Фирменный магазин Apple на 5-й авеню в Нью-Йорке.

Apple ва АҚШ можароси нимани англатади?

391
(Янгиланган 16:23 21.05.2020)
АҚШ махсус хизматлари ва Apple орасидаги можаро қанчалик ҳақиқий? Жентлменлар келиша олмаяптими ёки бу учинчи томон учун қўйилаётган яна бир "томоша" холосми?

ТОШКЕНТ, 21 май - Sputnik. Apple АҚШ бош прокурори Уилям Баррнинг унга қарши танқидларига тезда жавоб қайтарди.

Бироз олдин Барр Appleни АҚШ ҳуқуқ-тартибот идоралари билан ҳамкорлик қилишдан бош тортишда ва миллий хавфсизликка таҳдид солувчи кишиларнинг шахсий маълумотларни ҳимоя қилишда айблаган эди. Бунга ўтган йил декабрда Флорида авиабазсиада теракт уюштирган Саудия Арабистони зобитига тегишли бўлган iPhoneни ФҚБнинг ўзи корпорациянинг ёрдамисиз блокировкадан чиқаришга мажбур бўлгани сабаб бўлди.

Бош прокурорнинг сўзларига кўра, Appleнинг ғазаблантирувчи позицияси унинг "авторитар режимлар"га (албатта, Россия ва Хитой назарда тутилмоқда) "бу ҳукуматларга оммавий кузатувни тақдим этиш" билан фаол ҳамкорлиги билан уйғунлашади.

Apple Барр баёнотларини "ёлғон" деб атади

Компанияда таъкидлашича, ФҚБнинг биринчи сўровларига авиабазага ҳужумдан бир неча соат ўтибоқ жавоб берилган: "Бизда мавжуд бўлган барча маълумотларни, шу жумладан iCloud захира нусхасини, аккаунт маълумотлари ва кўплаб аккаунтлар билан транзакциялар тўғрисидаги маълумотларни етказиб бердик, техник ёрдам кўрсатдик ва кейинги ойлар давомида Джексонвилл, Пенсакола, Нью-Йоркдаги ФҚБ идораларини терговига ёрдам бердик".

Аппаратларнинг разблокировкаси борасида, компания мижозлар паролларини сақламагани учун буни амалга ошира олмаслигини таъкидлади. Бундан ташқари, Apple ҳукуматни "миллионлаб фойдаланувчилар ва бизнинг миллий хавфсизлигимизни ҳимоя қиладиган шифрлаш ва бошқа хавфсизлик чораларини кучсизлантиришга" уринишда деярли айблади.

Бу, дарвоқе, шунга ўҳшаш можаронинг биринчи эмас. 2016 йилнинг баҳорида, Apple Сан-Бернардино (Калифорния) шаҳрида рафиқаси билан 14 кишини ўлдирган террористнинг iPhone-ни бузишга муваффақ бўлган ваколатли органлар билан тўқнашган эди. Компания ўз хавфсизлик тизимларини кучайтиришга ваъда берган.

Россия ташқи ишлар вазирлиги, Россияга боғлаш одатий бўлиб қолган Apple-АҚШ қарама-қаршилигининг янги босқичини изоҳлар экан, океан ортида вазият "бегоналарни қўрқиши учун ўзингникини ур" босқичига етганини таъкидлади.

Дунёда рўй бераётган воқеалар муносабати билан, джентельменлар ҳақида кўҳна бир мақол тобора кўпроқ эсга келмоқда: эски қоидалар бўйича ғалаба қилиш имкони бўлмаса, янгисини ўйлаб топишади. У жорий вазиятга ҳам тааллуқли, аммо янги ва кутилмаган тусга киради.

Шахсий маълумотларни ҳар кимдан, шу жумладан давлатдан ҳимоя қилиш ғояси Ғарб ва айниқса Американинг инсон ҳуқуқлари, демократия ва шахсий ҳаёт ҳақидаги ғояларидан келиб чиққан. Ва бу ҳақиқатан ҳам бир вақтлар замонавий ахборот технологияларининг асоси бўлиб хизмат қилган эди ва  рақобатчилар устидан ҳам технологик, ҳам маънавий жиҳатдан устунлик ҳақида гапиришга имкон берди.

