Ситуация в Сырдарьинской области, где произошел прорыв дамбы на Сардобском водохранилище

Экинларни асраш ва қўшниларга ёрдам: Аҳмаджонов Сардоба ҳодисасидан кейинги ишлар ҳақида

1011
(Янгиланган 21:18 06.05.2020)
1 май куни эрта тонгда Сирдарё вилоятидаги Сардоба сув омбори тўғонлардан бири ёрилиб кетди. Вилоятдаги бир неча қишлоқ, шу жумладан Қозоғистон жанубидаги ҳудуд сув остида қолди. Икки мамлакатда умумий ҳисобда 120 мингдан ортиқ аҳоли эвакуация қилинди.

Ўзбекистон сув хўжалиги вазири ўринбосари Воҳиджон Аҳмаджонов Sputnik Ўзбекистон мухбирига берган интервьюда авария оқибатларини баратаф этиш мақсадида ҳозирда қандай ишлар олиб борилаётгани ҳақида сўзлаб берди.

- Сардоба сув омбори қайдай сув билан тўлади?

Бизда сув омборлари икки хил бўлади – "русловой" ва "наливной". Русловой – бу дарё ёки сойнинг руслосига қурилади ва тўлдирилади.

"Наливной"да дарё сувнинг олдида эмас, бошқа жойда қурилади ва сув бошқа дарё ва сойлардан олиб келиниб, шу орқали тўлдирилади.

Сардоба – "наливной" тўлдирилади. Унга сув каналдан келади. Жанубий Мирзачўл канали бор, ўша ердан. Жанубий Мирзачўл канали сувни Сирдарёдан олади.

- 1 май куни техник нуқтаи назардан нима содир бўлди - тўғоннинг бир қисми бузилиши ёки қирғоғи ювилганми ёки бошқа нарсами? Бу ерда конструктив камчиликлар борми? Тузилишнинг қолган қисми қанчалик хавфсиз ва у мустаҳкамланадими?

- Ҳозир аниқ жавоб беролмайман. Махсус комиссия тузилган. Бу масала бўйича тергов олиб борилмоқда. Шу масала чуқур ўрганилади. Жуда кучли мутахассислар ва бошқа техник ходимлар жалб қилинган. Барча ҳолатлар юзасидан тушунтириш берилади.

Техноген ФҲга қарамай, тўғон турибди, ўйлайманки, конструкция мустаҳкам.

Лекин юқорида айтганимдек, кучли мутахассислар жалб қилинган ва сув омборининг бошқа ҳамма жойларини синчковлик билан ўрганишаяпти.

Ўрганиш бошланган, ўрганилгач хулосаси айтилади. Чунки бу плотина кичкина жой эмас, 28 километргача чўзилган, уни махсус жиҳозлари бор, улар билан ўлчанади ва татқиқ қилинади. Мисол учун, "георадар" деган қурилма бор, одамни "УЗИ" қилгандек, плотинани бу қурилма ёрдамида ўрганилади. Плотинанинг қаерда камчилиги бор-йўқлигини текширади. Бундан ташқари бошқа назорат-ўлчов аппаратлар ёрдамида умуман плотина ва бошқа иншоотлар диагностика қилинади, хавфсизлик талабларига жавоб бериши аниқланади. Ташкил этилган комиссия шуни ўрганиб чиқади.

- Аҳоли пунктларидан ташқаридаги омбордан чиққан сув билан нима қилинади - уни қандай чиқарилади ёки бу жойлардан бошқа томонга йўналтириладими? Қандай технологиялар мавжуд?

- Биз ҳозирда сув босган жойларда сувни камайтириш чораларини кўряпмиз. Мисол, сув босиш жараёнида қайсидир каналнинг ичида лойқа тўлиб қолган, ўшаларнинг оғзи очилиб, бундан ташқари, бу сувларнинг асосий ягона артерияси КГК деган коллекторимиз бор, бу Марказий Мирзачўл коллектори дейилади, бу коллектор орқали сувлар ҳаммаси Айдаркўлга чиқарилиб юбориляпти.

Ҳозирда шу сувларни тезроқ чиқариб юборишнинг чораси кўриляпти.

Бундан ташқари, одамларнинг уйини, ижтимоий объектларни сув босган жойларини қутқариш мақсадида биттагина бизни вазирлик – сув хўжалиги вазирлигининг ўзи 350 тага яқин кўчмас насос олиб келган. Ўша кўчма насосларни қўйиб, сувни тез "откачка" қиляпти. Мақсад уйларни бутун сақлаб қолиш, инфраструктураларга етиши мумкин бўлган зарар миқдорини камайтириш.

