москвада 20 йил давомида Ғалаба кунида ҳарбий парадлар бўлмаган. 1947 йилда СССР Олий Кенгаши Президиуми 9 майни иш куни (17 йил давомида) деб белгилади ва фақат 1965 йилда Ғалаба куни яна байрам кунига айланди (Ғалаба Байроғи биринчи марта олиб чиқилди ва Москвага "қаҳрамон-шаҳар" унвони берилди).

Тарихий можаро ташқи сиёсий шароитлар ва 1940-1950 йиллар охиридаги мамлакатдаги ички сиёсий вазият билан изоҳлашга ҳаракат қилмоқдалар. Совуқ уруш бошланди, барча куч ва воситалар мудофаани кучайтиришга ташланди. Ҳукумат Ғалаба маршали Георгий Жуковнинг умумҳалқ шон-шарафини ноҳақ баҳолади. Йўқотиш оғриғи ҳам жуда катта эди - урушда ҳалок бўлган Қизил Армиянинг миллионлаб аскарлари бевалари ва болалари 9-майни биринчи навбатда хотира ва қайғу куни деб ҳисоблашган. Собиқ Совет Иттифоқи мамлакатларида бугунги кунгача бу байрам "кўзларда ёш билан" нишонланади. Тарихчилар ҳалигача урушда ҳалок бўлган совет фуқаролари сони тўғрисида баҳслашмоқда, улар 28 миллион киши сонини тилга олишмоқда. Шунга қарамай, Улуғ Ватан уруши тугаганидан 20 йил ўтгач, совет фуқароларининг ваҳшийликни билмаган авлоди улғайди, ҳаёт фахрийлар эса ёшлар онгига унчалик фаол таъсир кўрсатолмаган. Ғалаба кунидаги тантанали ҳарбий парадлар жамиятни асосан кўпроқ бирлаштирди, ватанпарварлик ва ҳарбий меҳнатга ҳурматни шакллантира бошлади. Россияда 9 майдаги парадлар 1995 йилдан бери мунтазам ўтказила бошлади, ҳарбий авиация эса тантанали тадбирларда 2005 йилдан қатнашишни давом эттирди.

Вақт таъсир этмайди

1945 йил 9 майда Москвада ҳеч қандай ҳарбий парад ва алвон чиннигуллар бўлмаган, шаҳар аҳолиси шунчаки қувонишиб, йиғлаб, кўчаларда одамлар бир-бирларини қучоқлаган. Совет қўшинларининг Берлиндаги паради 1945 йил 4 майда Бранденбург дарвозаси ёнида бўлиб ўтди, уни шаҳарнинг ҳарбий коменданти генерал Николай Берзарин қабул қилди. Москвадаги биринчи Ғалаба Паради 1945 йил 24 июнда маршал Константин Рокоссовский қўмондонлиги остида бўлиб ўтди, уни маршал Георгий Жуков қабул қилди. 10 та фронтдан, Ҳарбий-денгиз флоти ва Мудофаа халқ комиссарлигидан 12 та бирлашган полк қатнашган. Жами, 12 мингдан ортиқ илғор ҳарбий хизматчилар, Совет Иттифоқи Қаҳрамонлари ва Шон-шараф орденлари тўла эгалари. Парад охирида мағлуб бўлган фашист қўшинларининг 200 байроғи Кремл девори остига ташланди. Эслатиб ўтамиз, ўша йилнинг 16 сентябр куни Хитойнинг Ҳарбин шаҳрида Совет қўшинларининг Япония устидан қозонилган ғалабасига бағишланган парад бўлиб ўтган.

Ҳеч бир парад бир-бирига ўхшамайди, уларнинг ҳар бири ўзига хос хусусиятларга эга, аммо 1995 йил 9 майда Қизил майдонда 1945 йилдаги тарихий Ғалаба Паради қайта қурилди. Фахрийларнинг бирлашган полклари уруш йилларининг барча 10 фронтни ўз байроқлари билан намойиш этилди. 19 май куни эса Ғалаба ҳарбий парадлари ҳар йили Москвада, ҳарбий округлар, флот, умумқўшин армиялар ва Каспий флотилиясининг штаблари жойлашган қаҳрамон-шаҳарлар ва шаҳарларда ўтказилиши бўйича федерал қонун қабул қилинди.

