Ғарб нега вакцина пойгасида ютқазмоқда: Россия аллақачон фош қилинди

2971
(Янгиланган 16:34 11.09.2020)
Жаҳон вакцина пойгаси катта тезликда финишга томон йўл олмоқда, аммо у йўл-йўлакай сиёсий воқеалар, катастрофалар ва жанжаллар калавасини ўзига ўраб кетмоқда

Виктор Мараховский

Яқинда юз берган воқеа вакцина синовларида қатнашаётган аёлларнинг бирини орқа миясида юз берган яллиғланиш туфайли пойганинг етакчи иштирокчиларидан бири - швед-британ вакцинаси бўлган AstraZeneca трассадан чиқиб кетди (ёки у пит-стоп учун вақтинча кирганмиди, ҳозирча тушунарсиз). ОАВлари ёз давомида "Россия вакцинаси III фаза якунланмасидан рўйхатдан ўтказилди, бу шиширилган етакчилик", дея бонг уриб, Россияни фош қилиш билан машғул бўлган Буюк Британия ва АҚШнинг ўзи вакцинани тезлаштирилган шаклда тасдиқлашга тайёрланмоқда.

Айтганча, Россияга тақлид қилиш ғарб ОАВларига уни фош қилиш ёки шу мавзу атрофида гап-сўзларни кўпиртиришга мутлақо ҳалал берган эмас.

Хусусан, CNNда "путин вакцинаси таълим ишчилари орасида мухолифатни учратмоқда", деган матнни учратамиз. Унда ёзилишича, ўз соғлиғидан ҳавотир олган аллақандай кичик таркибдаги ўқитувчилар касабалар уюшмаси педагогларни эмланмасликка даъват қилиб, онлайн-петицияни ишга туширган. Профсоюз раҳбари, етакчи аёл, инглиз тили ўқитувчисининг билим даражасини у томонидан айтилган гаплар яққол намоён этиб турибди: "Биринчидан, ҳаммамиз яхши биламизки, Россия вакциналари сифати, чет элдагиларникига қараганда анча ёмон", - дейди ҳукмфармо оҳангда филолог. Иккинчидан эса, у жуда тез ишлаб чиқарилди. Тўғри, ҳозирча ҳеч ким зўравонлик билан эмлашдан шикоят қилган эмас, аммо рус ҳукуматидан кўп нарсани кутса бўлади.

Ёки, масалан, Bloomberg нашрида аллақандай америка университети олимлари "Lancetда эълон қилинган тестдан ўтказиш тўғрисидаги ҳисоботда тадқиқот иштирокчилари антитаначалари даражаси ўта шубҳали даражада ўхшашлиги сабабли рус вакцинаси синовлари натижаларидан шубҳаланишаётгани" ҳақида ёзилган. Сохталаштириш ҳақида очиқ айтилмаган, тўғри, бироқ, "бу, ўша, Олимпиадани ҳам сохталаштирган ўша руслар", дея ўта фол равишда кўз қисиб, ҳаммага ишора қилинаётгани яққол аён.

...Бу хуштакбозликларда бир жиҳат борки, у ҳали бизда тўлалигича англанган эмас.

Гап шундаки, АҚШда вакцина излаш муаммоси, худди коронавирус билан боғлиқ ҳар қандай нарса каби чуқур сиёсийлашган. Ўша, ҳозирда "тўхтатилган" AstraZeneca вакцинаси — Дональд Трампнинг "вакцинага оид" умидларидан бири бўлиб, у учун 200 000 америкаликни нобуд қилган ва миллионлаб инсонлар ҳаётини тор-мор қилиб, умидларини пучга чиқарган коронавирусга қарши бирор воситани ўз сайловчиларига тақдим этиш - Жо Байден дарвозасига урилган сайловолди гол бўлади.

Шу билан бирга, демократик ОАВлар гўёки тадқиқотларни тезлаштираётган ва америкаликлар саломатлигини хавф остига қўяётган Трампга қарши, россия вакцинасига қарши ишлатган "фош қилиш" акциясини кенг авж олдирган: сиёсий очко тўплаш учун президент текширилмаган ва қандай асоратларни келтириб чиқариши мумкинлиги номаълум бўлган воситани бозорга чиқариб юборишга тайёр.

Айтганча, Трампга қарши кампаниянинг "тўғрироғи, бир-бирига устма-уст ётқизилган антитрамп, антироссия ва антихитой кампаниясининг) ростдан бир ёввойи таъсири бор: ижтимоий хизматлар келтираётган далилларга мувофиқ, америкаликларнинг учдан икки қисми маъқулланган вакцина пайдо бўлганидан кейин дарҳол эмланмасликларини билдирганлар.

