Джо Байден

Байден даври: Марказий Осиё АҚШнинг янги президентидан нимани кутиши керак

835
(Янгиланган 12:31 10.11.2020)
АҚШда демократларнинг ҳокимият тепасига келиши Марказий Осиё давлатлари учун ҳам янги имкониятлар, ҳам хавфларни келтириб чиқаради. Бироқ, хатарлар кўпроқ, деб ҳисоблайди РФ Молия университети сиёсий фанлар кафедраси доценти Геворг Мирзаян.

АҚШ ўқитади

Агар АҚШнинг амалдаги президенти Дональд Трамп кичик мўъжиза кўрсатмаса ва президентлик сайловлари натижалари сохталаштирилганлигини исботламаса, у ҳолда январь ойида Оқ уйни тарк этишга мажбур бўлади. Уни ўрнини собиқ вице-президент, 20 январдан бошлаб - амалдаги президент Жозеф Байден эгаллайди.

Трампнинг мўъжизасига озгина одамлар ишонмоқда, шунинг учун жаҳон ОАВлари ва сиёсатшунослар янги демократик администрация уларнинг мамлакатларига нима олиб келиши борасида фараз қилишни бошладилар. Шимолий Америка давлати раҳбарининг бўлажак жамоаси ҳали шаклланмаганига қарамай (мудофаа вазири, давлат котиби, миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси йўқ), Оқ уй администрациясининг Марказий Осиёга нисбатан бўлажак сиёсатининг қатор жиҳатларини аниқлаш мумкин.

Биринчидан, ҳуқуқни ҳимоя қилиш. Эслатиб ўтамиз, ҳокимиятга шунчаки демократлар эмас, балки чап-либерал демократлар келди. Ўз қадриятларини ернинг барча бурчакларига етказиш ниятида бўлган мафкуравий жиҳатдан ўқланган сиёсатчилар.

Бу шуни англатадики, Вашингтоннинг Марказий Осиё давлатлари ички ишларига янада фаол ва тажовузкор аралашувини кутиш керак. Бу давлатларнинг барчаси ҳозирги пайтда босимга нисбатан озми-кўпми заиф.

Қозоғистонда ҳокимият транзити ҳануз тўлиқ якунланмаган. Тожикистонда прогноз қилинмоқда. Қирғизистонда бу доим кетмоқда (плюс у ерда кўплаб америка нодавлат ташкилотлари фаолият кўрсатади). Ўзбекистонда транзит ўтди, аммо энди Тошкент таркибий иқтисодий ислоҳотларни амалга оширишга ҳаракат қилмоқда - ва америкалик шериклар иқтисодий ўзгаришлар билан сиёсий ўзгаришлар ҳам ёнма-ён юриши керак, деб айтиши мумкин.

Бундан ташқари, америкаликлар АҚШнинг демократик элитаси бу қадриятларни ўз қўллари билан обрўсизлантирганидан асло хижолат тортмайдилар. Ўша пайтда у Black Lives Matter ҳаракатининг талончи ва безориларини қўллаб-қувватлаган, шунингдек, ўз ҳаракатлари билан Америка сайловларида овозларни ҳисоблашнинг ҳаққонийлиги бўйича саволлар туғдирган. Сайловлари кўплаб саволларни келтириб чиқарган давлат бошқаларга келгуси президент лавозимига кимни ва қандай сайлашни ўргатиши мумкинми?

АҚШ тийиб турмоқда

Бошқа жиҳатлар Марказий Осиёда йирик жаҳон державалари - Хитой, Россия, Туркия ҳаракатлари билан боғлиқ. Байден жамоаси барчага нисбатан сиёсатни ўзгартирмоқчи - ва бу ўзгариш нима бўлганда ҳам бутун Марказий Осиё минтақасига таъсир қилади.

