Руслан Шарипов

Руслан Шарипов давр руҳини белгилаган ёшлар композитори эди

2116
(Янгиланган 20:26 30.07.2020)
Руслан Шарипов, албатта, машҳур инсон эди, лекин талатўпдан узоқроқ юрадиган, ўзини ўртага уравермайдиган, қисқаси, ҳақиқий ижодкор бўлган экан. Бу энди билинмоқда, вафотидан кейин.

Таниқли хонанданинг ўлими билан яна бир давр ўз ниҳоясига етди.  

Мусиқа қисқа муддатли тарихнинг, яқин ўтмишнинг, даврнинг руҳини беришда энг яхши восита эмасми, қайта қуришнинг якуни, мустақилликнинг дастлабки йиллари Руслан Шариповнинг қўшиқлари руҳи билан уйғунлашиб кетган.

Унинг қўшиқлари миллий руҳ, миллий заминдан бироз узилган эди. Лекин биламизки, болалар, ёшлар руҳи ва онгига сингган туйғу ва ғоялар абадий қолади.

Хонанда-бастакорнинг биз билган қўшиқлари айнан ёшлар учун мўлжалланган. Шу сабабли ҳам бугун ўша оҳанглар даврнинг руҳи, хотирасидай жаранглайди.

Мана, хонанданинг вафоти билан даврлар ўртасидаги яна бир ришта  батамом узилди. Аслида ушбу узилиш бундан ўн йиллар бурун рўй берган эди. Лекин унда ҳали хонанданинг ҳаёт экани унинг қўшиқлари ва оҳангларини хотирага айланишига қўймаган эди. Бир зумда бу овоз ва оҳанг ўтмишга айланди.

Шу ўринда Руслан Шарипов даври ва ундан кейинги замон эстрадасидаги ўхшашлик ва фарқлар ҳақида.

Ўхшашлик: ҳар иккаласи ҳам ёши улуғларга ёқмаган

"Болалар", "Сетора", "Шаҳзод" ва "Хўжа" гуруҳларининг Руслан Шарипов басталаган қўшиқлари даврнинг овози бўлиб жаранглаганига, бугун замоннинг хотирасига айланганига қарамай, барибир уларни ёши улуғлар эшитмаган. Бироқ, биламизки, замонанинг русуми ва қоидаларини ёшлар белгилайди. Айниқса санъатда. Улар кўнгил тўлқинларида ғарқ бўлаётганда катталар кўпроқ тижорат ва сиёсат билан банд бўлади-да.

Нима бўлишидан қатъий назар, Руслан Шарипов ўз даври эстрадасини яратишда – бирор янгилик олиб келишга,  оригинал,  ўзига хос бўлишни истаган. Шунинг учун ҳам у яратган оҳанглар ва қўшиқлар – ўз даврини яққол ифодалаб беради. Йиллар ўтган сари ушбу оҳанглар 80-90 йилларнинг янада ёрқинроқ тимсолига айланади. Бунда, албатта, биз тилга олаётган бастакорнинг ўрни беқиёс.

Яна бир ўхшашлик бу – ҳар икки давр эстрадасидаям адабиётдан узоқлик, шеъриятни чуқур тушунмаслик, сўзга эътиборсизлик ва бунга ҳаракат ҳам қилмаслик (Балки бу эстраданинг умумий хусусиятидир).

Фарқ: на маъно, на ўзига хослик…  

Бугунги эстрадага эса, нафақат ўзига хослик, балки ўз фикрига эга бўлиш ҳам етишмаяпти. Ретро, деб эски қўшиқларни қайта куйлаш одат тусига кирган. Тўғри, илгари ҳам эски қўшиқларни янги куйга солиб айтишган, лекин янги қўшиқлар албатта ўзида янги бир хусусият, янги оҳанг ёки ўзгача услуб касб этган. Аксинча, бунинг нимасини ижод дейиш мумкин?

Сўзга эътиборсизлик янада кучайди. Ўзбек классик шоирлари асарлари умуман саҳнани тарк этди деса ҳам бўлади.  Ҳар замонда долзарб бўлган, классиклар орасида энг содда ва тушунарли шоир Машраб ғазалларига умуман мурожаат қилмай қўйишди.