Воқеликларнинг истиқболсизлиги аллақачон кўпчиликка аён. "Биз ҳаммамиз Мюллер қалпоғи остида" эканлигимизга далиллар ҳаддан ташқари тез-тез ва яққол такрорланиб бормоқда ва гап нафақат давлатнинг фуқароларини назорат қилиш имкониятлари кенгайётганида. Бундан ҳам ёқимсиз нарса, тижорат тузилмаларининг одамларнинг шахсий ҳаётига бостириб киришида. Масалан, контекстли рекламанинг ҳайратланарли аниқлилиги бизнеснинг хабардорлик даражаси қанчалик кенг эканлигини кўрсатади.

Бу жанжалми ё "томоша"?

Ва қоидаларнинг ўзи ҳам жуда тез ўзгармоқда - ва айтганча, анча вақтдан бери. Кузатувда Америка разведка хизматларига мисли кўрилмаган ҳуқуқлар берган 2001 йилдаги машҳур Ватанпарварлик қонунини эслаш кифоя. Сўнгги йилларда ўзгаришлар шунчалик улканки, дунё аслида янги принципларга мувофиқ яшашга ўтиб бўлди.

Бундан ташқари, тенденция ҳамма учун бир хил, ва Вашингтонга ёқмайдиган мамлакатларга нисбатан барча анъанавий риторикасига қарамай - АҚШ ва Хитой ёки Европа ва Россия ўртасидами фарқи йўқ.

Apple, бошқа глобал IT-гигантлари сингари, умумий тенденция гирдобида. Дарвоқе, корпорация ҳақиқатан ҳам миллий қонунчилик талабларига риоя қилди ва тахминан бир ярим йил олдин маҳаллий мижозларнинг шахсий маълумотларини қайта ишлашни Россияга кўчирди - бу фақт Америка бош прокурорининг ғазабини келтирди.

Умуман олганда, Стив Джобс маҳсулининг мафкуравий қайтмаслигига ишонишга ҳеч қандай илож қолмаяпти.

Компания ва АҚШ ҳукумати ўртасидаги янги можарода, корпорация миллий иерархияга бўйсунишни тан олишни истамаслиги эҳтимоли кўпроқ қўринмоқда. Ахир, Apple асли Америка компанияси бўлса-да, у бошқа рақобатчи ҳамкасблари сингари глобаллашган дунё мантиғида ўйлайди - бу ерда қоидаларни улар ўзлари ўрнатадилар ва бегоналарга бўйсунмайдилар.

Аммо бундан ҳам қизиқ томони шундаки, дунё, ўйин қоидалари туфайли "жентельменлар"нинг оммавий жанжалига гувоҳ бўлмоқда. Яъни, бу жанжал аслида, олдига ўтириб тўсатдан улар устидан ғалаба қозонишни бошлаган "аборигенларни" "оқ танлилар" ўзаро ҳуфиёна келишиб яна бир бор муваффақиятли алдашга урингани каби парда ортига яширилиши керак.

Аммо содир бўлган вазият хеч ҳам ноёблиги билан ажралиб турмаяпти. Шунга ўхшаш ҳолатлар кўз ўнгимизда ҳамма ердан дарз кетишлари билан кўпайиб бормоқда - оммавий жанжаллар ва "синдирилган идишлар" билан - бир пайтлари бирлашган Ғарб каби, унинг энг бардошли ва обрўли қисмларини қўшган ҳолда. Ва у учун нима ёмонроқ эканлиги тушунарсиз - агар жараён иштирокчилари ўзлари ўтирган шоҳни аралаётганини англамаётган бўлсалар ёки аксинча, барчасини англасалар, лекин тизим инқирози шу қадар чуқурлашдики, у ердагилар жамоавий нажот топиш имкониятларини кўрмаяптилар.