Трамп устидан ғалаба қозониш учун, уни душманлари, кўриб турганимиздек, ўз ватандошларини антиэмланувчиларга айлантиришга тайёр, яъни уларга умуман вакциналарга нисбатан ишончсизликни сингдирмоқчи (кейин узоқ вақт давомида бу иррационал бидъатни илдизи билан йўқ қилишга мажбур бўламиз).

...Ва ниҳоят, жуда бир қизиқ хулоса.

Ғарб давлатларида, Россиянинг ҳар қандай ютуқлари принципиал, рефлектор даражада тан олинмаслиги, рад этилиши сир эмас. Асрлар давомида ўзини исталган соҳада пионер ва етакчи, атрофдаги давлатларни эса миннатдор ёки кўрнамак ёввойи сифатида кўрсатиш ўз тамғасини қолдиради, албатта. Ундан шунчаки воз кечиш осон иш эмас.

Шу боисдан, русларнинг ҳар бир "спутниги", хоҳ у Ернинг биринчи сунъий йўлдоши бўлсин, хоҳ "Спутник V" - бу одамлар учун шок ҳисобланади ва уларни саросимага солади.

Айтганча, спутниклардан сўнг космонавтлар даври келади. Ва бунда кимдир ҳали камикадзе-маймунларни учираётган бир маҳалда, бошқа кимдир Гагаринни учираётган бўлади.

2971
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси (1223)
Моряк на американской подводной лодке USS Hartford во время учений в Арктике

"Йўқ қилиш қийин бўлади": америкаликлар Шимолда бункерга қайтишмоқда

257
(Янгиланган 23:09 21.10.2020)
Олавсверн ҳарбий-денгиз базасини 1960-йилларда барпо этишган. НАТОнинг энг ҳимояланган объектларидан бири ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

ТОШКЕНТ, 21 окт — Sputnik, Николай Протопопов. Юзлаб метрларга чўзиладиган қоятошли тупроқ, тўғридан-тўғри ядровий ҳужумга дош бера олиш хусусияти ва ракета қуролларига эга атом сувости кемалари - АҚШ ҳарбий-денгиз кучлари Норвегияда Совуқ Уруш давридан қолган Олавсверн ерости ҳарбий-денгиз базасини қайта жонлантиришни режалаштирмоқда. Бу ердан бир нечта Seawolf разведкачи-субмариналари патрулга чиқиб, Шимолий флот кемалари ортидан кузатувни йўлга қўяди. НАТОнинг энг ҳимояланган объектларидан бири ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

Қоядаги шаҳар

Олавсверн базасидаги фаол ҳарбий фаолият 2000-йилларда тўхтаган, объект 2009-йилга келиб батамом музлатилган. Аммо америкаликлар яқинда бу ерга яна атом сувости кемаларини олиб келиб жойлаштиришга қарор қилишди: Ғарб баёнотларига кўра, буларнинг барчаси Россиянинг Арктикадаги фаоллашуви туфайлидир.

Олавсвернга Seawolf синфидаги субмариналарнинг барчаси олиб келинади. Август ойида улардан бири Вашингтон штатидаги Бангор ҳарбий-денгиз базасидан Норвегиядаги Тромс базасига синов ўтишни машқ қилди. Америкаликлар ушбу портдан АСК (атом сувости кемалари) оралиқ тураргоҳлари сифатида фойдаланишади: озиқ-овқат захираларини тўлдириб, таъмирлаш ишларини амалга оширадилар.

Seawolf синфидаги АСК— АҚШнинг энг махфийлаштирилган субмариналаридан биридир. Улар 1980-йилларда рақиб томонидан тўлиқ назоратда бўлган ҳудудларда ҳаракатлантириш учун махсус ишлаб чиқаришган. "Денгиз бўрилари" фавқулодда паст шовқинли ва сезилмас. Бортида - кема ва қайиқларга қарши қуролга эга. Хусусан, битта кема элликта "Томагавк" қанотли ракеталар ёки "Гарпун"ларни ёки худди шунча кемаларга қарши торпедаларни олиб юриши мумкин.

ХХ аср охирида америкаликлар бу сингари сувости кемалардан 30тача яратишни режалаштирган, аммо — СССР барҳам топиб, Варшава шартномаси ташкилоти йўқ бўлгач, бу ниятдан воз кечишганди.

Натижада АҚШ ҲДК атиги учта субмаринага эга бўлади.

Тромсдаги "Олавсверн" сувости кемалари базаси

Олавсверн ҳарбий-денгиз базасини 1960-йилларда қурилган. База Россия чегарасидан 350 километр нарида жойлашган. Яъни Шимолий флот сувости кемалари патрул маршрутлари яқинида. Совуқ уруш йилларида америкаликлар ва уларнинг иттифоқдошлари базада Шимолий Муз океани акваторияси учун масъул бўлган сувости кучларини сақлаб келганлар. НАТО субмариналари экипажлари Шимолий флотга исталган вақтда Норвегия денгизига ва ҳатто - Шимолий Атлантикага чиқишни ёпиб қўйишга тайёр туришарди.