Савол: Нега? уни тушуниш оғирлашмоқдами? Миллат ўзгариб, ўз-ўзига бегоналашиб бормоқдами?!

Балки бунга адабиёт айбдор? Балким қўшиқбоп шеърлар ёзилмаётгандир?  

Лекин гап адабиётда эмас. Адабиёт ривожланмоқда. Фақат эстрада борган сари ундан узоқлашмоқда. Эстрада – оммабоп-томоша жанри бўлгани учун кўпроқ томошабин фикрига боғланган. Яъни мижоз қандай "таом" буюрса ўшани саҳнага олиб чиқади. Адабиёт эса, қанчалар ғалати туюлмасин, ўқувчисиз ҳам ривожланаверади.

Бу ҳолат эса – даврда, авлодда фикр ва туйғулар тақчиллигидан дарак беради. Ҳа-ҳа, бугунги эстрада жамиятдаги – фикрсизлик, гўллик ва дидсизликдан дарак беради. Ишонмасангиз эшитиб кўринг.

Демак фикрлайдиган, ўзига хосликка интиладиган авлод йўқолиб бормоқда, ижодкорлик етишмаяпти. Ана шу нарса бутун жамиятни ташвишга солиши лозим.

Ҳозирги замон "шедеврлари" 

Ҳозир "Вой, мани акахонларим!" деган ёки "Вапше, маладес!" деган хонишларинг ўзиёқ одамларнинг қулоғига елимдай ёпишмоқда. Бунда энди кимни айблаш ҳам мушкул: санъаткорними, тингловчиними? Тузукроқ қўшиқ басталаб, халқнинг савиясини ўз ортидан олиб кетишга қодир бўлмаган бастакорларними?

Ўзи, аслида тингловчи анчайин енгилтак бўлади. Айниқса эстрада тингловчилари. Бастакор, ижодкор ўзини бироз баландроқ қўя билиши, тингловчини ўзи томонга оғдира олиши лозим экан, ўзи тингловчи ортидан эргашмай.

Қадри билинмай ўтиб кетди

Руслан Шарипов шундай бастакорлардан эди: тингловчининг хоҳишини тушуниб етади, унга ён босади, лекин ўзининг талабларини ҳам қўя билади.

Афсусли томони – бастакор энди миллий руҳга ўтиб, фалсафий қарашлар билан, мулоҳазали қўшиқлар яратадиган даври келганида турли муаммоларга дучор бўлди, муаммоларни бартараф этганида эса, ҳаёт якун топди!

Шундай, Руслан Шарипов шўх, қувноқ, майин оҳангли қўшиқлари билан ўз даврининг тимсоли бўлиб қолади.

Бастакор кўп бора соядан чиқишга уринганига қарамай, унинг табиатидаги камтарлик қон-қонига сингиб кетган эканми, ўзи амалга оширган ишларчалик, шуҳратга эга бўлолмади.

Мана, ҳатто охирида ҳам, даврнинг руҳи ва овози бўлишига қарамай, кўпроқ "Наргизнинг собиқ турмуш ўртоғи" сифатида эсланмоқда. Ҳолбуки у бу дунёда Наргизга уйланишдан ҳам каттароқ ва муҳимроқ ишларни қилган. Замондоши бўлган ҳар бир кўнгилда ўз даври ва ўзига кичиккина бўлса-да, ҳайкал ўрнатган. Фақат биз кўнглимизга эътибор бермай қўйганмиз.

2116
ВОЗ заинтересовалась российской вакциной от СOVID-19

Ғарб "путин синов чўчқачалари"дан ҳавотир олмоқда

494
(Янгиланган 22:13 12.08.2020)
COVID-19 вакцинасини яратиш фармацевтика корпорациялари ва барча мамлакатлар жалб қилинган пойгага айланди.

Россияда ва жаҳонда биринчи коронавирусга қарши вакцина рўйхатга олинди. У Н.Ф.Гамалея номидаги Миллий эпидемиология ва микробиология марказида ишлаб чиқилди ва унга “Спутник V” номи берилди.

Вакцина рўйхатга олинганини Владимир Путин маълум қилди қилди ва унинг қизларидан бири вакцинани олиб иккала босқични ҳам муваффақиятли ўтганини қўшимча қилди.

