Десткий омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова

Илк синов ва жиддий муаммолар: болалар омбудсмани билан эксклюзив интервью

298
Ўзбекистонда вояга етмаганларнинг манфаатлари билан шуғулланувчи ҳуқуқ ҳимоячиси лавозими жорий қилинди. Унинг мақомини тўлақонли мустаҳкамлаш учун қонун устида иш олиб борилмоқда, аммо ҳозирда ҳуқуқшуносларда муаммо ва ташвишлари талайгина.

ТОШКЕНТ, 21 май – Sputnik. Бола ҳуқуқлари бўйича вакил Алия Юнусова лавозимга тайинланганидан сўнг қисқа вақт ичида қандай ишларни амалга оширгани ва ўзи учун қандай устувор йўналишларни белгилагани хусусида сўзлаб берди.

Алия Юнусова 26 февраль куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг мажлисида Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ўринбосари - Бола ҳуқуқлари бўйича вакил этиб сайланди.

“Болалар омбудсмани институти жуда муҳим механизмдир. Бу каби ҳуқуқ ҳимоячилари бугунги кунда Россия, Норвегия, Австрия ва Европанинг бошқа мамлакатларида ишлаб келмоқдалар. Биз “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида” қонунни қабул қилаётганимизда, келажакда ушбу масалалар билан шуғулланадиган алоҳида давлат органини ташкил этиш кўзда тутилган эди. Хусусан, 1992 йилда мустақиллик эълон қилингандан сўнг бола ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенция Ўзбекистон томонидан ратификация қилинган биринчи халқаро ҳужжатлардан бири бўлди. Ҳозирда республика болалар ҳуқуқларини таъминлаш бўйича мажбуриятларнинг бажарилиши бўйича ўзининг бешинчи ҳисоботини тақдим этди”, - дейди Юнусова.

Унинг сўзларига кўра, 2008 йилда республиканинг вояга етмаган фуқароларининг манфаатларини ҳимоя қилувчи қонун қабул қилинди. Халқаро конвенция тамойилларини илгари суриб, Ўзбекистон жаҳон стандартларини миллий қонунчиликда жорий этмоқда. Хусусан, гап боланинг мавқеи, ёшини белгилаш, унинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари, шунингдек қонуний манфаатлар каби коидалар ҳақида юритилади.

Омбудсманнинг қўшимча қилишича, республика, шунингдек, иккита факультатив протоколни ратификация қилди – биринчиси, болалар савдосига қарши курашга тааллуқли, иккинчиси эса болаларни қуролли можароларга жалб қилишдан ҳимоя қилиш. Шунингдек, Халқаро меҳнат ташкилотининг болалар меҳнатининг энг ҳунук шаклларини тақиқлаш ва тезкор чоралар кўриш тўғрисидаги 182-сонли ва ишга қабул қилишда минимал ёш тўғрисидаги 138-сонли конвенциялари ҳам ратификация қилинди.

Гарчи 2019 йил 22 апрелда президентнинг болалар омбудсмени лавозимини таъсис этиш тўғрисидаги қарори қабул қилинган бўлса-да, болалар ҳуқуқлари бўйича вакили тўғрисидаги қонун ҳали қабул қилинмади.

"Бу масала ҳозир кўриб чиқилмоқда", - деди Юнусова ва биринчи навбатда бундай ҳуқуқ ҳимоячиларининг ваколатларини қонуний жиҳатдан мустаҳкамлашни излаш кераклигини таъкидлади.

Омбудсмен фаолиятининг бошланиши коронавирус эпидемияси билан боғлиқ бўлган жуда жиддий карантин даврига тўғри келди.

“COVID-19 билан боғлиқ вазиятга қарамай биз қўлни қовуштириб ўтирмадик. Уч ой давомида биз ишлашимиз керак бўлган устувор йўналишларни ишлаб чиқдик - бу ота-она қарамоғисиз қолган болалар, ногиронлар, бирор сабабларга кўра ҳаётнинг қийин ҳолатларида ёки қонун билан боғлиқ муаммоларда қолган етим болалар”, - дея тушунтирди Юнусова.

Хусусан, ҳуқуқ ҳимоячилари болалар колониясига, аёллар пенитенциар муассасасига, шунингдек, жазо муддатини ўтаётган аёлларнинг болалари сақланадиган махсус марказларга боришга муваффақ бўлишди.