Бироқ, жавоб қандай бўлмасин, сайёрамизнинг қолган қисми учун бу яхши янгилик, чунки бу ўзларини бошқалардан юқори ва яхшироқ деб ҳисоблайдиган айрим иштирокчиларни яширинча алдовисиз дунёни муваффақиятли қайта қуриш имкониятлари кўпайишини англатади.

391
Российский атомный подводный ракетоносный крейсер проекта 949А Антей К-410 Смоленск

Россиянинг "Антей" атом кемаси Болтиқ денгизида нима қиляпти?

507
(Янгиланган 18:41 14.07.2020)
Швециянинг SVT телеканали тревога кўтармоқда: Россиянинг "Антей" атом сув ости кемаси Болтиқ денгизига кирди, у узоқ масофали қанотли ракеталар ва ядро қуролига эга торпедаларни ташишга қодир.

Маҳаллий мутахассислар томонидан РФнинг бу ҳаракатлари куч намойиши сифатида баҳоланмоқда. Кеманинг анча олдиндан режалаштирилган - Россия ҳарбий денгиз флоти куни шарафига Бош ҳарбий-денгиз парадида иштирок этиши Скандинавия ҳарбийлари ва мутахассислари томонидан эътиборга олинмади.

Швеция Мудофаа тадқиқотлари институти тадқиқот бўлими бошлиғи Никлас Гранхольм яқин бир неча ҳафта ичида Россия ҳарбий-денгиз флотининг қандайдир машғулотлари бўлиб ўтишини тахмин қилмоқда. Унинг қайд этишича, иккита ядровий реакторга эга 150 метрлик субмарина Болтиқбўйи учун жуда катта ва хавфли. Швециянинг 60 метрли дизел сув ости кемалари у билан таққослаганда ютқазиши аниқ. "Антей" - бу Россия ҳарбий қудрати намойишидир, дея хулоса қилади ҳарбий эксперт.

Русийзабон нашр бўлган "Stockholm сейчас" яна бир мутахассис, хавфсизлик бўйича маслаҳатчи Йоаким фон Браун фикридан иқтибос келтиради: "Россия ҳарбийлари бизга аниқ сигнал йўллашмоқда: улар бизга ўзларининг улкан ва кучли эканликларини  кўрсатмоқдалар". Швеция қуролли кучлари Болтиқбўйидаги вазиятни кузатмоқда. Данияликлар биринчи бўлиб 150 метрлик "игнани пичан ичида" аниқлагани, яъни Россиянинг К-266 "Орел" сув ости ракетали крейсерини сув усти ҳолатида ва 15 узел тезликда (27 км/соат атрофида) аниқлаганидан беҳад фахрланмоқда.

Болтиқ денгизи нима деган гап, ахир энди бутун Атлантика океани хавф остида. Ғарб мутахассислари таъкидига кўра, сўнгги йилларда Россия сув ости кемалари ўз характеристикасини, экипажлар эса – маҳоратини сезиларли яхшилади. Узоқ масофаларга ҳаракатланувчи сув ости кемалари НАТО учун бош оғриғига айланди, ахир улар сал олдин Шимолий Атлантикада ўз ҳукмронлигини йўқотганлигини эълон қилишган эди. Ҳар қандай ҳолатда ҳам, Болтиқбўйида нима рўй бермоқда?

Ракета ташувчи ядровий қурилмага эга К-266 "Орел" атом сувости кемаси ҳақиқатан Шимолий флотдан Болтиқ денгизининг Фин кўрфазига ҳаракатни амалга оширди. РФ Мудофаа вазирлиги буни яширгани йўқ. Яна бир нарса маълум: 949А "Антей" лойиҳасидаги субмариналар биринчи навбатда душман томоннинг авиаташувчи гуруҳларига қарши кураш учун мўлжалланган ва шу боис Болтиқбўйи мамлакатлари ҳотиржам ухлашлари мумкин (уларда авианосецлар йўқ). НАТОнинг Европадаги ҳарбий-денгиз кучлари ҳам "Орёл"нинг нишонига айланмайди.