Улкан ерости мажмуаси қоялар ичида ўйилган ва 300 метр қалинликка эга тош аралаш тупроқ билан ҳимояланган. 25 минг квадрат метрдан ортиқ майдонда — омборхоналар, қурол захиралари сақланадиган жойлар, таъмирлаш ишлари учун ҳудудлар жой эгаллаган. Лойиҳалаштириш ишлари ва ер ости йўлларини ўтказиш, шунингдек, объектни замонавий жиҳозлар билан таъминлаш учун 500 миллион доллардан ортиқ маблағ сарфланган. Таққослаш учун, 1961-йилда сафга туширилган дунёдаги биринчи атом авиаташувчиси - USS Enterprise учун тахминан 450 миллион доллар сарфланган эди.

Арктика этакларига яқинроқ

Шимолий флотнинг собиқ қўмондони адмирал Вячеслав Поповнинг сўзларига кўра, янгиланган Олавсверн базаси Россия учун НАТО томонидан бўлаётган яна бир жиддий таҳдидга айланади.

"Seawolf музлар остида сузишга мўлжалланган, — дейди адмирал РИА Новостига берган интервьюсида. — Америкаликлар улар жойлашув ҳудудларини ҳаракат зоналарига яқинлаштиришга, яъни чегараларимизга ва атом музёрарларимиз туфайли ҳозирда етакчилик қилаётган ҳудудимиз - Арктикага янада яқин келишга интилишмоқда. Албатта, Шимолий флот Олавсвернни назорат қилишига тўғри келади — бунинг учун барча зарур куч ва воситаларга эгамиз".

Умуман олганда, экспертлар ишора қилаётганидек, америкаликларни мураккабликлар кутаётган бўлиши мумкин, чунки база юридик жиҳатдан ҳозирда алоҳида шахсга тегишли.

Икки минггинчи йиллар охирида ғарб таҳлилчилари Россия флоти НАТО учун энди хавф туғдирмайди, шу боис, Олавсверн жуда қимматга тушмоқда, деган фикрга келган эдилар. Шундан сўнг Норвегия ҳукумати базани савдога қўйди.

2011-йилда Олавсверн бир норвегиялик тадбиркор томонидан 4,5 миллион долларга сотиб олинди. У мажмуани ижарага берган, шу жумладан, Россия компанияларига ҳам. Бу ерга вақти-вақти билан "Академик Немчинов" ва "Академик Шатский" илмий-тадқиқот кемалари келиб-кетиб туришган. Ушбу битимдан сўнг кўплаб норвегиялик ҳарбий қўмондонлар мамлакат раҳбариятини қаттиқ танқид қилган эдилар. Хусусан, вице-адмирал Эйнар Скорген объект сотилишини "ғирт жиннилик", дея баҳолаган.

"Биз ўзимизни энг муҳим плацдармдан маҳрум қилдик ва субмаринларни қўшимча юзлаб миль юришга мажбур этдик. Бизнинг Россия билан Баренцев денгизида чегарамиз бир. Ҳарбий-денгиз флотимиз Арктикадаги денгиз базасида жойлашиши кераклиги ўз-ўзидан аён", - деб айтган Скорген.

Оқ айиқлар
© Sputnik / Валерий Мельников

Иккиталик стандартлар

Орадан ўн йил ўтиб НАТОдагилар ўз хатоликларини англаб етишди. Норвегиянинг NRK телеканали маълумотларига кўра, Пентагоннинг олий мартабали амалдорлари охирги ҳафталарда Олавсвернга серқатнов бўлиб қолишган. Норвегия Мудофаа вазирлиги эса мамлакат қуролли кучлари, АҚШ ва НАТО бўйича иттифоқдошларга базани яна мақсадга мувофиқ ишлатишларига имкон берувчи битимни маъқуллаган.

"Норвегия раҳбарияти, гарчи яқиндагина биз билан Баренцев денгизида майдонни чегаралаб олиш тўғрисида битимни имзолаган бўлса-да, ўзини Россияга нисбатан нодўстона тутмоқда", — дейди флотни қўллаб-қувватлаш бўйича умумроссия ҳаракати раиси  I ранг капитани Михаил Ненашев.

— Биз бунга яхши қўшничилик ва минтақада ҳамкорликни ривожлантириш сиёсатидан келиб чиқиб қадам қўйган эдик, бу билан Норвегия ҳам ўзини шунга муносиб тутади, дея умид қилгандик. Аммо вашингтон "обкоми"даги катта биродарлар туфайли Норвегия, аксинча, Россияга нисбатан Шимолий Атлантика ва Шимолий Муз океанида тажовузкорлик даражасини оширмоқда.