Бу янгилик, шубҳасиз, Россия тарихидаги яна бир машҳур воқеани эслатди, унга мувофиқ 1768 йил кузида Екатерина II ва тахтнинг 14 ёшли ворисига чечакка қарши эмлаш амалга оширилган эди. Аммо, Россия президентининг ушбу маълумотни ошкор қилиши сабаблари унинг буюк аждоди сабабларидан фарқ қилади.

Икки ярим аср олдин, императрица Россия жамиятидаги янги тиббий муолажалар ҳақидаги нотўғри тушунча ва қўрқувни енгишга ҳаракат қилди. 2020 йилда, доим бундан четланишга ҳаракат қилган президент, шахсий маълумотларни ошкор қилишга мажбур бўлди, чунки мамлакат ахборот урушининг навбатдаги ва жуда ифлос босқичига жалб қилинди.

Юзага келган жирканчлик даражасига бахо беришингиз учун биттагина сарлавҳа кифоя: "Филиппин Дутертеси Россиянинг коронавирусга қарши вакцинаси синови учун Путиннинг (синов) свинкаси бўлишига рози бўлди". Айнан шундай сарлавҳа билан “Немис тўлқини” Филиппин президенти мамлакатда биринчи бўлиб ўзида Россия вакцинасини синаб кўришга тайёрлигини билдиргани ҳақидаги хабарни чиқарди.

COVID-19 вакцинасини ишлаб чиқиш пойгасига нафақат фармацевтика корпорациялари, балки бутун бошли мамлакатлар ҳам киришиб кетди. Ушбу жараён билан шуғулланишни Хитой, АҚШ ва Буюк Британиядан бироз кейинроқ бошлаган Россиянинг тўсатдан ўзиб кетиши энди Ғарбдаги ҳамкорларимиз учун оғир азобларни келтириб чиқармоқда. Бунинг сабаблари жуда кўп ва хилма-хилдир.

Биринчидан, энг илғор ғояларга қарама-қаршилиги. Авторитар, қолоқ Россия илмий ва технологик жиҳатдан илғор соҳада ғоят катта натижаларга эришишда Ғарбдан устун келишига ақл бовар қилиб бўлмайди. Бизнинг мамлакатимиз активлари қаторида эски эпидемиологик мактаб, тўпланган тажриба ва вакциналарни ишлаб чиқиш соҳасида катта ютуқлар бўлиши эса муҳим эмас.

Иккинчидан, Ғарбнинг геосиёсий таъсирига таҳдид. Ахир, агар Россия бошқа мамлакатлар билан уларнинг аҳолисини COVID-19 га қарши эмлаш бўйича фаол ҳамкорлик қилса, у ерда ўз обрўсини мустаҳкамлаш учун қўшимча имкониятларга эга бўлади. Бунга эса, албатта, йўл қўйиб бўлмайди.

Учинчидан эса - пул. Бунга жуда катта маблағлар тикилган, ва албатта бунга дунёнинг етакчи фармацевтика компаниялари кўз тикишмоқда. Россия тўғридан-тўғри инвестициялар жамғармаси (РФПИ) раҳбари Кирилл Дмитриевнинг маълум қилишича, унинг ташкилотига 20 дан ортиқ мамлакатдан бир миллиард доза вакцина сотиб олиш учун буюртмалар тушган. Бу фармацевтик компаниялар учун қанчалик астрономик фойдани келтиришини тасаввур қилиш қийин, айниқса нархни бир неча бор кўтариб юборса.

Кеча Клиник тадқиқот ташкилотлари уюшмаси (АОКИ) Россия Соғлиқни сақлаш вазирлигини синовларнинг учинчи босқичи якунланмагунча коронавирус вакцинасини рўйхатдан ўтказмасликка чақиргани бежиз эмас, бу уюшмага дунёдаги энг йирик фармацевтика гигантлари киради: Pfizer, Bayer, Novartis ва бошқа шу каби таниқли брендлар. Уларнинг ҳис-туйғуларини ва оғриқларини тушунса бўлади, ахир улар улкан фойдани бой беришмоқда, ва уларда бунинг борасида ўз ҳисоб-китоблари ва режалари бор эди.