Объект сувни тагида қанча турса, унга шунча зарар, у нурашни бошлайди ва шундай жараён бўлмаслиги учун сувни "откачка" қилишга киришганмиз.

Ёки мана экин майдонларини олайлик – ғалла экканмиз, ғалла майдони ярим метр сув босган. Уни шу ҳолига ташлаб қўйсангиз ғалла ҳам нобуд бўлади. Сувни олиб канал ва коллекторга ташлаяпмиз. Сувни Жиззах ёки бошқа томонга йўналтиряпмиз.

- Фавқулодда вазиятдан кейин Сардобдаги сув даражаси қанчага тушди? Ёзда сув танқислиги бўлмайдими?

- Сув даражаси тушиши – биз шу масала билан шуғулланмоқдамиз, баҳор бошида сув танқислиги ҳолати кузатилаётган эди, аммо кейин ёмғир ёғди ва ҳолат ўзгарди. Сув танқислиги бўлмаслиги учун мувжуд сувимиздан тежаб тергаб фойдаланамиз.

Жорий йил 150 минг гектар майдонда сувни тежаш технологияларини жорий қиламиз. Асосий куч бунда томчилаб суғоришга йўналтирилади. Томчилаб суғориш сувни икки баравар иқтисод қилади. Демак, мавжуд сувни икки баравар кўпроқ майдонга етказиш имкониятини беради.

Ўндан ортиқ йирик ишлаб чиқарувчилар Ўзбекистонда томчилаб суғориш бўйича технологияларни ишлаб чиқаради.

- ФВдан кейин Қозоғистон вакиллари келишдими? Ўз томонидан қандайдир маслаҳат беришдими? Қозоғистонга қандай ёрдам кўрсатилади?

- Қозоғистон томон билан гаплашдик, келишдик, зарурий техникалар шай қилинди, одамларимиз тайёр бир қисми ўтяпти у томонга. Бу фақат мелиоритив техникалар эмас, у ерда экскаватор, бульдозер, махсус техникалар, кўчма насослар бор, сувни "откачка" қилиш учун ёнғин ўчириш машиналари ҳам бор. Мутахассислар  ва бошқа бир қанча ёрдамчи техникалар мавжуд. Ҳозир шуни босқичма-босқич ўтказиб, Қозоғистон ҳудудида етказилган зарарни бартараф қилиш бўйича ҳам қатъий иш олиб борилади.

Бу албатта табиий офат, буни ҳеч ким хоҳламаганлигини қозоғистонлик дўстларимиз ҳам билиб туришибди. Ўзбекистоннинг ўзига жуда катта талафот етказди бу техноген офат. Унинг кўламини барибир махсус комиссия аниқлайди, лекин Қозоғистонга нисбатан ўзимизга 3-4 марта кўпроқ зиён етди. Катта жойни сув босган.

Қозоғистонлик шерикларимиз, вазиятни тўғри тушунишаяпти, уларга минг раҳмат.

Улар билан доимий алоқадамиз, ҳар куни 3-4 мартадан телефонлашиб, ҳамкорликда иш олиб бориляпти.

Уларнинг ҳам бизнинг ҳам ҳаракатимиз, шундан иборатки, тезроқ мана шу сувни чиқариб юбориш ва аҳолини ўзини ҳар доимгидек тумуш ҳаёт тарзига қайтариш.

Қолаверса, кеча президентимиз айтдилар, биз ҳеч ҳам четда қараб турганимиз йўқ, Қозоғистонга етказиладиган зарарни минимум даражага етказишга ҳаракат қилмоқдамиз.

Бундай мусибатларни халқлар доимо бир-бирига елкама-елка туриб енгган, бирдамлик бўлса, ҳеч нарсамас.

ОАВлардан ягона илтимосим, ҳар хил гапларни тарқатмаслик керак. Бир масалани моҳиятини билмасдан туриб, шароитни қарамасдан туриб ҳар хил гап сўзларни кўпайтириб, ваҳима, саросима, миш-мишларни тарқатиш умуман ноўрин.

1011
Мавзу:
“Сардоба” тўғони ёрилиши (64)

Хитой қашшоқликни фалсафа ёрдамида енгдими?

241
(Янгиланган 20:05 25.11.2020)
Яқинда Хитой ОАВлари 2020 йилда Хитойнинг энг сўнгги 9та уезди қашшоқ уездлар рўйхатдан чиқарилганини ва Хитой қашшоқликни енгганини хабар қилган эди.