Шундай қилиб, Қўшма Штатлар, эҳтимол, Хитой билан муносабатлардаги зиддият даражасини пасайтиради ёки (чунки Вашингтонда Хитойга қарши консенсус мавжуд), уни янада маданиятли оқимга айлантиради: савдо урушларини тўхтатиш ва бундай очиқ қарама-қаршилик олиб келадиган тўқнашувларнинг олдини олиш. Қўшма Штатлар билан алоқалари ҳисобига ҳаддан ташқари хитойча таъсирни мувозанатлаштирмоқчи бўлган минтақадаги давлатлар учун бу ёмон янгилик.

Россияга келсак, бу бошқа гап. Байден Москвани "душман" деб атади, ҳақиқий санкциялар ва тийиб туриш нима эканлигини кўрсатмоқчи. АҚШ Россияга қарши сиёсатини бутун собиқ иттифоқ ҳудудида кучайтирмоқда – нафақат унинг Европа ёки Кавказ қисмида, балки Марказий Осиёда ҳам. Америка нодавлат нотижорат ташкилотларидан фойдаланган ҳолда (Байден, Трампдан фарқли ўлароқ "юмшоқ куч" воситаларига кўпроқ эътибор қаратади), АҚШ Россиянинг минтақадаги мудофаа ва иқтисодий иттифоқларини йўқ қилишга, маҳаллий ёшлар билан ишлашга ва уларни Россияга нисбатан душманлик ёки ҳатто нафрат руҳида тарбиялашга ҳаракат қилади.

Бу нафақат Россия учун, балки Марказий Осиё давлатлари учун ҳам муаммо бўлиб, чунки улар жўғрофик жиҳатдан Москва билан текис жойда жанжаллашиб қолишга йўл қўймайди.

АҚШ таъсир қилади

Ниҳоят, Байденнинг ғалабаси минтақада Туркиянинг таъсирини камайтириши мумкин. Мухолифатдаги Туркия Республикачилар партиясининг етакчиси Камол Қиличдароғлунинг собиқ вице-президентни президентлик сайловидаги ғалабаси билан табриклаш учун шу қадар шошилгани бежиз эмас - экспертлар Вашингтон ва Туркия президенти Ражаб Эрдоған ўртасидаги муносабатларнинг жиддий ёмонлашишини кутмоқда.

Демократлар, чамаси, Анқарадаги режимни ўзгартириш учун ҳаракат қиладилар (Обама даврида бўлгани каби) ва улар Эрдоғаннинг обрўсини туширишнинг энг самарали усулини жуда яхши билишади - бу ташқи сиёсий ғалабалар ва "Турк дунёси" лойиҳасини амалга ошириш бўйича қадамлар ҳисобига ички сиёсий очколарни қўлга киритишга йўл қўймаслик.

Шунинг учун ҳам, эҳтимол, Вашингтон Туркияга қарши алянсларни қуришга киришади (унга Марказий Осиё давлатлари етакчилари, биринчи навбатда Қозоғистон таклиф қилинади), шунингдек, Анкаранинг юмшоқ кучи инструментлари бузилади, уларнинг ёрдами билан турклар Каспий денгизидан Хитой чегарасигача бўлган жойни назорат қилишга ҳаракат қилмоқдалар.

Марказий Осиёнинг ўзи учун бундай Туркияга қарши сиёсат фойдалими? Бир томондан, йўқ, чунки минтақа Россия ва Хитой таъсирини мувозанатлаш учун потенциал учинчи мувозанатчини йўқотмоқда.

Аммо, бошқа томондан, бундай мувозанатчи учун текинга керак эмас - Эрдоғаннинг глобал амбицияларини илгари суриш бўйича Туркиянинг ташқи сиёсий стратегияси жуда тажовузкор. Анқарага қизиқ бўлган минтақаларда бошқа мамлакатлар билан модус вивенди (қандайдир қарама-қарши томонларнинг биргаликда яшаш имконияти – таҳр.)ни топиш турклар учун қийин. Рақобат ва зиддият дарҳол бошланади, бу Туркияни қабул қилувчи давлат учун ҳалокатли бўлиши мумкин.