Ҳарбий парадлар йиллар давомида янада технологик ва сиёсий жиҳатдан мураккаб ва ажойиб бўлиб бормоқда. 2005 йилда Ғалабанинг 60 йиллиги нишонланди ва Қизил майдонда биринчи марта нафақат ғолиблар, балки Германия канцлери Герхард Шрёдер билан бирга келган Вермахт фахрийлари ҳам иштирок этишди. Парадда 4 минг нафар россиялик уруш фахрийси ва 7 минг амалдаги ҳарбий хизматчи қатнашди.

Россиянинг оғир ҳарбий техникалари, жумладан ОТРК "Искандер" ва "Т-90" танклари Қизил майдон бўйлаб биринчи марта 2008 йил май ойида юришди. 2010 йил 9 май куни Қизил майдонда ўтказилган парадда Буюк Британиядан келган хорижий ҳарбий хизматчилар (ушбу мамлакатда хотира тадбирлари 8-9 май кунлари ўтказилади), АҚШ, Франция, Польша ва МДҲ давлатлари (ҳар биридан 75 кишидан) иштирок этди. 2011 йилги парад рекорд даражада - 20 минг киши иштироки билан эсда қолди. 2014 йилги Ғалаба парадида Федерал қўриқлаш  хизматининг Президент (собиқ Кремл) полкининг кавалериячилари, 2015 йилда эса Кубан казаклари иштирок этишди.

Баъзи ҳарбий маросимларни фавқулодда бекор қилиш ёки бошқа вақтга кўчиришга келсак, Ғалаба кунида бунақаси ҳам содир бўлган. Масалан, 1945 йил 24 июнда об-ҳаво шароити туфайли параднинг авиацион қисми бекор қилинган. Ҳудди шу ҳолат 2017 ва 2019 йилларда ҳам содир бўлди. Ғалаба бундан кучини йўқотмайди. Совет Иттифоқининг Улуғ Ватан урушидаги Ғалабасининг 75 йиллиги шарафига ҳарбий парад қачон ўтказилса ҳам, бизнинг умумий тарихимизни "кўчириб" бўлмайди ва уни қайта ёзиб бўлмайди: 1945 йил 8 май Марказий Европа вақти билан соат 22:43да (Москва вақти билан 9 май соат 00:43 да) Берлин атрофида генерал-фельдмаршал Вилгельм Кейтель, Люфтваффе вакили генерал-полковник Штумпф ва Кригсмарине вакили Адмирал фон Фридебург Германияни тўлиқ таслим бўлганлиги тўғрисидаги далолатномани имзоладилар.

1258
Мавзу:
Ғалабанинг 75 йиллиги (50)
Горожане в жаркий день на улицах Ташкента

Жазирама Ўзбекистонни коронавируснинг иккинчи тўлқинидан қутқарадими - эксперт

1101
Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари, санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги раҳбари Баҳодир Юсупалиев Sputnik Ўзбекистон мухбирига берган интервьюсида инфекция республикада қандай ривожланиши мумкинлиги бўйича ўз прогнозлари билан ўртоқлашди

ТОШКЕНТ, 6 июн — Sputnik, Дилшода Рахматова. Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти Европа минтақавий бюроси раҳбари Ханс Клюге илгарироқ аксарият давлатлар томонидан чекловларнинг бекор қилиниши ҳолати COVID-19 инфекциясининг такрорий авжини юзага келтириши мумкин, дея фикр билдирган эди.

Агар бунинг олди олинмаса, хавфли эпидемиянинг иккинчи тўлқини янада талафотли келиши мумкин.

Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари, санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги раҳбари Баҳодир Юсупалиев БССТ вакили тилга олган хавфлар борасидаги тахминларга қўшилишини, бироқ, кўплаб давлатлар қаторида Ўзбекистон ҳам чекловларни ҳисоб-китобларга асосланган ҳолда ва танланган ҳудудлардагина юмшатаётганини, рецидив жараёнларнинг олдини олиш учун барча чоралар кўрилаётганини айтди.

"Бизда ҳозирда биринчи тўлқин давом этмоқда. Бир сутка давомида айрим ҳолатларда 60-70тагача касаллар қайд этилмоқда, аммо уларнинг аксарияти - четдан кириб келган, маҳаллий аҳоли орасидаги кўрсаткич паст", - дея тушунтирди мутахассис Sputnik Ўзбекистон мухбири билан суҳбат давомида.

Унинг айтишича, бу ҳолат дунёда коронавируснинг ҳатто биринчи тўлқини ҳали ўз ниҳоясига етмаганини билдиради.

Шу билан бирга, Юсупалиев, коронавируснинг иккинчи тўлқини давомида олдин ушбу касалликка олдин чалинмаганлар инфекцияни юқтириши мумкин, деган гипотезага қўшилмаслигини билдирди.

"Мен бундай кескин баёнотлар бермаган бўлардим. Аниқ ҳолатда тегишли чоралар қабул қилинади. Хусусан, Ўзбекистонда жорий қилинган қатъий карантин чоралари эпидемиянинг олдини олишда ўзининг ижобий таъсирини кўрсатди – беморланганлар сони бўйича энг паст кўрсаткич бизда. Шу билан бирга ҳозирда республикада эпидемия ҳолати пастлай бошлаган", - деди у.

Коронавирус пандемияси қачон тугайди, деган саволга жавоб берар экан, Юсупалиев, бу илмий-тиббий ҳамжамият учун ниҳоятда мураккаб саволлигини таъкидлади.

"Дунёда ҳозирда биринчи тўлқин тугагани йўқ, иккинчи тўлқин бошланиши эҳтимоли мавжуд. Ҳар ҳолда яқин орада радикал ижобий ўзгаришларни кутиш номувофиқ. Коронавирус инфекциясининг иккинчи тўлқини куз фаслига тўғри келиши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас. Ўшанда яна тегишли карантин чораларини қабул қилишга тўғри келади", - деди Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари.

— Ўзбекистон мана шундай шароитда эрта очилмаяптими, нима деб ўйлайсиз?

— Ҳар қандай давлат учун аҳоли саломатлиги - энг муҳим масалалардан биридир. Аммо шундай шароитда бундан кам бўлмаган жиддий оқибатларга сабаб бўладиган иқтисодий инқирозга йўл қўйиб бермаслик учун зарур чора-тадбирларни қўллаш лозим.

Айни вақтда эса аҳолимизга уларнинг шу ҳолатни тушуниб, карантин қоидаларига оғишмай амал қилганликлари учун миннатдорлик билдирмоқчиман. Икки ой давомида деярли уй шароитида давом этган карантинда ҳақиқий қаҳрамонлик кўрсатилди. Бугунги секин-аста ва маълум ҳудудларда юмшатилаётган карантин чоралари эса мамлакат иқтисодий барқарорлиги ва фуқароларимизнинг молиявий фаровонлиги учун зарур. Аммо гап чекловларнинг тўлиқ очиб ташланиши ҳақида бормаяпти - умумий карантин ҳали бекор бўлган эмас.

— Жазирама иссиқ COVID-19га қарши курашда ёрдам беради, деган гипотеза бор, бу прогнозлар ўзини нечоғлик оқлайди?

— Коронавирус инфекциясининг ушбу тури ҳали етарлича ўрганилмаган. Мутахассислар кўплаб саволларга аниқ жавоб ололган эмас. Статистик рақамларга мурожаат қиладиган бўлсак, ҳаво ҳарорати юқори бўлган кунларда ҳам касаллик қайд этилиши ҳолатларида ўсиш рўй берганини кўриш мумкин. Демак, бу ерда вируснинг йўқолиши ва ҳаво ҳарорати ўртасида тўғридан-тўғри боғлиқлик кузатилмаяпти. Бундай шароитда эса хулоса қилишга шошилиб, инфекция жазирама кунларда ўз-ўзидан ғойиб бўлишига умид қилиш керак эмас.

