Адрут. Нагорный Карабах

Қорабоғдаги можаро - Россияни Кавказ урушига тортишга уриниш

1632
(Янгиланган 15:04 29.09.2020)
Тоғли Қорабоғ муаммоси ҳарбий йўл билан ҳал қилинмаяпти. Можаронинг ҳар икки томони - Озарбайжон ва Арманистон ва ЕХҲТнинг учта ҳамраислари - Россия, АҚШ ва Франция бошчилигидаги Минск гуруҳи - бу аниқ фикрга қўшиладилар.

Тоғли Қорабоғдаги қуролли қарама-қаршиликнинг кучайиши, Боку ва Ереван ўртасидаги узоқ муддатли ҳарбий-сиёсий зиддиятлар бугунги кунда учинчи давлатлар томонидан ғаразли мақсадларга эришиш воситаси сифатида фойдаланилмоқда.

Кимдир Россияни Кавказдаги катта урушга тортиб, унинг куч ва воситаларини Беларусь, Сурия, "Шимолий оқим-2" ва бошқа геосиёсий қарама-қаршилик нуқталаридан чалғитишга ҳаракат қилмоқда деган таассурот пайдо бўлмоқда.

Можаронинг бевосита иштирокчилари - Боку ва Ереван - била туриб ёки иложсизлик ортидан Москвага "панд беришмоқда", МДҲ ва КХШТ хавфсизлик тизимини бузишмоқда. Кавказда ғаразли манфаатларга эга бўлган қатор Ғарб давлатлари томонидан ташқи "куч проекцияси" билан боғлиқ бўлган геосиёсий хатарлар ҳам мавжуд.

Тоғли Қорабоғ муаммоси ҳарбий йўл билан ҳал қилинмаяпти. Можаронинг ҳар икки томони - Озарбайжон ва Арманистон ва ЕХҲТнинг учта ҳамраислари - Россия, АҚШ ва Франция бошчилигидаги Минск гуруҳи - бу постулатга қўшиладилар.

Музокаралар жараёни аста-секин ва қийин кечмоқда, аммо 27 сентябрда оғир артиллерия, танклар, ракета тизимлари ва зарба берувчи самолётлар ёрдамида фаол жанговар ҳаракатларга ўтиш учун объектив сабаб йўқ.

Арманистон ва Озарбайжон ҳарбий идораларининг вайрон қилинган душман танклари акс этган видеороликларини нашр этиш соҳасидаги давом этаётган "мусобақа", ҳар икки томондаги йўқотишлар бўйича қўрқинчли статистика Россияда арман ва озарбайжон халқларига самимий ачиниш хиссини келтириб чиқармоқда.

Жанговар ҳаракатлар можаронинг ҳеч қайси томони учун объектив равишда фойдасиздир ва агар вазият янада кучайса оқибатлари энг кутилмаган бўлиши мумкин: хорижий тинчликпарвар кучларни киритиш (хавфсизлик зоналарини шакллантириш) ёки воқеаларнинг энг салбий ривожида - КХШТ давлатлари (биринчи навбатда Россия) ва НАТО (Туркияга ишора қилмоқда) иштирокида Жанубий Кавказда кенг кўламли уруш.

Эслатиб ўтаман, озарбайжон-арман аҳолиси аралаш яшаган ҳудудда можаро 1988 йил феврал ойида, Тоғли Қорабоғ автоном вилояти Озарбайжон ССР таркибидан чиққанлигини эълон қилганида бошланган эди.

Биринчи босқичда СССР ИИВнинг Ички қўшинлари тинчликпарвар куч ролини бажарган, улар  уч йил давомида фаол қуролли тўқнашувни ушлаб туришга муваффақ бўлишган.

Совет Иттифоқи парчаланиб, ички қўшин олиб чиқилгандан сўнг, кураш янги куч билан авж олди ва 1994 йилга келиб Озарбайжон Тоғли Қорабоғнинг катта қисми ва унга қўшни етти туман устидан назоратни йўқотди.