Россия ядровий сув ости кемасининг Болтиқ денгизига саёҳати мақсадига доир саволга жавоб юзада қалқиб турибди. Россияда июл ойининг охирги якшанбаси(яъни 2020 йилда - 26 июлда)да ҳарбий денгиз флоти куни нишонланади. Шу боис, бугунги кунда Болтиқбўйи минтақаси давлатларидаги ҲДК экспертлари атом кемаси "Антей"нинг ташрифи мақсади бўйича турли хаёлларга берилишлари ажабланарли.

Эслатиб ўтаман, 2018 йилда "Орёл" крейсери Болтиқ денгизидаги Фин кўрфазида ўтган Россия Бош ҳарбий-парадида Шимолий флотни намойиш этган эди. Гарчи экипаж ўша вақтда ҳам, 2020 йилда ҳам Североморск ва Кронштадт ўртасидаги 1500 денгиз милидан ошиқ (тахминан 2800 км) босиб ўтишга тўғри келган бўлса-да, бу фақатгина тинчлик миссияси бўлди.

"Антей" ҳамкорларни хафа қилмайди

Учинчи авлоддаги 949А "Антей" лойиҳасининг сув ости кемалари ("Орёл", "Смоленск". "Воронеж", "Омск", "Тверь" ва бошқалар) душман авиаташувчиларига ва қирғоқ нишонларига ҳаракат масофаси 500 кмга тенг "Гранит" товушдан юқори тезликдаги қанотли ракеталари билан ракета ҳужумларини амалга ошириш учун яратилган.

Улар қалинлиги 45-68 мм бўлган пўлатдан ясалган мустаҳкам цилиндрсимон корпусга (10 та бўлинма) ва уфққа 45 даража бурчак остида (сув остидан учириш учун) кемаларга қарши ракеталарни учириш мосламаларига эга. Конструкцияси арктик кенгликларда сузиш учун мустаҳкамланган. Шу билан бирга, "Антей" нархи Американинг "Нимиц" типидаги авиаташувчиси нархидан тахминан 10 баравар арзонроқ.

К-266 "Орёл" сув ости крейсери 1993 йилдан бери Россия ҳарбий-денгиз кучларининг жанговар таркибида. 2017 йилда такомиллаштирилганидан сўнг, у бортида П-800 "Оникс" кемаларга қарши ракета тизимиги эга бўлди, унинг ўқ-дорилар захираси - 72 дона ЗМ-45 ракеталари ва 24 дона ҳар хил турдаги торпедалар. Таққослаш учун, Шимолий флотнинг етакчиси, "Петр Великий" оғир ядровий ракета крейсери, атиги 20та кемага қарши ракеталар билан жиҳозланган.

"Орёл" янги автоматлаштирилган жанговар бошқарув тизими, гидроакустика тизими ва паст шовқинли винтлар ҳисобига ўз имкониятларини оширди. Аввалроқ  маълум бўлдики, чуқур такомиллаштириш жараёнида "Антей" шунингдек, 2500 кмгача бўлган масофадаги нишонга зарба беришга имкони бор "Калибр" ракета тизимлари билан жиҳозланмоқда.

Қандай бўлмасин, "Орел” ядровий сув ости ракета крейсери ноёб жанговар хусусиятларга эга, 600 метр чуқурликгача шўнғиш қобилиятига эга, 24 минг тонна сув сиғимига эга, узунлиги 155 метр, сув ости тезлиги 32 узелгача (тахминан 59км/с), автономия - 120 кун, экипаж - 130 киши. Кема кўплаб машқлар ва юришларда муваффақиятли иштирок этди, икки марта денгиз нишонига ўқ узгани учун денгиз флотининг бош қўмондони мукофотинининг қўлга киритди.