1101
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси

Нима учун оғир БМП Т-15 "Армата" дунёдаги энг яхшиси

872
(Янгиланган 20:04 05.06.2020)
Россиянинг “Армата” платформасида ясалган БМП ҳарбий машинаси дунёда энг яхшисими - бу борада ҳарбий эксперт таҳлили.

Россия қурол яратиш ва ишлаб чиқариш бўйича етакчи ўринда туради. “Армата” платформасига асосланган оғир пиёдалар жанговар машинаси (БМП) сифатли технологик жадал олдинга қадамдир. Янги БМП глобал қурол бозорида талабга эга бўлиши аниқ.

Ўрмаловчи платформадаги “Армата” БМПси пиёда аскарларни етказиш ва олдинги қаторда қўшинларни жанговар қўллаб-қувватлашга мўлжалланган. Қурол-яроғи, маневрлилиги ва мудофаа тизимлари Т-15 БМПсига танклар билан бир қаторда ишлашга имкон беради. Бироқ, оғир БМПнинг ускуналари жойлашинуви "энг яқин қариндоши" - Т-14 танкидан фарқ қилади. Двигател олд қисмида, ўртада - бошқарув бўлими, орқа қисмида - десант жойлашган. Қурол ва ўқ-дорилар масофадан бошқариладиган мутлоқ хайдовчисиз минорада жойлашган. БМП Т-15 ички макони ва ҳаётни қўллаб-қувватлаш тизимларини ташкил этиш экипаж ва десантга уч кун давомида машинадан чиқмасдан жанговар вазифаларни бажаришга имкон беради.

Машина экипажнинг уч аъзоси томонидан бошқарилади, десант бўлимида 9 та тўлиқ жиҳозланган мотоўқчи жойлашган (БМП-2 ва БМП-3да 7тадан десантчи). БМП Т-15 нинг ўлчамлари ва массаси (узунлиги - 9,5 м, кенглиги - 4,8 м, баландлиги - 3,5 м, оғирлиги - 55 тонна). У 2В-12-3А дизел двигател билан жиҳозланган, 1500 от кучига эга, 5 метр чуқурликдаги (туби бўйлаб) сув тўсиқларини енгиб ўтиши мумкин, паст-баланд йўлларда 50 км/соат тезликда, магистралда эса 75 км/с гача тезлаша олади. Сафар масофаси - 500 км.

Россия армиясининг Т-15 “Армата” БМПсига эҳтиёжи жуда катта. Янги жанговар машина мотоўқчи қисмларнинг техник жиҳозланишини сифат жиҳатидан яхшиланишини ва жанг майдонида зирҳли транспорт воситаларидан фойдаланиш бўйича янги тушунчаларни жорий этишни кафолатлайди. Ягона “Армата” платформасида Т-14 БМПси ва Т-15 танклари қўшинларга етказиб бериш синхрон тарзда амалга оширилади, чунки иккала машина ҳам интеграциялашган ҳолда жанговар ҳаракатларга мўлжалланган.

Ноёб хавфсизлик

Дунёда мавжуд бўлган барча пиёдалар жанговар машиналари душманнинг танкга қарши воситаларига заиф, аммо бу Т-15 БМПга тегишли эмас. Хавфсизлик “Армата” оиласининг асосий хусусиятидир. Т-15нинг муҳим конструкторлик хусусияти – бу экипаж (командир, механик-хайдовчи ва оператор) жойлашган зирҳли капсунанинг ўқ-дорилар ва двигател бўлинмасидан ажралиб туриши ва экипаж ва десантчиларни миналарга қарши мулжалланган корпуси. Т-15нинг танкга қарши қуролларга қарши кўп қатламли, кўп даражали мудофаа тизими алоҳида эътиборга лойиқ.