  • Детский омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила женскую колонию
    Детский омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила женскую колонию
    Из личного архива Алии Юнусовой
  • Десткий омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила детское учреждение, где находятся дети матери которых отбывают наказание
    Десткий омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила детское учреждение, где находятся дети матери которых отбывают наказание
    Из личного архива Алии Юнусовой
  • Десткий омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила детское учреждение, где находятся дети матери которых отбывают наказание
    Десткий омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила детское учреждение, где находятся дети матери которых отбывают наказание
    Из личного архива Алии Юнусовой
  • Десткий омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила детское учреждение, где находятся дети матери которых отбывают наказание
    Десткий омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила детское учреждение, где находятся дети матери которых отбывают наказание
    Из личного архива Алии Юнусовой
1 / 4
Из личного архива Алии Юнусовой
Детский омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова посетила женскую колонию

Бундан ташқари, мутахассислар Сардоба сув омборида юзага келган фавқулодда вазиятдан кейин бир неча ўн минглаб аҳоли тошқин туфайли уйларини зудлик билан тарк этишга мажбур бўлган Янгиер ва Гулистон шаҳарларига ташриф буюришди.

Десткий омбудсмен Узбекистана посетила Сырдарьинскую область после прорыва Сардобинского водохранилища
Из личного архива Алии Юнусовой
Десткий омбудсмен Узбекистана посетила Сырдарьинскую область после прорыва Сардобинского водохранилища

Омбудсман болалар ва уларнинг ота-оналари билан учрашди, уларни жойлаштириш, овқатланиш ва зарур дори-дармонлар билан таъминлаш шароитларини ўрганиб чиқди.

“Мен шахсан эвакуация қилинган болали оилаларнинг аҳволи яхши эканлигига ва бу вазиятда улар зарур бўлган ҳамма нарса билан таъминланганлигига ишонч ҳосил қилишим керак эди”, - дейди у.

Юнусованинг тавсияларига кўра, эвакуация қилинганидан 2-3 кун ўтгач, уч ёшдан ошган болалар учун мактабгача таълим гуруҳлари ташкил этилган.

Вакилнинг энг муҳим ташаббусларидан бири - 14 ёшдан ошган ўспиринлар инқирозли вазиятларда тўғридан-тўғри Омбудсман идорасига мурожаат қилишлари учун ишонч телефонини ташкил қилишдир.

298
Политолог Юрий Светов

Светов: АҚШ ҳукумати оммавий тартибсизликларга бас кела олмаяпти

25
АҚШда афроамерикалик Жорж Флойднинг ўлимидан кейин бошланган оммавий норозиликлар давом этмоқда. Россиялик сиёсатшунос ва журналист Юрий Светов Вашингтон яқинига 1,6 мингга яқин аскар жойлаштирилгани ҳақидаги хабарга изоҳ берди.

Сиёсатшунос ва журналист Юрий Светов ҳукумат учун бундай ҳолатларда армияни ишлатиши қайсидир маънода жамиятдаги тартибсизликларга дош беролмаётганини тан олиш билан баробар деб ҳисоблайди.

"Кучли табиий офатлар пайтида ёрдамга армия жалб қилиниши бошқа гап, бу ерда армияни ўз сайловчиларига қарши ишлатилаётгани, бу жуда мураккаб масала", - деди Светов Sputnik радиосига берган изоҳида.

Кўплаб таҳлилчилар Америка жамияти, шу жумладан, ирқий жиҳат бўйича бўлиниб кетгани ҳақида гапиришмоқда, дейди у. Шу билан бирга, АҚШ армиясида афро-америкалик ҳарбий ҳизматчилар жуда кўп ва улар "ўзларини қандай тутишлари, қўмондонлик буйруқларига бўйсунадими-йўқми" номаълум.

"ОАВ хабарларига кўра, полициячилар бу буйруқларни бажаришдан бош тортди. Қандай бўлмасин, АҚШ ҳукумати энди анъанавий усуллар ёрдамида норозилик намойишларини эплай олмаётганликларини бутун дунёга намойиш қилмоқда", - деди сиёсатшунос.

Шу билан бирга, унинг фикрига кўра, америкаликларнинг маълум бир қисми ҳукуматнинг тартибсизликларга қарши курашда армияни жалб қилиш тўғрисидаги қарорини қўллаб-қувватлайди.