Кильватер чизиғи бўйлаб мағрур тартибда

13 июл куни Россия ҳарбий-денгиз флоти бош қўмондони адмирал Николай Евменов шундай деди: “Бош денгиз парадида иштирок этиш учун Шимолий флот кемаларининг таркибига "Вице-адмирал Кулаков" кемаларга қарши кемаси ва "Орёл" ядровий сув ости ракета крейсери кирган кемалар отряди Фин кўрфазига етиб келди. Яқин кунларда отряд парад тадбирларига тайёргарликни бошлайди". Кронштадт рейдининг акваторияси катта сув сиғимига эга кемаларни вақтинча жойлаштиришга тайёр.

Флотлараро ўтиш пайтида "Вице-адмирал Кулаков" катта кемаларга қарши ракета кемаси ва "Орел" ядровий ракета сув ости крейсери экипажлари ҳаво мудофааси ва сув ости кемаларига қарши мудофаа, кечаси ва кундузи сигнал алмашинуви, омон қолиш қобилияти учун кураш бўйича бир қатор ҳарбий машқларни бажардилар. Вахта зобитлари ва штурманлари Балтика денгизи акваториясининг навигацион хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда қимматли тажрибага эга бўлишди.

Йирик сув сиғимили кемалар парад тартибининг машқлари бошланди. Кронштадт рейдида байрамга “Орёл” крейсери билан биргаликда "Вице-адмирал Кулаков" катта кемаларга қарши кемаси, "Минск" ва “Королев” катта десант кемалари тайёргарлик кўрмоқда. Экипажлар алоқа ва ўзаро ҳамжиҳатлик, кильватер сафида белгиланган тезликда ва курс бўйича ҳаракатланишни ишлаб чиқмоқдалар. Кронштадтнинг (ҳатто Балтика денгизчилари учун ҳам) қийин акваториясида ўтиш учун вахтадаги зобит ва штурман мутахассисларининг тайёргарлиги текширилмоқда.

Замонавий Балтика денгизи флоти - бу Россиянинг Ғарбий йўналишдаги ҳимоя нуқтаси, кемалар кучлари, денгиз авиацияси, ҳаво мудофааси, қирғоқ кучлари ва ягона оператив ва техник таъминот идораларини бирлаштирувчи турли хилдаги оператив ва стратегик бирлашма.

Бош парадга жалб қилинган ҳарбий-денгиз кучларининг катта қисми ва воситалари (ўнлаб кемалар, самолётлар ва вертолётлар) байрамни стратегик операция кўринишига айлантиради. Мақсадлар тинчлик учун, ташкилаштириш - жанговардир. Бу одатий ҳол. Болтиқ денгизида Россия ҲДФ мавжудлиги таҳдид солувчи ҳарбий қудрат намойиши эмас, балки 317 йиллик муддатга эга тарихий фактдир. Ва ракета ташувчи К-266 "Орёл" атом сув ости крейсери бу ерда – меҳмонда эмас, аксинча ўз уйидадир.

507
Денежные купюры и монеты разных стран

Сабр таги - сариқ олтин: мигрантларнинг Россиядан пул ўтказмалари кескин кўтарилди

700
Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистондан келганлар Sputnik нашрига Россияда ишлаш уларни қандай қилиб муваффақиятли қилгани ҳақида сўзлаб беришди.

ТОШКЕНТ, 14 июл - Sputnik, Данара Курманова. Россия ҳукумати COVID-19 пандемияси туфайли киритилган қатор чекловларни олиб ташлаганидан кейин иқтисодий фаоллик тиклана бошлади. Бу меҳнат мигрантларига ҳам ижобий таъсир кўрсатди. Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистонга пул ўтказмаларининг ўсиши бошланди. Бу ҳақида Sputnik нашрига бир қатор тўлов операторлари маълум қилди.

“Юнистрим” компаниясининг маълумотларига кўра, май ойидан буён МДҲ мамлакатларида пул ўтказмалари бозори сезиларли ўсишни кўрсатмоқда. Хусусан, Россиядан Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистонга пул ўтказмалари ҳажми 2020 йил май-июнь ойларида март-апрел ойларига қараганда ҳар бир мамлакат учун қарийб 25 фоизга ошди, дейилади матбуот хизмати шарҳида.