Оптико-электрон бостириш комплекси ва нурланишни аниқловчи сенсорлар тизими (душманни лазерли нишонга олувчи ёки душманларни масофасини аниқловчи) зич аэрозолли пардани вужудга келтириши учун тутун гранаталарини автоматик равишда отишга имкон беради.

Асосий ишни "Афганит" ҳар томонлама фаол мудофаа тизими бажаради - автоматлаштирилган тизим душманнинг танкларга қарши ракеталарини БМПга яқинлашаётган пайтида аниқлайди ва уларни уриб туширади (машина корпусига тегизмасдан). "Афганит" жавоб зарбасини бериш мақсадида душман ракетасининг учирилиши ҳудудини ҳам аниқлай олади.

Агар душманнинг снарядлари "Афганит" мудофаасини енгиб ўтолса, ишга "Малахит" динамик ҳимоя мажмуаси тушади. Иккала тизим ҳам Т-15га ишончли ҳимоя чизиқларини таъминлайди, аммо композит ва пўлатдан ясалган асосий зирҳли корпус ҳам зарбага дош бера олади. Бундан ташқари, машинада радиоэлектрон кураш воситалари ҳам мавжуд бўлиб, улар сунъий йўлдош навигацияси ва радиосигналларини босиб туради ва душманнинг снарядлари ва ракеталарини йўлдан уради. Тубидаги минага қарши ҳимояланиш ҳатто кучли фугаснинг зарба тўлқинини ўчиришга қодир. БМПнинг қувват тизимининг олд томонда жойланиши экипаж ва десант учун қўшимча ҳимояни яратади.

Дунёда хавфсизлик нуқтаи назаридан унга тенглашадиган аналог йўқ. Т-15 оғир пиёдалар жанговар машинаси Германиянинг Пумасини (Schützenpanzer Puma) дан устундир, у ҳозирда Бундесвердаги "Мардер" (Marder) БМПси ўрнига қабул қилинмоқда. Фақатгина баъзи ҳусусиятлар бўйича Исроилнинг Namer  зирҳли машинаси у билан рақобатлаша олади.

Барбод қилувчи қудрат

Маҳаллий можаролардаги (ва шаҳар жангларида) янги тактика пиёдалар жанговар машиналарини чидамлироқ қилишни талаб қилди. Энг сўнгги Россия БМПси танк зирҳига эга, пиёдаларни ишончли ҳимоясини таъминлайди ва деярли ҳар қандай душман билан жангга кириша олади. Т-15 дала ва шаҳар шароитида бир хил даражада муваффақиятли ҳаракат қилади.

Т-15 нинг асосий қуроли 57 ммли "Кинжал" кесма автомат замбаракли жанговар модули ва "Атака Т" танкга қарши ракета тизими. Бошқарувчисиз жанговар модул масофадан бошқариладиган айланма жанговар тизим шаклида яратилган. 57 мм тезкор ўқ отадиган қурол 1400 метргача бўлган масофада зирҳни урувчи ва юқори портловчи қисмларга эга бўлган ер ва ҳаво нишонларини йўқ қилишга мўлжалланган. 9М120 “Атака” танкга қарши бошқарилувчи ракеталар зирҳланган нишонларга (фаол мудофаа тизимли) 10 кмгача масофада зарба бера олади. Душман тирик кучига қарши курашнинг қўшимча воситаси - 7,62 мм ПКТМ пулемётидир. Автоматлаштирилган тизим оптик локатор ёрдамида нишонларни фаол ва пассив режимларда қидириш ва кузатишга қодир. Масалан, ниқобланган снайперларни аниқлаш, бир вақтнинг ўзида иккита нишонга олиш ва ўт очиш.

Таъкидлаш жоиз, НАТО мамлакатларининг БМП-ларидан фарқли ўлароқ, Т-15 жанговар модуллари телевизион ва инфрақизил оптик қурилмалар ёрдамида пассив аниқлашни қўллаб учувчи аппаратлар билан яқин жангда ҳавога қарши мудофаа режимини таъминлайди.