"Ҳозирда ғалаёнлар пайтида юз бераётган воқеаларга шунчаки қараш ёқимсиз. Ахир оддий одамлар азоб чекмоқда-ку", - дейди Светов.

25
Главный врач городской клинической больницы №71 имени М. Е. Жадкевича Александр Мясников

Совет мўъжизаси ёки нега собиқ Иттифоқ ҳудудида COVID-19дан вафот этганлар сони кам

853
(Янгиланган 18:13 03.06.2020)
Sputnik махсус онлайн-видео-кўприги пайтида доктор Александр Мясников коронавирус аслида қандай ривожланишини айтиб берди.

Жадкевич номидаги Москва шаҳар клиник шифохонасининг бош шифокори, коронавирус билан боғлиқ вазиятни мониторинг қилиш бўйича ахборот маркази вакили Александр Мясников Sputnik-нинг махсус онлайн видео-кўприги пайтида коронавирус аслида қандай ривожланишини ва Италия, Испания ва АҚШдаги фожиали воқеалар постсовет ҳудудида такрорланмаганлиги ҳақида гапириб берди. РИА Новости мухбири Данара Курманова. 

БЦЖ вакцинаси коронавирусдан қутқара оладими?

Кўплаб олимлар ва шифокорлар қуйидагидан ҳайратда: СССР таркибига кирган аксарият мамлакатларда коронавирус туфайли ўлим даражаси дунё кўрсаткичидан анча паст. coronavirus-monitior.ru портали маълумотларига кўра, 1 июн ҳолатига ўлимлар сони Ўзбекистонда 0,4% дан Литвада 4,23% гача. Италия ва Буюк Британияда ўлим даражаси 14%, Францияда 15%, Бельгияда 16%. Александр Мясников жорий вазиятни "совет мўъжизаси" деб атади.

"Сиёсатчилар, жиддий шифокорлар энди буни ўрганишмоқдалар, собиқ СССР мамлакатларига боқмоқдалар, - деди доктор Мясников, - бу аниқ совет мўжизасидир. Оғир касалланганлар ва вафот этганлар сони эпидемиянинг амалдаги ҳолатини акс эттиради. Собиқ СССРнинг барча мамлакатларида эса ўлим даражаси анчагина кам. Буни нима сабабдан эканлигини тушуниш керак.

Балки бу БЦЖ вакцинаси туфайлидир (СССРда оммавий равишда аҳоли БСЖ билан эмланган) ва дарвоқе, бу борада тадқиқотлар олиб борилмоқда - америкаликлар БЦЖни кичик гуруҳларга эмлашни бошлади. БССТ (Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти-таҳр.) ҳам шуни таъкидламоқда: "Эҳтимол, гап БЦЖга қарши иммун реакциясидадир, аммо биз буни ҳозирча тавсия этолмаймиз".

Мясников собиқ иттифоқ мамлакатлари аҳолиси иммунитетининг коронавирусга чидамлилигини ўтмишда сил касаллиги билан касалланишнинг юқори даражаси билан изоҳлаш мумкинлигини таъкидлади.

"Баъзи олимлар эҳтиёткорлик билан, яширин сил касаллигининг кенг тарқалганлиги иммун тизимининг бундай ўзгаришига олиб келди, деб тахмин қилишмоқда, шунинг учун коронавирус катта қаршиликка дуч келмоқда, - дейди мутахассис. Аммо биз бу фактни шунчаки инкор қилолмаймиз: нима учун руслар, белоруслар, украинлар, қозоқларда ўлим ҳолатлари америкаликлар, французлар ва италияликларга қараганда ўн баравар камроқ? Буни ўрганиш керак".

Карантин нимага керак?

Ҳатоли фикр ҳам мавжуд: карантин коронавирус ёки бошқа касалликни бутунлай йўқ қилишга ёрдам беради.

"Нега биз карантинни убштирамиз - одамлар бирданига ҳаммаси касалликка чалинмаслиги учун, акс ҳолда улар дарҳол соғлиқни сақлаш тизимини қулатадилар, деб тушунтиради доктор Мясников. - Касалхоналар ва тез тиббий ёрдам машиналари бўғилиб қолади, одамлар нафақат COVID-19, балки юрак хуружлари, инсультлардан ҳалоқ бўла бошлайди. Шунинг учун ҳар бир давлат ўз соғлиқни сақлаш тизими дош бера оладиган модельни ишлаб чиқади. Карантин даволай олмайди, у одамлар касалликка аста секин чалиниши ва ёрдамни ўз вақтида олишлари учун, усиш суратларини пасайтириши мумкин. Карантин - бу ҳисоб-китоб ва ўзини тутиш моделидир".