“Золотая корона” хизмати ҳам май ойи охирида пул ўтказмалари бозори баҳор бошидаги қулашни деярли қоплаб бўлди.

“Март ойи натижалари бўйича пул ўтказмалари ҳажми 2019 йил мартига нисбатан ўн фоизга камайди, апрель ойида эса пасайиш 50 фоизга етди, - деб маълум қилишди компания матбуот хизматида. - Аммо ҳозирда май-июнь ойларидаги асосий кўрсаткичлар 2019 йилнинг шу давридаги кўрсаткичларига деярли тенг”.

“Золотая корона” ва “Юнистрим” пул ўтказмаларининг мутлақ миқдори тўғрисида маълумот беришдан бош тортишди. Бозорнинг бошқа иштирокчилари Sputnik сўровларига жавоб бермади.

Россия Марказий банки ҳозирча май ва июнь ойлари учун ўтказмалар бўйича статистик маълумотларни тайёрламаган, дея тушунтирди ташкилот матбуот хизмати. Аммо ўтказмалар ўсиши МДҲ давлатларининг тартибга солувчилари томонидан қайд этилмоқда.

Қирғизистон Миллий банкининг маълумотларига кўра, апрель ойида мамлакатга атиги 76,3 миллион доллар ўтказилган (бу 2019 йилнинг шу даврига нисбатан уч баравар кам), аммо май ойида ўтказмалар 165,3 миллионни ташкил этди.

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ҳам пул ўтказмаларининг ўсишини ҳам қайд этди, май ойида халқаро пул ўтказмалари 485 миллион долларни ташкил этди. Апрел ойида бу сумма 235 миллион долларни ташкил этган эди.

Дастлаб Россия Марказий банки ҳисоботлари ҳам пасайишни кўрсатган. Марказий банк матбуот хизмати маълумотига кўра, жорий йилнинг биринчи чорагида Қирғизистонга ўтказмалар миқдори 358,526 миллион долларни ташкил этган бўлса, 2019 йил худди шу даврда мамлакатга 453,344 миллион доллар ўтказилган. Салбий статистикани Тожикистон ҳам кўрсатди: ўтган йилнинг биринчи чорагида 462,429 миллион доллар ўтказилган бўлса, бу йилги шу даврдаги кўрсаткич 359,050 миллион долларга тенг бўлди. Энг сезиларли пасайиш Ўзбекистонда кузатилди - ўтган йилнинг биринчи чорагида мамлакатга жўнатилган 1 216,162 миллион доллар ўрнига, 2020 йил шу даврида 759,206 миллион АҚШ доллари ўтказилди.

Барибир ишлашда давом этишди

Молиявий оқимларнинг тез тикланишига сабаблар бир нечта бўлиши мумкин. Биринчидан, пандемия сабабли барча меҳнат мигрантлари ҳам уйларига кетмаган. Баъзилар Россияда қолиб, ўз оилаларига пул жўнатишни давом эттириш учун ҳатто тўлиқсиз бандликда ишлашга ёки иш ҳақини камайтиришга ҳам рози бўлишди.

Шундай қилиб, Москвадаги Park Inn Izmailovo меҳмонхонаси хизматчиси Жумагул Ташпўлатова ўзини ўзи яккалаш режими пайтида Қирғизистонга кетмасдан ишлашни давом эттирди. Унинг сўзларига кўра, меҳмонхона ўз хоналарини коронавирус билан курашаётган шифокорларга тақдим этган.

 

Жумагуль Ташполатова и Манзура Мухиддинова
Из личного архива собеседниц
Жумагуль Ташполатова и Манзура Мухиддинова

 

“Мен ишдан бўшаб кетишимга бирон бир сабаб кўрмадим, гарчи биз хлор билан беш соатлаб ишлаган бўлсак ҳам, - дейди у. - Чегаралар дарҳол Москвага қайтиш қачон очилиши номаълум, мен қариндошларимга ёрдам беришим керак. Бунинг устига асосийси – ишлаш шартлари. Меҳмонхона бизнинг хавфсизлигимиз ҳақида ғамхўрлик қилдик. Бизнинг маҳсус кийимларимиз бўлган, ҳар уч соатда ниқоблар ва қўлқоплар алмаштирилди, антисептиклар доим шай эди”.