Дунёда энг кўп сонли аҳолига эга бўлган ушбу мамлакат бунга қандай эришгани ҳақида Дмитрий Косырев мақоласида танишинг. 

Маълум бўлишича йил бошида қашшоқ уездлар сони 832та бўлган. Уларнинг аксарияти  Синьцзян, Сычуан ва бошқа провинцияларда жойлашган. Ушбу маълумотларни БМТ озиқ-овқат дастури эксперти доктор Маттиас Холуорт ҳам тасдиқламоқда. Унинг айтишига кўра, сўнгги йилда дунёда енгилган қашшоқлининг 70 % Хитойга тўғри келади. Жами ҳисобда Пекин 700 мингдан ортиқ кишиларни қашшоқликдан чиқарган.

Хитойча қашшоқлик ўзи нима?  

Хитой иқтисодчилари рақамлари миқёсида бу шундай кўринишга эга – йилига 11487 юандан (1740 $) кам даромад олган киши қашшоқ ҳисобланади. Бундан кўпроқ даромад оладиганлар эса – оддий камбағаллар ҳисобланади.  Энди Хитой қашшоқлик билан эмас – камбағаллик билан курашади.

Кимгадир бу рақам жуда кам кўриниши мумкин, лекин хитойлик мутахассислар мамлакатдаги озиқ-овқат ва истеъмол моллари, турар жой харажатлари ва бошқалардан келиб чиққан ҳолда қашшоқ бўлмаслик учун қанча даромад олиш кераклигини ҳисоблаб чиқишган.

Foreign Affairs ёзишига кўра, АҚШ экспертлари бўлса, “Хитой олдида қиладиган ишлари ҳали кўп” деб ҳисоблашмоқда. Албатта уларнинг гапида ҳам жон бор. Ривожланган давлат миқёсида бу рақамлар жуда кам кўринади.

Лекин, Хитой тажрибасига диққат билан назар солганда қизиқ ва намунали манзаралар гувоҳи бўлиш мумкин. Албатта ушбу услубларнинг айримлари фақат Хитойга хос бўлиши мумкин.

Хитой тажрибаси 

Хитой харитасига диққат билан назар солганда энг камбағал вилоятлар йирик саноат ва бизнес марказларидан узоқ бўлган, тоғли ва етиб бориш қийн бўлган ҳудудларда жойлашганини кўриш мумкин. Ушбу ҳудудларда камбағалликни енгишнинг энг самарали чораси, бу у ерга йўл қуриш бўлган.

Ундан ташқари ресурслардан самарали фойдаланиш услублари ўйлаб топилган. Масалан “гуруч – балиқ” услуби. Яъни гуруч экишда фойдаланиш режалаштирилган сув ҳавзаларида дастлаб балиқ чавоқлари етиштирилган.

Учинчидан, Хитойда муаммони ўз номи билан аташ ўринли деб топилган. Масалан, қашшоқ оила учун қуриб берилган уйда “қашшоқ хўжалик” деган ёзув бўлган. Бу уларни камситиш мақсадида эмас, балким уларга кўрсатилган ёрдам, қашшоқликни енгишда қўлланилаётган услублар самарадорлигини ўрганиш мақсадида қилинган. Ана шундай хўжаликлар яхши ривожланиб кетганда, қўшнилар келиб унинг иш услубини ўрганган.

Умумий қилиб айтганда бугун биз Хитой ҳукуматининг нафақат сўнгги 40 йиллик ҳаракатлар стратегияси натижасини, балким хитой халқининг 1000 йиллик тарбияси, жамиятда яккхонликни тарғиб қилиш эмас, балким муаммоларни биргаликда енгиш фалсафаси натижасини кўрмоқдамиз.

Олдин Хитойда вазият бошқача эди. Мао Дзе Дун даврида даромад барчага тенг бўлинар эди, ҳамма бир хил – камбағал яшарди. Ҳозир бўлса – у ерда ёрдам ўрнига, кишиларга ўзлари кўпроқ даромад олишлари учун имкон яратилмоқда.

АҚШ фалсафаси

Яқинда америкалик журналистлардан бири Женет Дейли  Хиллари Клинтоннинг машҳур цитаталаридан бирини эсга олганди. Клинтон “Американинг аксарият аҳолисини— basket of deplorables, яъни бир тўплам ахлат”, деб атаган эди. Ўшанда унинг ушбу сўзлари давлатдан ёрдам пули ва турли нафақа оладиганларни умуман аҳолининг камбағал қисмини хафа қилган эди. Улар орасида ҳам демократ ҳам республикачи бўлган. Байден ушбу хатони такрорламаслик учун жуда эҳтиёткор ҳаракат қилди.