Беларус тажрибаси

Маълумки, Беларусь ва Швеция карантин амалиётидан воз кечган ягона давлатлардир. Бироқ, Александр Мясниковнинг таъкидлашича, Беларусьда ҳеч қандай ғайритабиий вазият кечмаяпти.

"Ҳар бир мамлакат математик ҳисоб-китоблардан келиб чиққан. Турли сценарийлар ҳисобланди - муваффақиятлиги ва номақбулини, иқтисодий зарарлар ва бошқалари ҳисоб-китоби қилинди. Беларусьда соғлиқни сақлаш тизими худди Совет Иттифоқидегидақа, юқумли касалликлар шифохоналари ва шифокор-инфекционистлари билан бир хил. Бу ҳисоб-китобларнинг натижаси, шунчаки Александр Лукашенконинг хоҳиши эмас : "Биласизми нима? Мен таваккал қилиб кўраман". Бу унчалик эмас. Бу ерда ҳамма нарса ҳисоблаб чиқилган. Беларусьнинг ҳисоб-китоби иш берди. Совет мўъжизаси барчамиз учун иш берди".

Коронавирус аслида қандай тарқалади?

Доктор Мясников ҳар бир касал одам учтадан ва уларнинг ҳар бири ўз навбатида яна учтадан юқтиради деган назарияни рад этди. Шифокорнинг сўзларига кўра, ҳар қандай вирусли инфекция 1,5-2 ойлик фаол тарқалгандан кейин йўққа чиқади.

Мисол сифатида, мутахассис 1918 йилда тарқалиб биринчи ойларида 30 миллион киши ўлимига олиб келган "испанка" гриппини келтирди.

"Ҳайвонлардан одамга юқадиган янги вирус агрессивдир. У ёвуз, нотаниш, одамларни ўлдиради, лекин ҳар бир касалланишдан кейин аста кучсизланади. Сиз битта вирусни нафасиз билан олиб кириб, унинг катта набирасини чиқарасиз, ундан анча заифроғини. У бошқа одамга юқди, у ҳам уни заифлаштирди. Биласизми, бамисоли тўлқин қирғоққа урилиб, меҳмонхонани, дарахтларни ювиб ташлайди, кейин эса сусайиб, кўлмакка айланади. Инфекция ҳам ҳудди шуни сингари, олдин учиб чиқиб, кейин эса сўнади”.

Таниқли шифокорнинг ишончи комил: коронавирус қанча кўп одамга юқса, у шунча юқиш ҳусусиятларини йўқотади. Ва вируснинг иккинчи тўлқини аввалгидай кучли бўлмайди.

"Ҳар йили тўлқинлар бўлади, - дейди Мясников. – Одам коронавируслари бешта бўлган. Олтита бўлди. Энди нима бўлади? Инфекциялар, вируслар, грипплар яна бўлаверади, уларни ҳеч ким бекор қилмади. Бугунги кундаги коронавирус - январ ойида бизга кириб келгани эмас. У аллақачон миллионлаб одамлар орқали ўтиб келиб элакдан ўтиб бўлди ва хавф даражаси ҳар бир янги одам билан камаймоқда".

Касалланганларнинг ҳисобини юритиш нега бемаънилик?

Доктор Мясников жуда қўрқинчли туюладиганумумий касалланиш ҳолатларининг улкан сонига алоҳида эътибор қаратди. Лекин аслида, фақатгина юқтирган одамлар сони асосида хулоса чиқариш унчалик тўғри эмас, дейди шифокор.

"Биз бу сонларни кўп гапирамиз, бу рақамлар билан таъсир ўтказишга ҳаракат қиламиз: беш миллион. Бу шунчаки синовдан ижобий натижа олган одамлар сони. Аслида, улар ўн баравар кўпроқ. Шундай экан келинг, оддий пневмонияни олайлик, ҳар йили дунёда ундан 3 миллион киши ҳалоқ бўлади. Биз январ ойидан бери нимани ҳисоблаб келяпмиз? Ҳақиқатан касалланганлар - икки ҳафта олдин касал бўлганлар. Қолганлари анча олдин тузалиб, меҳнатга, иш жойларига  қайтишган. Биз ўлганлар сонига эътибор қаратишимиз керак, аммо бунда ҳам тартиб йўқ".