Муаллиф фикри таҳририят нуқтаи назаридан фарқ қилиш мумкин.

835
Российская вакцина Sputnik V в аэропорту

Эксперт "Спутник V" вакцинасининг инновацион фарқини айтди

193
(Янгиланган 16:14 21.01.2021)
"Спутник V" - аденовирус платформасида ишлаб чиқилган бошқа вакциналарга қараганда, инновацион юқори натижа намойиш қилди.

ТОШКЕНТ, 21 янв – Sputnik. Россиянинг коронавирусга қарши "Спутника V" вакцинаси бир векторли аналогларига қараганда яхшироқ натижалар намойиш қилмоқда, дейди "Спутника V" вакцинаси бўйича халқаро кенгаш эксперти Карлос Сала.

Унинг фикрига кўра, икки векторли вакцинанинг самарадорлиги бир векторли вакцинага нисбатан юқори.

“Бизни аденовируснинг иккита турли хил векторидан иборат бўлган вакцинанинг самарадорлик масаласи ҳар доим қизиқтириб келган, чунки ана шундай вакциналар катта самарадорликка эга деган гипотеза бор. "Спутника V" эса буни амалда намойиш қилди. Аденовирус платформасида ишлаб чиқилган бошқа вакциналарга қараганда унинг самарадорлиги юқори. Бу - инновацион натижа.”, - деди  Карлос Сала.

Маълумот учун, "Спутник V" вакцинаси – одам аденовируси асосида тайёрланган векторли вакцина. Унинг таркибида тирик SARS-CoV-2 вируси йўқ, фақат ушбу вируснинг S-оқсили бўлаги киритилган бўлиб, у инсон организмида коронавирусга қарши иммунитет уйғотиш учун хизмат қилади. Одам аденовируси ушбу S-оқсили бўлагини одам ҳужайрасига етказиш учун транспорт вазифасини бажаради.

Вакцина икки компонентдан иборат бўлиб, биринчи марта одам аденовирусининг 26 серотипи (Ad26) юборилади, иккинчи маротаба эса 5-серотипи (Ad5) юборилади.

"Спутник V" – Россиянинг Гамалея номидаги Миллий микробиолигия ва иммунология маркази томонидан ишлаб чиқилган ва рўйхатга олинган дунёдаги биринчи вакцинадир. Бугунги кунда Спутник V вакцинасини олганлар сони 1 миллиондан ошган ва унинг самарадорлиги 95 %ни ташкил қилган.

193

Антонов: Россияни жиловлаб туриш - АҚШ сиёсатининг “альфа ва омега”си ҳисобланади

554
(Янгиланган 16:02 21.01.2021)
Жо Байден Оқ уйга келиши билан Россия АҚШ билан конструктив мулоқотни бошлашга, икки томонлама муносабатларда тўпланиб қолган муаммоларни бартараф этишга қарор қилди.

Москва эзгу умидлардан йироқ ва Россияни жиловлаш Америка ташқи сиёсатининг устувор йўналишларидан бири бўлиб қолаётганини англайди, деди Россиянинг Вашингтондаги элчиси Анатолий Антонов.

Элчи АҚШ 46-президенти инаугурациясидан сўнг РИА Новостига берган интервюсида Владимир Путин ва унинг янги америкалик ҳамкасби ўртасида бу йил учрашув бўладими, Москва ва Вашингтон COVID-19га қарши ҳамкорлик қилиш имкониятини қандай бўлишини айтди. стратегик ҳужум қуролларини қисқартириш тўғрисидаги шартномани сақлаб қолиш учун ҳали ҳам имкониятлар мавжудлигини таъкидлади - Россия АҚШ таклифларини кутмоқда.

- Сайловдан кейин Жо Байденнинг бўлажак администрацияси вакиллари билан дастлабки мулоқотлар ўтказилдими? Қайси мавзуларни муҳокама қилишга муваффақ бўлдингиз?