Баъзи мигрантлар эса иш миқдори туфайли ўзини ўзи яккалаш режимини сезмади ҳам, дейди меҳмонхона менежери Манзура Муҳиддинова. У тошкентлик. Шу ойлар давомида у ҳам оиласига пул жўнатиб турган.

“Кўп нарса раҳбариятга ҳам боғлиқ, - дейди у. - Агар мигрант яхши муносабатда бўлишаётганини ҳис қилса, миллати бўйича ажратишмаётганини ҳис қилса, у ўз ишига маҳкам туради, кетиб қолмайди. Масалан, мен ҳам хизматчи сифатида бошлаганман, раҳбар бўлдим. Албатта, мен ҳаво қатнови тўхтаганлиги сабабли биринчи навбатда меҳмонхоналар зарар кўриши ва улар бизнинг маошимизни қисқартириши мумкинлигига тайёр эдим, аммо мен барибир қолишни хоҳладим”.

 

Манзура Мухиддинова
Из личного архива собеседницы
Манзура Мухиддинова

 

Қурувчилар Zoom га ўтиб кетишди

Яна бир сабаб шундаки, марказий осиёликлар сўнгги 20 йил ичида ўзгарган. Улар Россияда ҳаётга кўникиб қолган ва кетиш ўрнига пул топишнинг янги усулларини излай бошладилар, дейди муҳожирлар билан ишлаш бўйича эксперт Фароғат Жўраева.

"Мен ўзим ҳам мигрантман, - дейди у. - Мен Тожикистонда, кейин Қирғизистонда яшадим. 2003 йилда Москвага кўчиб ўтдим. Ватанимда мутахассислигим бўйича ишладим, немис тилидан дарс бердим, бу ерда биринчи йилларда сотувчи бўлиб ишлашимга тўғри келди. Ҳакамлик судлари ва микрокредит ташкилотларига таржимон сифатида жойлашишимга вақт кетди”.

Икки йил олдин Фароғат ўз бизнесини очди.

 

Парагат Джураева
Из личного архива собеседницы
Парагат Джураева

 

"Менинг эрим қурувчи ва уни бир неча бор алдашган, - дейди у. - Шартномаларни имзолаб беришмаган, пул тўлашмаган, биз эса ҳеч нарсани исботлай олмадик, мен бундан жуда хафа бўлдим! Аммо мигрантлар ўз хатоларидан сабоқ олишади. Натижада мен ўз қурилиш компаниямга асос солдим ва биз ҳақимизда яхшигаплар ёзишади”.

Россияда ишлаган йиллари давомида Фароғат ва унинг бутун оиласининг ҳаёт даражаси анча яхшиланди. Ўғли иқтисодчи бўлди ва энди қаҳвахона очмоқчи.

Мигрантларнинг болалари бу умуман бошқа авлод деб ҳисоблайди Фароғат. Уларнинг талаблари ва орзулари умуман бошқача. Улар ҳатто инқирозда ҳам жиноий йўлга бормайдилар, чунки улар ўз мутахассисликлари бўйича қандай пул ишлашни билишади.

“Масалан, бизнинг қурилиш гуруҳимиз чекловлар пайтида Zoom га ўтди, - дейди Жўраева. - Биз онлайн-маслаҳатларни бердик. Баъзи мижозлар мустақил равишда таъмирлашни хоҳлади, баъзилари эса сантехника билан боғлиқ муаммоларга дуч келишди, аммо мутахассисни ўзини ўзи яккалаш туфайли чақириб бўлмайди. Бир аёл эса бизнинг маслаҳатлар ёрдамида девор қоғозини ўзи, чокларини келтириб ёпиштириб чиқди – буни ҳар ким ҳам уддалай олмайди”.