Эксперт фикрига кўра, буларнинг барчасига қарамай, ҳарбий нуқтаи назардан Олавсверн шимолий кенгликларда АҚШ ва НАТО позицияларини сезиларли кучайтирмайди, нега деганда, база координаталари ва имкониятлари ҳозирги кунда ҳеч ким учун сир эмас. Таҳдидлар вақтида уни сувости қайиқлари, самолётлар ёки бошқарувчисиз сувости аппаратлари ёрдамида миналар билан тезда блоклаш мумкин.

Ерости лабиринтлари

Олавсверн ерости базаси ноёб қурилма эмас. Совуқ уруш йилларида шунга ўхшаш ўнлаб объектлар қурилган. Энг йирик бункер шведлар томонидан ўтган асрнинг ўрталарида барпо қилинган. Мускё ҳарбий-денгиз базаси мармар қоятошдан йўнилган, у Стокгольм архипелаги жанубидаги алоҳида оролча мисоли. Учта док кемалар ва сувости қайиқларини қабул қилиш, казармалар, таъмирлаш заводи, омборхоналар ва госпитал учун жиҳозланган.

База минг нафаргача ҳарбий хизматчиларни оммавий ракета зарбаси ёки ҳатто ядровий бомбардировкадан пана қилиши мумкин. Оролдан объектгача денгиз тубидан уч километрли ер ости йўли олиб боради. Икки минггинчи йилларда база консерваланган, аммо 2019-йилда Швеция ҳарбий-денгиз кучлари у ерга штаб-квартирасини кўчириб олиб боришгани ҳақида хабарлар тарқалди. У ерда юзга яқин ҳарбий хизматчилар ва "Висбю" типидаги бешта корветларни жойлаштиришмоқчи.

Россияга келадиган бўлсак, энг йирик махфийликдан чиқарилган ерости базаси Қримда жойлашган. Балаклав бухтаси яқинидаги Таврос тоғида бирданига иккита объект яширилган: сувости қайиқларини пана қилиш ва таъмирлаш учун қуруқ док ҳамда торпеда ва ракеталар атом боеголовкалари сақланадиган омборхона.

Ядро уруши юз берган тақдирда, ер остида уч минг киши уч ой давомида қулайликлар билан ҳаёт кечира олиши учун - ёқилғи, маҳсулотлар ва сувлар захираси мунтазам янгиланиб туради.

СССР барҳам топганидан кейин база Украина ихтиёрига ўтган. Уни бошқа кўплаб объектлар сингари ташлаб қўйишган, талон-тарож қилишган, рангли металл овчилари эса ускуналарни ташиб кетган. Икки минггинчи йилларда Балаклавада музей ташкил этилди: сайёҳларга таъмирлаш заводининг ер остидаги қисми, арсенал, қирғоқ ва бир нечта бинолар кўрсатилган.

Экспертлар бераётган баҳоларга кўра, зарурат туғилса, базани қайта жиҳозлаб, яна сафга қайтариш мумкин, аммо у замонавий сувости кемаларини - уларнинг ўлчамлари туфайли қабул қила олмайди.

257
Маруфова Гулнора Махмудовна, первый заместитель министра по делам махалли и семьи

Оиладаги зўравонлик, аёллар ҳуқуқи, гендер тенглик: Гулнора Маруфова билан махсус интервью

86
Республикада давлат даражасида гендер тенглиги масалаларини ҳал қилиш анча олдинга силжиди. Шунга қарамай оиладаги зўравонлик ва камситиш ҳақидаги хабарлар қулоққа чалиниб туради.

ТОШКЕНТ, 21 окт — Sputnik. Дилшода Раҳматова. Ўзбекистонда аёлларни ҳимоя қилиш ва ёшларга ёрдам бериш энг юқори даражада эътибор қаратилмоқда. Бироқ айрим жойларда қийинчиликлар ҳали ҳамон учраб турибди, яқинда икки аёл билан боғлиқ ҳодиса, улардан бири вафот этди, ҳозиргача муҳокама қилинмоқда.

Жойларда ишлар қандай йўлга қўйилган, аёлларга оиладаги зўравонликка қарши курашда ёки ҳаёт қийинчиликларига бардош беришга ким ёрдам беради. Ушбу саволлар билан биз Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги масъулига мурожаат қилдик.

Гулнора Маруфова Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлигининг биринчи ўринбосари лавозимига 2020 йил июль ойида тайинланган эди. У ўз фаолиятини халқ таълими тизимида бошлаган, рус тилидан сабоқ берган. 2004 йилдан 2020 йил февралига қадар Ўзбекистон хотин-қизлар қўмитаси раисининг ўринбосари лавозимида ишлаган.  

- Гулнора Маҳмудовна, айтингчи, бугун қўмитани ташкил этиш тўғрисида қарор қабул қилингач, республикада аёллар билан қай даражада самарали ишлар олиб бориляпти?