Умуман америкада аҳоли фалсафаси шундай: у ерда барча ўз ҳаётини камбағалликда бошлайди, кейин яхши ишласа – бой бўлади. Агар бирор киши камбағал бўлса – демак айб ўзида. Уларга давлат ёрдам бериб туради, айниқса сайловлар олдида ана шундай қатламга муносабатлар фаоллашади. Чунки номзодларга овоз керак.

Англияда ҳам саноати эскириб қолган шаҳарлар, эскин конлар – керак бўлмай қолганда бутунлай унутиб юборилган эди. Ҳеч ким у ерда ишсиз қолган фуқарларга ёрдам беришни ўйламаган эди.

Журналист  Женет Дейли аҳолининг камбағал қисмини унутиб қўймаслик, муаммоларига жиддий қараш керак деб ҳисоблайди.

241

Байден АҚШни Европа қўғирчоғига айлантиради

670
Европа Кенгаши раҳбари Чарльз Мишель ЕИ номидан Жо Байденга "мустаҳкам трансатлантик иттифоқ"ни тиклашни таклиф этди.

Ирина Алкснис

Агар у Оқ уйга кўчиб кирса (воқеалар ривожига қараганда, бу ҳолат тобора муқаррарлиги кўринмоқда), бундай истакнинг амалга ошиши учун етарлича асос бор. АҚШнинг эҳтимолий давлат котиби сифатида "вашингтон ботқоғи" ва "глобал альянслар ҳимоячиси"нинг рафинадланган маҳсули бўлмиш - Энтони Блинкен номзоди кўрсатилиши ўзига хос рамзга эга.

Ғарбий Европа АҚШ президенти ролида айнан Жо Байденни кўришдан шод бўлиши - ЕИ етакчилари бир-бирини ортда қолдириб Байденни сайловдаги ғалабаси билан табриклай бошлаганларида, ГФР эса "яна тўрт йил Трамп билан ишлашни истамаслигини" тан олганидаёқ аён бўлган эди.

Шу билан бирга, Европа нега Штатлар раҳбари сифатида глобалистларни - ўша, бир қутбли дунёда шак-шубҳасиз Вашингтон етакчилигидаги ҳолатга қайтиш ғояси билан ёнувчи глобалистларни кўришни афзал билаётгани - тушунарсиздир.

Ахир Кўхна Дунёдаги тобора фаоллашиб бораётган суверенлашиш ва океан орти сюзеренидан ярим вассал тобеликдан халос бўлишга интилиш бир қарашда ушбу истакларга зиддек кўринади.

Шу ерда, Европада ўз давлатларини Штатларга қурбонликка келтиришга тайёр америкапараст кучлар қўли устун келганлигини тахмин қилиш мумкин эди. Аммо фактлар бунинг аксини кўрсатмоқда. Мисол учун, Германия ҳукумати АҚШда "Шимолий оқим - 2"га қарши ишлаб чиқилаётган  экстерриториал санкцияларни мақбул кўрмаслиги бўйича қарашларини навбатдаги бор тасдиқлади.

Шу тариқа, Европа ўз манфаатларини ҳимоя қилиш ва ўз геосиёсий ролини кучайтириш бўйича линиясини олдинга суришда давом этмоқда, бироқ шу билан бирга Вашингтонда ҳокимият тепасига қайтиши назарияда - мутлақо номаъқбул бўлган кучларни қайтишини жуда ишқибозлик билан қўллаб-қувватламоқда.

Ушбу ғалати зиддиятлар жумбоғига жавобни тўрт йил олдинги воқеаларда изламоқ керак.

Оқ уйга келгач, Доналд Трамп АҚШ иштирокидаги кўплаб тайёрланаётган ва ҳатто имзоланган халқаро шартномалардан воз кечган эди. Ўша пайтда жуда салбий обрўга эга бўлган машҳур Трансатлантик савдо ва инвестиция шериклиги битими бошига ҳам шу кунлар тушган эди. Алармистлар бу битим ёрдамида Америка Европа ресурсларини ўз фойдасига сўриб олиши ҳақида огоҳлантирган эдилар.

Аммо, ўз президентлиги йилларида ҳар қандай имкониятдан ўз давлати учун иқтисодий даромад олишда фойдаланган Трамп, Америка учун бир қарашда узоқ йиллар давомида "олтин тухумларни" қўйиши керак бўлган "товуқ"дан ҳеч бир иккиланишсиз воз кечди. Боз устига, ушбу битимларнинг барчаси аслида Қўшма Штатлар учун ўта фойдасизлигини кўплаб маротаба такрорлади.