Олий маълумотли мигрантлар

Мигрантлар ҳақида гап кетганда, малакали мутахассисларни унутмаслик керак, дейди қирғизистонлик мобил иловалар ишлаб чиқарувчиси Фарҳод Шагидов.

“Мен Санкт-Петербургда яшайман ва ростини айтсам, баъзида кўпчилик Марказий Осиёдан келган мигрантларни фақат тозаловчи, такси ҳайдовчиси ва ёрдамчи ишчилар деб ҳисобласа ҳафа бўлиб кетаман, - дейди у. - Мен мигрант эканлигимни ва Россия, Украина, Қозоғистон, Беларусь ва Арманистонда оммавий бўлган илова яратганимни айтганимда, баъзилари гангиб қолишади”.

Фарҳод Шагидов сингари муҳожирлар ҳам иқтисодиётга ўз ҳиссаларини қўшмоқда, гарчи пандемия авжи пайтида уларга ҳам осон бўлмади.

“Ҳар қандай илованинг даромадли бўлишига сабаб бўлган реклама берувчилар ҳам камайиб кетган, - дейди Фарҳод. - Аммо вазият яхшиланмоқда, май ойидан вазият 20 фоизга яхшиланаётганини кузатяпман”.

 

Фархад Шагидов
Из личного архива собеседника
Фархад Шагидов

 

Шагидовнинг фикрига кўра, давлат томонидан кўрилаётган чоралар ҳам мигрантларга ёрдам берди.

“Масалан, менинг рўйхатдан ўтишим автоматик равишда узайтирилди ва бу менинг ҳаётимни шубҳасиз енгиллаштирди”, - дейди у.

Вазиятга, шунингдек, кўплаб мигрантлар бир-бирларига ёрдам беришни бошлаганлари ҳам таъсир кўрсатди.

“Биз ватандошларни ҳам молиявий томондан, ҳам совғалар билан қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилдик, - деди Фарҳод. - Карантин пайтида мен келажакда ишчилар талаб этиладиган автомобил сайтини яратишни бошладим”.

Шу қаторда, чегаралар ёпилиши сабабли Россияда қолган олий маълумотли чет элликлар мажбурий мигрантларга айланишди. Дастурий таъминот бўйича муҳандис Музаффар Расулов Москвага Тожикистондан конференцияга келган.

“Мен техник коллежда дарс берганман ва бу ерда иш қидириш истагим йўқ эди, - дейди у. - Аммо мен учиб кета олмадим ва бор йўғи бир ойга молиявий заҳирам бор эди ҳолос. Мен резюмени йирик компанияларга юборишга мажбур бўлдим”.

Ҳозирда Расулов масофадан туриб ишламоқда ва келажакда Россияда қолиш истагида.

 

Музаффар Расулов
Из личного архива собеседника
Музаффар Расулов

 

700
Мэр Москвы С. Собянин осмотрел ход строительства ЖК ЗИЛАРТ

Москвада қурилиш ишчилари ўртасида оммавий муштлашув юз берди видео

756
(Янгиланган 20:23 14.07.2020)
Москвада “Северное Чертаново” микрорайонида жойлашган қурилиш майдонида ишчилар ўртасида оммавий муштлашув юз берди.

ТОШКЕНТ, 14 июл — Sputnik. Москвада “Северное Чертаново” микрорайонида жойлашган қурилиш майдонида ишчилар ўртасида оммавий муштлашув юз берди.

Ҳодиса 14 июль куни кундуз куни Балаклава шоҳ кўчасидаги қурилиш майдончасида юз берди.

Видеода муштлашувда иштирок этган баъзи кишилар таёқ, белкурак ва ҳатто ғишт олаётганини кўриш мумкин.

Оммавий жанжал нима сабаб бўлганлиги номаълум.

Гувоҳларнинг сўзларига кўра, воқеа жойига ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари, шу жумладан, ОМОН ходимлари ҳам келган.

Жабрланганлар ҳақида расмий маълумот йўқ, аммо гувоҳларнинг айтишича, бир неча киши жароҳатланди.

756