—   Хотин-қизлар қўмитасини ташкил этиш тўғрисидаги қарор қабул қилиниши жараёнида нафақат қўмита томонидан тўпланган барча тажрибалар сақланиб қолди ва ҳатто кўпайтирилди. Тугатилган тузилма вакиллари ўрнига маҳалла ва оила ишлари бўйича  ҳудудий бошқармаларнинг биринчи ўринбосарлари тайинланди. Шунингдек, аёлларнинг жамиятдаги имкониятларини кенгайтириш, зўравонлик ҳолатларига барҳам бериш ушбу бўлинмаларнинг мақсади ва вазифалари этиб белгиланди. Айни кундда эса биз гендер тенглиги, оилани мустаҳкамлаш ва анъанавий қадриятлар масалалари устида иш олиб боряпмиз. Ижтимоий муҳофазага муҳтож аёлларга алоҳида ёрдам  беряпмиз.

—   Яқинда президент бошчилигида ўтказилган селекторда аёлларни қўллаб-қувватлаш масаласига такрор тўхталиб ўтилди. Давлат раҳбари томонидан қўмитага қандай вазифалар юклатилди?

—   Қўмитага  аёллардан тортиб ҳар бир йигит ва қиз билан ишлаш масалаларини янги босқичга кўтариш, аниқроғи, “аёллар дафтари” ва “ёшлар дафтари”нинг яратиш ва бу бўйича самарали ишлар олиб бориш асосий вазифа сифатида юклатилди. Шу боис ҳозирда биз бу бўйича қўшма баёнот устида иш олиб боряпмиз. Масалан, “ёшлар дафтари” ёши ўттизгача бўлган аёлларни қамрайди, “аёллар дафтари”га эса ўттиз ва ундан юқори ёшда бўлган аёлларни киритилади.

Айни дамда Ўзбекистон касаба уюшмалари федерацияси ҳамда бошқа давлат идоралари билан 28 та ҳудудлар саралаб олиниб, ҳар бир оиланинг ижтимоий ҳамда маънавий муҳити ўрганилмоқда, уларнинг муҳофазаси устида ҳамкорликда иш олиб борилмоқда. Масалан, ишсизлик муаммоси бўлса унинг сабаблари ўрганилмоқда, эҳтимол, аёллар боласи даволанишга муҳтожлиги боис ишга чиқа олмайди ёки улар ҳуқуқий ва руҳий ёрдамга муҳтож бўлиши мумкин. ана шундай ҳолатда биз аёлларнинг уй шароитлида ишлашлари ва руҳий маънавий қўллаб-қувватлаш чораларини кўрамиз

Бундан ташқари ушбу саралаб олинган ҳудудларда ёшлар ва аёлларни қўллаб-қувватлаш мақсадида махсус фондлар ташкил этилади. Молиялаштириш эса маблағларнинг 30 фоизини вилоят бюджети ҳисобидан таъминлайди. Ҳозирда бу бўйича рўйхат шакллантирилиб, кейинчалик уйма-уй юришни бошлаймиз. Бу бўйича Республика касаба уюшмаси билан аллақачон қўшма режа ишлаб чиқилиб, ушбу режа асосида 800 дан 1000 тагача ва ундан кўпроқ оилалар истиқомат қилиб келаётган 9150 та маҳалла бўйича иш олиб боришни, уларнинг  муаммосига эътибор қаратишни мақсад қилганмиз.

—   Сизнингча, “Гендер тенглик” тушунчаси нима ва Ўзбекистонда бу  қандай амалга оширилиши керак?

—   Биласизми, бизда аёллар ва эркакларнинг тенглиги асосий ва бошқа қонунларда, шунингдек, Меҳнат кодекслари билан мустаҳкамлаб қўйилган бўлсада, бу қонунларни  гендер тенглик асосида шакллантиришимиз керак эди. Натижада бу самара бера бошлади ва айни кунда аёлларимиз мамлакат сиёсий ва ижтимоий ҳаётида фаол бўла бошладилар. Давлат раҳбари таъкидлагандек, бугун муаммоли ва ижтимоий муҳофазага муҳтож фуқаролар тоифалари билан ишлаш вазифаларига аёллар жавобгар бўлган жойларда сезиларли ва самарали ўзгаришлар юз берган. Эндиликда махсус комиссия қонунлар қабул қилинишида гендер экспертизасидан ўтказилишини назорат қилмоқда. Яъни меъёрий ҳужжатларни қабул қилишда албатта унинг гендерлик жиҳатлари ҳисобга олинади. Кузатувларга кўра, шундай корхоналар борки, уларнинг раҳбаридан тортиб унинг ўринбосаригача  ва ҳатто дўкон бошлиқларигача эркаклардан иборат, аёллар йўқ. Ҳатто аёллар ишлаши керак бўлган соҳаларни ҳам, аёллар мутахассислари борлигига қарамай, эркаклар бошқараётганлигига гувоҳ бўлганмиз. Эндиликда айнан мана шу бўшлиқни тўлдиришга тўғри келяпти.