Уларнинг важлари Россия расмий тузилмалари ва эпидемиолог-олимлари томонидан рад этилгани муҳим эмас. Фармлоббистлар бу жараённи секинлаштиришга жиддий умид қилишгани даргумон.

Уларнинг асосий мақсади Россия ишланмасини мамлакат ичида эмас, балки четда обрўсизлантиришдир. Ахир, АОКИ-нинг ушбу мурожаати Ғарб оммавий ахборот воситаларига ўзининг хавфли эканлиги ҳақида баланд овоз билан жар солиш имкониятини беради.

Аммо энди улар "путин синов чўчқачалари" рўйхатига Россия президентининг қизи киритилганини ҳам ёзишга мажбур бўлади. Бу эса "Кремлнинг янги жинояти" фош этилишининг таъсирини сезиларли даражада пасайтиради.

Манба: РИА Новости

494
Первая в мире вакцина от коронавируса

"Россиянинг коронавирусга қарши вакцинаси: барча доҳиёна нарсалар каби оддий"

335
Одамларни коронавирус билан касалланишидан ҳимоя қилиш. Усул ҳар жиҳатдан яхши - одам ҳам соғлом қолади, бошқаларни ҳам юқтирмайди.

Сергей Царенко. Биз, шифокорлар, моноклонал антитаначалар, стероидлар, антивирус дори воситалар ёрдамида коронавирус билан оғриган беморларни даволашда катта ютуқларга эришдик. Беморлар вафот этиши ҳолатлари камайди, аммо инфекциянинг оғир шакллари учраса, уларни Ўпкани суньий вентиляция ускуналарига ўтказишимизга тўғри келмоқда. Кейинчалик ҳар ўн бемордан 6-8 нафари касалхона ичидаги инфекциялардан вафот этмоқда. Бундай беморларни янги антибиотиклар ёрдамида қутқариш мумкин бўлар эди. Аммо уларни яратишга йиллар керак бўлади.

Аммо яна бир усул ҳам бор: одамларни коронавирус билан касалланишидан ҳимоя қилиш. Усул ҳар жиҳатдан яхши - одам ҳам соғлом қолади, бошқаларни ҳам юқтирмайди. Ахир, бу касалликка чидамли одамлар қанча кўп бўлса, жамиятда иммун қатлами шунча қалин бўлади, эпидемиянинг охири шунча тез келади.

Ҳозирча касалликка чидамлилик фақат одам у билан касалланган тақдирдагина шаклланмоқда. Аммо хавфсизроқ вариант ҳам бор ахир – бу эмлаш. Устига устак, Гамалея институти мутахассислари томонидан яратилган самарали ва хавфсиз вакцина ҳам мавжуд. Микробиология ҳамжамиятда бу институт автомобилсозликда "Мерcедес" маркаси каби мавқега эга.

Мен академик Гинцбург ва Логуновни кўп йиллардан бери биламан. Улар ва ходимлари билан бирга бардошли бактерияларга қарши курашишнинг янги усулларини ишлаб чиқмоқдамиз. Бундан ташқари, институт олимлари аллақачон Эбола ва MERS-га қарши вакциналарни муваффақиятли яратдилар. Улар буни нафақат яратдилар, балки вакциналарни яратишда хавфсиз ва самарали усул – вектор усулини ишлаб чиқдилар. Одам учун хавфсиз аденовирусга орбитал станцияни ташувчи-ракетага илганни сингари - коронавируснинг бир бўлагини илишади. Уни инсон танасига киритишади. Шундан сўнг, ҳам "ташувчи-ракетага", ҳам "орбитал станцияга" иммунитет ҳосил бўлади. Муваффақиятни мустаҳкамлаш учун уч ҳафтадан кейин худди шундай "орбитал станция" бошқа аденовирусда , бошқа"ташувчи-ракетага" илинган ҳолда киритилади. Иммунитет яна шаклланади. Натижада, иккала аденовирусга сустроқ иммунитет шаклланади-да (ахир унинг организмга кераги йўқ), коронавирусга эса - барқарор ва ишончли иммун ҳимоя шаклланади.

Барча доҳиёна нарсалар каби оддийгина. Ахир бизнинг “Левша”ларимиздан (чапақай-уста – таҳр.) бошқа ҳеч кимнинг ҳаёлига бундай нозик нарсалар келмаган. Дунёда яна бир нечта векторли вакциналар яратилмоқда, аммо бирданига иккита "ташувчи-ракета" билан ҳеч қаерда йўқ!