Т-15 деярли барча қуруқликдаги нишонларга (шу жумладан танкларни), ҳужумчи самолётларга, Apache туридаги танкка қарши вертолётларига ва MQ-1 Predator ҳужум дронларига зарба бериб уриб тушириши мумкин.

Жанговар интеграция

Ягона тактик бўлинмаларни бошқариш тизимида (ЕСУ ТЗ) Т-15 аниқланган нишонлар тўғрисидаги маълумотларни бошқа машиналарга интеграциялашган ҳолда узатишга қодир ва йўқ қилишга нишонларни қабул қилиши мумкин - қуролга ёки позициясига мос. Бу қўшинларни жанговар ташкил этишнинг сифат жиҳатидан янги даражаси.

Шундай қилиб, Т-15 ҳар қандай душманга қарши танк ва мотоўқчи пиёдалар қўшинлари таркибида асосий кўп мақсадли жанговар восита сифатида - ҳатто ядровий қурол ёки бошқа турдаги қирғин қуролларидан фойдаланиш шароитида ҳам маневрли жанговар ҳаракатлар олиб боришга мўлжалланган.

Т-15 нинг жанговар маълумот-бошқарув тизимининг (БИУС) олдинги авлодларнинг БМП-ларига нисбатан анча юқори даражадаги бошқарувини таъминлайди. БИУС БМП экипажига машина техник ҳолати тўғрисида тўлиқ маълумот беради ва бу экипажга бевосита жанговар вазифаларни бажаришга имкон беради.

Т-15 БМПси ҳинд ҳарбий раҳбарларини мамнун қилгани бежиз эмас. Шунингдек, Ироқ, Кувайт, Таиланд ва Покистон армиялари ҳам сўнгги БМПларни сотиб олиш масаласини кўриб чиқмоқдалар. Россия ўнлаб мамлакатларга М2 Bradley БМПсини етказиб беришни давом эттираётган америкаликлар билан қурол бозорида ушбу йўналишда муваффақиятли рақобатлашиши мумкин. Россия ва хориж ҳарбий экспертларнинг фикрига кўра, Т-15 узоқ йиллар давомида хорижий конструкторлик бюроларида тақлид қилиш намунаси бўлиб қолади.

872
Технопарк Digital City в Андижане

Марғилонда рақамли технологиялар ўқув маркази очилди

15
Марказда ўрта мактабларнинг 7 ва 11-синф ўқувчилари, ахборот технологиялари соҳасига қизиқувчи ёшлар, талабалар шу йўналишларда ўқитилади.

ТОШКЕНТ, 7 июн — Sputnik. Шавкат Мирзиёевнинг Фарғонага ташрифи доирасида Марғилонда рақамли технологиялар ўқув маркази очилди.

Очилиш тадбирида Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожантириш вазири Шуҳрат Содиқов иштирок этди.

Икки қаватли, жами 3100 квадрат метр майдонни эгаллаган бу кўркам бинода 120 та иш ўрни яратилган. Марказда ўрта мактабларнинг 7 ва 11-синф ўқувчилари, ахборот технологиялари соҳасига қизиқувчи ёшлар, талабалар шу йўналишларда ўқитилади. Келгусида улар Фарғона вилоятида очиладиган IT-парк филиалида ишлашлари мумкин бўлади.

Шунингдек, мазкур марказда давлат ташкилотлари ходимлари ҳамда мактабларнинг ахборот технологиялари фани ўқитувчиларининг АКТ бўйича малакаси ошириб борилади.

Таъкидланишича, 2020-2021 йилларда вилоятда шундай 19 та марказ очилиши режалаштирилган, жумладан, жорий йилнинг ўзида Данғара, Бағдод  Риштон туманлари ва Фарғона, Қўқон ва Қувасой шаҳарларида рақамли технологиялар марказлари ишга туширилади.

15