—   Аксарият қизлар билим юртларини тамомлагач, турмуш ўртоғининг қистови ёки қайнонасининг босими остида уй бекаси бўлиб қолишмоқда. Бунга муносабатинингиз қандай?

—   Ҳаётда ана шундай босимларга дуч келаётган аёлларимиз билан мулоқот жараёнларида биз уларга ривожланиш ва малака оширишда тўхтамасликларини таъкидлаймиз. Аксарият университет битирувчилари ўзлари ўқиган соҳасида ишлашни, жамиятда ўз ўрнини топиб, фойда келтиришни исташади. Қолаверса, биз биламизки, миллат тарбияси ҳам бевосита аёл тарбиясига боғлиқ. Билимли она фарзандига тўғри тарбия беради, бу эса миллат келажагига қўйиладиган асосий пойдевор ҳисобланади. Ўйлайманки, бугунги кунда кўплаб замонавий ва дунёқраши кенг бўлган оилалар мана шундай фикрлашмоқда. 

Тўғри, бугун кўплаб оилаларда мана шу муаммо, қайноналар уйда ҳам қилинииш керак бўлган ишлар кўп дея келинининг ишлашларига қарши бўлишади. Кейин эса бола туғилади. Аммо уч йиллик туғруқ таътилидан сўнг у аёл яна ишига қайтиши мумкин. Бу эса ўша аёлнинг оилада қай даражада қўллаб-қувватланишига боғлиқ.

—   Кўп ҳолларда оилаларнинг ажрашишига учинчи шахс, яъни яқин қариндошлар ёки қайноналарнинг аралашуви сабаб бўляпти.

—   Мен ҳар қандай аралашувчиларнинг қаршиликлари ва уларнинг даҳл қилишларига қарамай, оилани сақлаб қолиш кераклиги тарафдориман. Дарҳақиқат оиладаги учинчи шахснинг аралашуви кўп ҳолларда эр-хотин орасидаги келишмовчиликларга нисбатан кўпроқ парокандаликка олиб келади. Мана шу каби ҳолатларда биз учинчи шахс аралашувини чеклаш бўйича кўрамиз. 

—   Айни кунда ўз жинси ва исмини ўзгартирган шахс билан бўлган суҳбат ижтимоий тармоқларда кўп сонли жамоатчилик муҳокамасига сабаб бўлмоқда. Ушбу видео остида гўё гендер тенгликни таъминлаш вазифаларига “Мовий дафтар” қаҳрамонларини ҳимоя қилиш масаласи ҳам назарда тутилганлиги ҳақида ёзиб қолдиришмоқда. Бунга муносабатингиз.

—   Биласизми, бу гендер тенглик ва унинг вазифалари нималардан иборатлиги ҳақида батафсил маълумотга эга бўлмаган, бекорчиликда вақтини ижтимоий тармоқларга сарфлайдиган шахслар томонидан ўйлаб тарқатилган асоссиз фитна десам тўғрироқ бўлади. Ахир биз бу ҳақда гапирмаган бўлсак, мовий дафтар шаклланмаган бўлса... одамлар ўз-ўзидан гап сўз чиқариш учун тарқатган, бу ёлғон маълумотларни. “Темир дафтар”га келсак, бу қандай пайдо бўлди? Айни пандемия вақтида жамиятимизда нафақат ишсизлар, ҳаттоки бевосита иш билан банд бўлганлар ҳам моддий томонлама қийналиб қолди. Бу вақтда озиқ-овқат маҳсулотларининг нархи сунъий ошириш ҳолатлари кузатилди, улар моддий, ҳуқуқий ёки маънавий психологик муаммога муҳтож бўлиб қолишди. Мана шундай қийинчилик ҳолатлари кузатилаётган вақтда президент уларни, ижтимоий ҳимояга муҳтож оилалар ва аёлларни қўллаб-қувватлаш учун  “Темир дафтар”ни юритиш тизимини йўлга қўйди. “Темир дафтар” асосида ҳамма эмас, ўта ночор оилалар киритилиб, уларга ижтимоий ёрдам берилди.  Саховат ва кўмак марказлари, махсус қўллаб-қувватловчи фондлар ташкил этилди.

—   Бугунги кунда жамиятдаги кўп сонли хотин қизлар иродасизлик қилиб, вазият уларнинг ўз жонига қасд қилиш ҳолатларигача етиб боряпти. Нега мана шу ҳолатларнинг ўз вақтида олдини ололмаяпмиз?