Бизнесда катта тажрибага эга бўлган зўр ватанпарварга ишониш мумкин, деган гумон йўқ эмас.

Бу ерда энг катта англашилмовчилик - глобалистларда (шу жумладан, америкалик глобалистларда ҳам) миллий йўналтирилган манфаатлар бор, дея ғафлатда қолиш бўлса керак. Улар учун Қўшма Штатлар бош эмиссия маркази ва сайёранинг энг қудратли армияси сифатида фавқулодда муҳим бўлиши мумкин. Аммо, аҳолиси 330 миллионга яқин улкан давлат ўз-ўзидан бу ўта оғир юкдир, унга бирон нима тикиш ва унинг муаммоларини ҳал қилишдан кўра уни "ҳисобдан чиқариш" осон, ахир.

Аммо глобалистларнинг дунё фуқаролари сифатидаги асл манфаатлари ва сентиментал туйғулари бутунлай бошқа жойлар билан боғлиқ бўлиши мумкин. Худди ўша Энтони Блинкен болалигининг аксарият қисми Парижда ўтган ва унинг шахс сифатида шаклланишига европалик ўгай отасининг таъсири кучли бўлган. Демак, унинг давлат котиби сифатида қай вақтгача фақатгина АҚШ миллий манфаатларини ўзига дастуриламал қилиши тўғрисида шубҳалар табиийдир.

Бундай манзарада Европа позицияси ўзига хос маъно касб этади. У сўнгги ўн йилликлар давомида ўз илдизидан ажралган олис америка давлати билан ҳамкорлик ўлароқ ўз мақсадларига эришишга ўрганди - аммо шу билан бирга "озод дунё етакчиси" ва "ягона қудратли держава" олдида бажарилиши шарт бўлган рамзий реверансларни ҳам канда қилмади. Биргина Эрон ядровий битимини олайлик, уни кўпинча Обама президентлигининг энг йирик ғалабаларидан бири деб аташади, аммо Европа Иттифоқи бу битимдан Қўшма Штатларга нисбатан кўпроқ манфаатдор эди.

Бундан ташқари, ЕИ ҳали ҳам кўп жиҳатдан Штатларга муҳтож. Хусусан, Европанинг ўз армиясини - бугунги кундаги каби кучни имитация қилгувчи эмас, балки реал ҳарбий кучга эга армияни яратишга бўлган кучли чиранишлари - ножиддий кўринмоқда.

Ушбу маънода америкаликларга муқобил мавжуд эмас ва яқин келажакда кўзда тутилмаган ҳам. Аммо Трамп Кўхна Дунёни ўз ҳарбий "соябони" учун энг юқори ставкада пул тўлаттиришга қатъий қарор қилган эди, "Вашингтон ботқоғи" билан эса Брюссел ва Берлин яхшиликча келишувга эришиш имкониятига эга бўлмоқда.

Қолаверса, Россияга нисбатан - геосиёсий, иқтисодий ва ўша, ҳарбий соҳаларда тош босиш учун ҳам - ЕИ аввалгидек, керак. Акс ҳолда Москва ғарбий йўналишда жуда қулай шарт-шароитларга эга бўлмоқда, бу эса Ғарбий европа пойтахтларини хурсанд қилмайдиган янгилик.

Натижада парадоксал ҳолат юзага келмоқда: Европа кўпчилик кўз ўнгида АҚШ учун сарфланадиган материал бўлиб кўринган бир вақтда, аслида америкаликлар ачинишга кўпроқ лойиқ, сабаби, Штатларнинг Европа фитнаси ва ўз элиталари хоинлиги қурбонига айланиш имконияти тобора ошиб бормоқда.

670

Россия Қозоғистондаги полигонда янги ракетани синовдан ўтказди

0
(Янгиланган 14:25 26.11.2020)
Ракета синовлари Қозоғистондаги “Сари-Шаган” полигонида ўтказилди. Россия Мудофаа вазирлиги бу ҳақда видео лавҳа тақдим этди.

"Янги ракетага қарши ракета ўз хусусиятларини ишончли тасдиқлади, жанговар экипаж шартли нишонга белгиланган аниқлик билан зарба бериб, вазифани муваффақиятли бажарди", - дейилган Мудофаа вазирлиги хабарида.

Сўнгги марта октябр ойининг охирида айнан шу полигонда янги қурол синовидан ўтказилгани ҳақида хабар берилган эди. Бунгача, 2019 йилда ва 2017-2018 йилларда ракета учирилганди.

0