Вакцина аллақачон кўнгиллиларда синовдан ўтди. Эътиборга шуниси лойикки, биринчи кўнгиллилар Гамалея институтининг барча ходимлари бўлди. Улар янги кўприк яратувчиларига ўхшайди - кўприк бўйлаб биринчи поезд юраётганида, улар шу кўприк остида туришди! Бундан кейин, вакцина ҳарбий кўнгиллиларда синовдан ўтказилди. Битта ҳам асорат йўқ, ҳаммасининг иммунитети ўта кучли.

Матбуотда танқидлар тўлқини ўтгани ажабланарли эмас. Ўғирланган технологиялар ҳақидаги шунчаки уйдирмалардан тортиб, вакцинага иммунитетни шаклланиши пайтида тасодифан коронавирусни юқтириш ҳолатида вазиятнинг ёмонлашиши мумкинлиги ҳақидаги сохта илмий мулоҳазаларгача. Охиргиси жуда қўрқинчли эшитилади: Антитаначаларга қарам кучайиш (ADE). Мутахассис бўлмаганлар учун қўрқинчли. Вирусологлар эса ADE таъсири фақатгина Денге безгагига хос ва шунда ҳам эмлаш билан боғлиқ бўлмаганлигини билишади. Бошқа ҳолларда, эффект баъзан пробиркада кўринади. Коронавирус инфекциялари ҳолатида эмас.

Шунда савол туғилади. Матбуотда бу кампанияни ким молиялаштирмоқда? "Мустақил экспертлар" кимга қарам? Полишинель сири: ҳозиргача Россия олимларидан ортда қолган бошқа вакцина ишлаб чиқарувчиларига қарам. Шунингдек баъзида самарали дорилар, аммо касалликнинг енгил шакли ва кўп ножўя таъсирларга эга антивирус дори воситалари ишлаб чиқарувчиларига.

Биз, амалиётчи-шифокорлар, бу шов-шувли маш-машаларга эътибор беришдан уяламиз. Биз коронавирус инфекцияси билан касалланган беморлар олдимизга келишини тўхташини ва ҳозирча эпидемияда бошқа ишга бормаётган қўлларимиз бошқа касалликлар билан ҳам шуғулланишини кутамиз.

335
Автомобильное движение в Ташкенте

Амалдорларнинг хизмат машиналаридан фойдаланиши устидан назорат кучайтирилади

14
Ўзбекистонда 2021 йил 1 январдан бошлаб хизмат автотранспортларидан фақат хизмат мақсадларида фойдаланилиши жамоатчилик томонидан назорат қилинади.

ТОШКЕНТ, 13 авг — Sputnik. Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларида хизмат автотранспортларидан фойдаланиш тизимини такомиллаштиришга оид президент қарори лойиҳаси эълон қилинди.

Ҳужжатда келтирилишича, 2021 йил 1 январдан бошлаб хизмат автотранспортларидан фақат хизмат мақсадларида фойдаланилиши жамоатчилик томонидан назорат қилинади. Хизмат автомобилларидан шахсий манфаатларда фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Хизматдан ташқари мақсадларда фойдаланиш ҳолатлари аниқланганда, Ўзбекистон Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг махсус веб-порталига, шунингдек, махсус мобиль дастурий таъминотига фото ва видео материалларни жойлаштириш орқали хабардор қилинади.

Хизмат автотранспортлари Ички ишлар вазирлиги томонидан бериладиган давлат органининг номи акс эттирилган махсус эмблема (голограмма) билан жиҳозланади.

2021 йил 1 январдан бошлаб давлат ҳокимияти (маҳаллий давлат ҳокимияти органлари бундан мустасно) ва республика давлат бошқаруви органларида хизмат мақсадларида, шу жумладан хорижий делегациялар ва меҳмонларга хизмат кўрсатиш аутсорсинг шартлари асосида автобус, такси ва бошқа махсус транспорт воситалари хизматларидан фойдаланиш тизими жорий этилади.

Қарор лойиҳаси 27 августга қадар муҳокама қилинади.

14