—   Чунки уларни ўз вақтида эшитиш керак бўлганда эшитмаяпмиз, дардига қулоқ тутмаяпмиз. Уларнинг ҳис-туйғулари, муаммоларига лоқайдлик билан қараяпмиз. Турли руҳий, моддий ёки маънавий қийинчиликларга дуч келаётган аёллар мурожаат билан масъул ташкилотларга ёрдам сўраб борганида уларнинг муаммосини ҳал қилиш уёқда турсин, шунчаки дардини эшитиб, хайрихоҳ бўлишни  эплолмаётганлар бор. Мана шунақа пайтларда ўз муаммосига ечим тополмаган ожизаларнинг бир дардига икки дард қўшилиб, улар руҳан эзилишди ва ўзларини чорасиз қолгандек ҳис қилдилар. Биласизми,  лоқайдлик бу жуда катта гуноҳ аслида. Ҳар бир раҳбар ёки у ташкилот ходими бўладими муаммосига ечим излаб келган фуқароларга қулоқ тутишга мажбур. Афсуски, лоқайдлик, бефарқлик, фақат ўзини ўйлаш характери баъзи бир раҳбарларимизда шаклланиб қолмоқда. Масалан, яқинда ўз жонига қасд қилган аёлни олайлик, шунча одам атрофида, унинг ўзига ўт қўйишини томоша қилиб турибди. Ўша ерда бирон бир киши уни тўхтатмаган. Агар ўз вақтида шу аёлни эшитиб, ёрдам берилганида, муаммосига ечим изланганида, ҳеч бўлмаганда унга руҳан мадад бўлганида шу аёл ўзини ёқиб юборармиди?

—   Бугунги кунда эътибор берсак, эркакларнинг оиладаги ўз вазифаси ва масъулиятига совуққонлик билан ёндашишлари шаклланиб бораётганлиги, ўзларини фақат оила боқувчиси деб ҳисоблаб, уларнинг бошқа вазифалари эса аёллар елкасига тушаётганлигига гувоҳ бўляпмиз. Шунингдек, оиладаги жуда кўп чекловлар туфайли аёлларнинг ўрни ҳам бирмунча йўқолиб бораётгандек.

—   Тўғри айтасиз. Сабаби, биринчи галда айтишимиз мумкинки, ҳали бу ва бу каби кўплаб масалаларни ҳал этишда қонунчилик билан боғлиқ бўлган саволларимиз очиқ қолиб келяпти. Масалан, Оила кодексини олайлик, баъзи бир қонунлар декларатив кодексдек қабул қилинган:  “Оила бу жамият бўғини, оила ундоқ, оила бундоқ”.  Ахир бу масалада қонун қабул қилиш учун конкрет ёндашиш керак бўлади. Масалан, қонунда оилада эркак ва аёлнинг тенг эканлиги айтилди, бироқ айнан қайси масалалаларда тенг бўлиши керак, эр-хотин мажбуриятларида-чи, кимнинг вазифаси кимнинг ҳуқуқи қандай бўлиши керак? Фарзанд тарбияси ва унинг бошқа ҳуқуқларида ота ва онанинг роли, уларнинг вазифаларидаги тенглик қонун нормалари билан билан кўрсатиб берилиши керак. Қолаверса, қонунчилигимиздаги мулк масаласига ҳам ойдинлик киритиб олишимиз керак, эр ва хотин ажрашяптими, аёл боласи билан кўчага қолиб кетмаслиги керак. Аёлларнинг моддий ва мулкий ҳуқуқлари тўлиқ қонун билан кафолатланиб, ҳуқуқ таъминламаган ҳолатларда жавобгарларга нисбатан қаттиқроқ жазо чораларини ишлаб чиқиш керак. Агар қонунчилигимиздаги ана шу кемтикликлар бартараф этилиб, мукаммал ишлаб чиқилса, ўйлайманки, айни кунда жамиятда содир бўлиши мумкин бўлган ўплаб муаммоларнинг олди олинган бўлар эди.

—   Фаолиятингиз вазифасидан келиб чиқиб, бир кунда ижтимоий тармоқларга қанча вақт сарфлайсиз?

—   Эртага тонгда уйғониб, авваламбор биринчи қиладиган ишим шу, ижтимоий тармоқларга кириб, янгиликлардан хабардор бўламан. Кундалик юмушлар, шунингдек, кун давомида ишимга доир муҳим вазифалар билан шуғуллангач, яна кечки пайт ижтимоий тармоққа кираман. Бундан ташқари фуқаролар, аёлларимиз кўплаб ўзларини қизиқтираётган саволлар, муаммолар юзасидан мурожаат қилишади.

Уларга нима керак, қандай ёрдам керак, ёки шахсий телефонимга қўнғироқ қилишганда ҳам имкон қадар қўлимдан келганча гаплашиб, уларга ёрдам беришга ҳаракат қиламан. Ёки ўзим улар билан телефон орқали боғланиб муаммоларини ўрганаман, керак бўлса бу бўйича масъул ташкилотлар ва идораларнинг ҳудудий бўлимлари билан боғланаман.