- Бундай мулоқотлар бўлмади. Бироқ, янги ҳукуматда ташқи сиёсат бўйича тайинланганларнинг кўпи бизга таниш. Улар аввалги администрацияларда раҳбарлик лавозимларида ишлаган. Умид қиламизки, Оқ уй аппарати, Давлат департаменти ва бошқа идоралардаги ўзгаришлар билан ҳамкасблар билан икки томонлама долзарб ва халқаро муаммолар бўйича мазмунли мулоқотни бошлаш мумкин бўлади.

Ҳамкорликнинг аниқ йўналишлари бўйича Россия таклифлари бир неча бор айтилган ва музокаралар столига қўйилган. Биз Америка томони билан амалий ва ўзаро манфаатли мулоқотга тайёрмиз.

- Вашингтон ДСНВни узайтиришга розилик беришини кутаяпсизми? Россия 20 январдан кейин маслаҳатлашувларни бошлашга тайёрми?

- Маълумки, Россия бир йилдан кўпроқ вақт олдин АҚШга ДСНВ шартномасини ҳеч қандай шартларсиз узайтиришни таклиф қилган эди. Республика администрацияси шартномани у имзоланган кўринишда узайтиришдан қатъиян бош тортганди. Қабул қилиб бўлмайдиган шартларни илгари сурди. Аслини олиб қараганда, ядровий қуролни назорат қилиш бўйича ягона Россия-Америка келишувини сиёсий савдолашув мавзусига айлантирди. Ажабланарли жойи йўқки, бундай позиция охир-оқибат ДСНВ тақдири бўйича икки томонлама маслаҳатлашувларни боши берк кўчага олиб келди. Шунга қарамай, биз бир қатор масалаларда Вашингтон томон келдик. Умид қиламизки, ҳозирги администарцияси янада оқилона ва реалистик принциплардан бу масалага ёндашади.

Россия ДСНВ шартномасини узайтириш бўйича мазмунли мулоқотга тайёр. 2021 йил 5 февралда келишув муддати тугашидан олдин тегишли келишувга эришиш имконияти сақланиб қолмоқда. Тўп Вашингтон томонида - конструктив таклифларни кутмоқдамиз.

- 2021 йилда Россия Федерацияси ва АҚШ президентлари учрашувини кутиш керакми? Ташқи ишлар вазирлар даражасида? Байденга “2+2” форматида маслаҳатлашувни ўтказиш таклиф қиласизми?

- Пандемия шароитида юзма-юз тадбирларини қайта тиклаш истиқболлари, шу жумладан энг юқори даражада гапириш ҳозирча қийин. Сиёсий мулоқотлар жадвалини шакллантириш эпидемик вазиятнинг нормаллашишига, бундай учрашувларнинг мазмунига, кўп томонлама тадбирларда мулоқот қилиш имконияти ва бошқаларга боғлиқ бўлади. Режаларни АҚШ янги администрацияси билан муҳокама қилиш ва келишиш керак.

"2 + 2" форматига келсак, америкаликларга уни қайта тиклашни бир неча бор таклиф қилгандик. Бироқ, улар ижобий жавоб беришмади. Мазкур ташаббус ўз кучида қолмоқда.

- Байден ташқи сиёсат жамоасига аллақачон эълон қилинган номзодларни қандай баҳолайсиз? Эрон, Сурия, Украина бўйича мулоқот қайта бошлаш мумкинлигига умид борми? АҚШ Миллий хавфсизлик кенгаши таркибига Россия ва Марказий Осиё бўйича алоҳида директор тайинланиши ҳақида нима деб ўйлайсиз?

- Байденнинг ташқи сиёсий гуруҳига номзодларни баҳолаш - бизнинг ишимиз эмас. Биз АҚШ президенти, ҳар қандай раҳбар каби, ўзи ишонадиган мутахассисларни танлайди деган асосдан келиб чиқамиз.