Шифокорнинг сўзларига кўра, фақатгина Россияда коронавирус билан касалланган жасадларнинг 100 фоизи ёриб кесилади, шунинг учун дунёдаги ҳақиқий рақамлар ҳамон номаълум. Бу йил айнан коронавирус туфайли қанча ўлим ҳолатлари юз беришини айтиш қийин.

"Ғарбда 21 апрелга қадар ҳеч ким шифокорларни сақлаб қолиш учун жасадларни ёрмади, - деб тушунтиради шифокор. - Германияда 60 та ёриш, Италияда 50 та, 17 минг кишига. Америкада жасадларни ёрмасдан компьютер томографияси ўтказилди".

БССТ маълумотларига кўра, 2020 йил 1 июн ҳолатига кўра, сайёрамизда 6 миллиондан ортиқ одамда COVID-19 вируси тасдиқланди, 371 мингдан ортиқ одам вафот этди.

853
Российские рубли

РОСЭКСИМБАНК сўмда биринчи ҳисоб рақамларини очди

29
РОСЭКСИМБАНК миллий валюталарда тўғридан тўғри ҳисоб-китоб қилишни осонлаштириш мақсадида Россия банклари учун сўмда ва Ўзбекистон банклари учун рублда корреспондент ҳисоб-рақамларини очди.

ТОШКЕНТ, 4 июн - Sputnik. "РОСЭКСИМБАНК" АЖ Ўзбекистон ва Россия банклари сўм ва рублда тўғридан-тўғри ҳисоб-китоб қилиши учун имконият яратмоқда.Бу ҳақида Россия Экспорт маркази матбуот хизмати хабар қилмоқда.

Хабарда айтишигига кўра "РОСЭКСИМБАНК" АЖ Россия банклари учун ўзбек сўмда юритилувчи биринчи корреспондет ҳисоб-рақамларини очган. Бир вақтнинг ўзида Ўзбекистон банклари учун рублда юритилувчи ЛОРО ҳисоб рақамлари очилган.

Россия Экспорт марказининг асосий вазифаси – Россия маҳсулотларини экспорт ва импорт қилиниши учун қулай ва кенг имконият яратишдир.

“Тизимли ечимлар яратиш, халқаро ҳисоб-китобларда миллий валюталардан фойдаланиш – экспортчиларнинг молиявий хавфларини камайтиришни кафолатлайди”, - дейди марказ директори Вероника Никишина.

Карантингача бўлган даврда Россия Экспорт маркази вакиллари Ўзбекстонда Россия рублида облигация чиқаришдан манфаатдор бўлган бир неча эмитентлар билан учрашувлар ўтказиб, ушбу облигацияларни суғурталаш ҳақида келишиб олган эди. Ўзбекистонлик эмитентлар томонидан рублда облигация чиқариш Ўзбекистон иқтисодига Россия рублида сармоялар жалб қилиш ҳамда икки давлат орасида иқтисодий муносабатларни тўғридан-тўғри миллий валюталарда олиб бориш учун туртки бўлади.

“Ана шундай эмиссидан биринчиси ушбу йил охиригача амалга ошиши керак. Чунки Ўзбекистон томонидан рублда молиялаштиришга бўлган талаб ошмоқда. Бунга Россия саноат ва савдо вазирлигининг Россиядан юқори технологияли маҳсулот экспорт қилганда имтиёзли молиялаштириш дастури ҳам ўз ҳиссасини қўшмоқда”, - дейди Россия экспорти маркази директори.

Маълумот учун, бугунги кунда РОСЭКСИМБАНК Россия компаниялари операцияларини Хитой юани, Ҳиндистон рупияси, қирғиз сўми, Венгрия форинтида  амалга оширмоқда.

РЭМ маълумотига кўра, 2019 йилда Россиянинг Ўзбекистонга экспорти 3,9 млрд $ни ташкил қилган. Ушбу маҳсулотнинг 93 % - ўрмон саноати маҳсулотлари, металлургия, машинасозлик ва қишлоқ хўжалик маҳсулотлари ташкил қилган. Енгил автомобиллар, пўлат прокатиб кунгабоқар мойи каби маҳсулотлар экспорти сезиларли даражада ўсган.

29