— Сизнингча, бугуннинг замонавий аёли қандай талабларга жавоб бериши керак?

—   Бугуннинг замонавий қаҳрамон аёли оилада ҳам, билим ёки касб-ҳунар эгаллашда ҳам ҳар томонлама фаол бўлишлари, комил инсон сифатида шаклланишлари муҳим ҳисобланади. Бугунги кунда ана шу ҳар томонлама шаклланган аёлларимиз хотин-қизларимизни кўриб хурсанд бўламан. Улар нафақат оилада, балки жамиятда ҳам ўзининг муносиб ўрнини топиб олишган. Қолаверса, уларни қўллаб қувватлаш ва рағбатлантириш масалаларига президент томонидан ҳам яхши эътибор бериляпти. Масалан, қизларни жамиятда янада фаол бўлишларига туртки бўлаётган Зулфия номидаги мукофотлар таъсис этилган. Шунингдек, тадбиркор аёлларга ҳам бугунги кунда кенг шарт-шароитлар яратилиб бериляпти. Кўплаб хотин-қизлар имтиёз асосида олий ўқув юртларига киришяпти.

Мисол учун, жорий йилда уларга тўрт фоизлик квоталар берилди, 940 нафар қизларимиз ўзлари эгаллаган билимларига фоиз ҳисобидан баллар қўшилиб, улар олий ўқув юртларининг талабаси бўлишди. Бир қанча йигит-қизларимиз чет эл олийгоҳларининг талабаси бўлишди.

—   Хорижий аёллар қўмиталари билан ҳамкорликни қай даражада йўлга қўйгансизлар?

—   Бугунги кунда биз жуда кўп давлатлар билан ҳамкорликни йўлга қўйганмиз. Масалан, Хитойда “Бутунхитой хотин-қизлар ташкилоти”, “Шанхай ташкилоти” билан ҳамкорлигимиз бор, улар билан жуда илиқ ҳамкорлик алоқаларини йўлга қўйганмиз. Қолаверса, Италиядаги “аёллар лоббиси”,  Россиядаги аёлларни қўллаб-қувватловчи қўмиталари, яна қўшни давлатлардан Туркманистон, Тожикистон, Қозоғистон каби давлатлар билан ҳамкорликда тадбирлар уюштириб, улар билан фаол мулоқотда бўлиб келяпмиз.

86
Лаборанты обрабатывают флаконы для новой вакцины от коронавируса AstraZeneca

AstraZeneca вакцинаси синовларида қатнашган кўнгилли вафот этди

93
Ҳужжатда "этик мулоҳазалар ва махфийлилик сабаблари туфайли" ўлим сабаблари очиқланмаган, шунингдек, кўнгилли плацебо ёки фаол препарат олганлиги ҳақида ҳам маълумотлар келтирилмаган.

ТОШКЕНТ, 21 окт — Sputnik. Бразилия соғлиқни назорат қилиш бўйича миллий агентлиги - Anvisa - Британия AstraZeneca компанияси ва Оксфорд университетининг коронавирусга қарши вакцинаси синовларида иштирок этган Бразилия фуқароси вафот этганлиги ҳақида хабар берди.

Назорат органи баёноти G1 порталида эълон қилинган.

Ҳужжатда "этик мулоҳазалар ва махфийлилик сабаблари туфайли" ўлим сабаблари очиқланмаган, шунингдек, кўнгилли плацебо ёки фаол препарат олганлиги ҳақида ҳам маълумотлар келтирилмаган.

AstraZeneca G1га вакцинани синовдан ўтказган кўнгилли ўлими бўйича расмий позицияга эга эмаслиги ва ушбу маълумотга изоҳ бермаслигини маълум қилган.

Anvisa маълумотига кўра, вакциналар синови хавфсизлигини баҳолаш бўйича халқаро қўмита ушбу ҳодиса бўйича ўтказилган тергов ишларидан айрим маълумотларни тақдим этган ва синовларни давом эттириш таклифини илгари сурган.

Бразилия ОАВлари "халқаро суриштирув билан боғлиқ манбаларга таяниб" хабар беришларича, COVID-19 асоратларидан вафот этган кўнгилли плацебо олган.

Ушбу ҳолатга Оксфордда изоҳ беришди. Хусусан, университет расмий вакили вакцина хавфсизлигини, унинг синовлари давом эттирилишини маълум қилган.

"Ушбу масала Бразилияда синчковлик билан ўрганилгач, клиник синовлар хавфсизлиги борасида ташвиш юзага келмади. Бразилия регулятори хулосаларига қўшимча равишда ўтказилган мустақил суриштирув ишлари синовларни давом эттиришни тавсия этди", - дейилади баёнотда.

93