Менимча, янги жамоага ташқи сиёсатдаги устуворликлар ва аниқ масалалар бўйича ёндашувларни аниқлаб олиши вақт бериш керак. Унинг халқаро йўналишини нафақат сайловолди сўзлар асосида эмас, балки амалий ҳаракатлар билан баҳолаш лозим. Кимдир сайловдан олдин иккита ранг бор деб, ўринли гап айтди - қора ва оқ, улардан кейин эса битта - кулранг.

Шу билан бирга, биз эзгу умидлардан йироқмиз. Агар Россия йўналишда бирон бир ўзгаришлар юз берса, моҳиятан эмас, аксинча нюансларда бўлади. Россияни тизимли жиловлаш Америка сиёсатининг альфа ва омегаси бўлиб қолмоқда.

Бироқ, администрациядаги кўплаб юқори мартабали амалдорлар бизга Барак Обама давридаги иши билан яхши таниш. Масалан, Оқ уйда Яқин Шарқ масалалари координатори лавозимини эгаллаши кутилаётган Брет Макгурк, у билан ИШИДга қарши коалицияда президентнинг махсус вакили (ИШИД - Россияда тақиқланган террористик ташкилот) бўлганида иш олиб бордик.

Янги администрация ҳокимият тепасига келганидан кейин СНБ аппарати таркибидаги ўзгаришларга келсак, бу одатий ҳол. Жорж Буш ва Барак Обама президентлиги даврида Оқ уйда Россия йўналиши бўйича ўхшаш бўлган позиция аллақачон мавжуд бўлган. Биз Оқ уй аппаратида америкалик ҳамкасблар билан мунтазам мулоқот ўрнатилади, деб назарда тутмоқдамиз.

554
Теглар:
Марказий Осиё, Украина, Сурия, Эрон, Москва, Вашингтон, инаугурация, сайловлар, Жо Байден, Владимир Путин, АҚШ, Россия
Мавзу бўйича
Байден АҚШни Европа қўғирчоғига айлантиради
Нима бўлса ҳам Байден. Реванш олишга Трампга нима халал берди
Байден жонли эфирда COVID’га қарши эмланди – видео
Жо Байден қасамёдддан сўнг қатор муҳим ўзгаришларни амалга оширди
Зима в Ташкенте

Дам олиш кунлари Ўзбекистон Россиядан келган совуқ антициклон таъсирида бўлади

23
Ўзбекистоннинг барча ҳудудлари Россиянинг (Москва вилояти) Европа ҳудудидан кириб келган совуқ антициклон таъсири остида бўлади.

ТОШКЕНТ, 22 янв — Sputnik. Бугун Ўзбекистоннинг барча ҳудудлари Россиянинг (Москва вилояти) Европа ҳудудидан кириб келган совуқ антициклон таъсири остида бўлади. Кун давомида кўп ҳудудларида қор ёғиши кузатилади, фақат шимолий ҳудудларда ёғингарчилик бўлиши эҳтимоли камроқ. Ҳаво ҳарорати 2-5 даража совуқ бўлади.

Эртага Ўзбекистон ҳудудларига совуқ атмосфера фронти таъсири сақланиб туради, республиканинг шимолий ва шарқий ҳудудларида бироз қор ёғиши мумкин. Ҳаво ҳарорати кечаси 5-10 даража совуқни, кундузи 0-5 даража совуқни ташкил этади.

Якшанба куни ёғингарчилик кутилмайди, фақат тоғ олди ва тоғли ҳудудларда кечаси ва эрталаб бироз қор ёғиши мумкин. Кечаси 5-10даража гача бўлган совуқ кузатилади, кундузи ҳаво бироз манфий қийматларгача исийди ва 0-3 даража илиқ атрофида.

Шу кунларда ўртача кеча-кундузлик ҳаво ҳарорати иқлимий меъёрлардан 8-10 даражага паст бўлади.

23
Теглар:
қор, Об-ҳаво, Тошкент, Ўзбекистон