ЕХҲТнинг Минск гуруҳи доирасида низони тинч йўл билан ҳал этиш бўйича музокаралар 1992 йилдан бери олиб борилмоқда, вақти-вақти билан қуролли қарама-қаршилик авж олмоқда.

Координатлар янги тизими

Тоғли Қорабоғдаги ҳарбий ҳаракатлар бўйича жуда зиддиятли маълумотлар келмоқда. Озарбайжон ва Арманистон бир-бирини эскалациянинг бошланишида айбламоқда ва гўё фақат қуролли провокацияларга жавоб беришмоқда. Шу фонда душанба куни Озарбайжонда қисман сафарбарлик эълон қилинди, президент Илҳом Алиев республиканинг бир қатор шаҳар ва вилоятларида ҳарбий ҳолатни жорий қилди. Бир кун аввал Арманистонда умумий сафарбарлик ва ҳарбий ҳолат эълон қилинди.

Президент Азербайджана Ильхам Алиев
Официальный сайт президента Азербайджана

Озарбайжон ҳукумати маълумотларига кўра, 27 сентябрь куни Арманистон қўшинлари ўзига хос "хавфсизлик камари" деб номланган еттита қишлоқни тарк этишди (Совет даврида Озарбайжон ССРнинг бу ҳудуди Тоғли Қорабоғ автоном вилоятига кирмаган ва 1990 йилларнинг бошларида Арманистон кучлари назорати остига ўтган). 28 сентябрь куни эрталаб тан олинмаган Тоғли Қорабоғ президенти Араик Арутюнян: "Биз позицияларимизни йўқотдик, биз яна йўқотамиз, лекин биз позицияларни қайтариб оламиз ". Позицион жанглар давом этмоқда. Бирон бир томоннинг катта устунлиги кузатилмапти.

Боку ва Ереван юқори қувватли кўп марталик ракета тизимлари ва "Искандер" ракеталари, зарба берувчи самолётлар ва учувчисиз самолётлар ёрдамида бир хил даражада "тарихий адолатни тиклашга" тайёр. Ҳар кунги жанговар ҳаракатлар янги қурбонлар ва вайронагарчиликларга олиб келади.

Бундай вазиятда 27 сентябрда ким биринчи бўлиб оғир артиллерия ва танклардан ўқ узгани,  жанговар майдонда устунликни намойиш этиши муҳим эмас. Бугунги кунда асосий нарса - Тоғли Қорабоғ чегарасидаги эскалацияни тўхтатиш, музокаралар столига қайтиш, одамлар ҳаётини сақлаб қолиш. Иттифоқдош мажбуриятларни унутмаслик керак.

Агар Боку ва Ереван ўзларини Москванинг иттифоқдоши деб ҳисобласалар, улар Россиянинг позициясини ҳисобга олиши, мавжуд ўзаро муносабатлар тизими ва минтақавий хавфсизлик тизимининг бузилиш оқибатларини англаши керак.

Қуролли қарама-қаршилик томонларининг энг мураккаб зиддиятлари, жиддий баҳслари ва сабабларини ҳисобга олган ҳолда ҳам Россияга Кавказдаги уруш керак эмас. Россия Ташқи ишлар вазирлиги Тоғли Қорабоғ можароси томонларини "ўт очишни дарҳол тўхтатишга" чақирди.

Ишонаманки, ақл-идрок устунлик қилиб, коалиция гуруҳлари иштирокидаги кенг кўламли ҳарбий эскалацияга етиб бормайди. Бундан ташқари, Қорабоғ кескинликнинг авж олишига халқаро реакцияси умуман тинч йўл билан ҳал этишга қаратилган.

Европа Иттифоқи давлатлари, АҚШ ва Эрон ўз хавотирларини билдирмоқда ва воситачилик хизматларини таклиф қилмоқда. Фақат Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдоған куч билан ҳал қилиш сценарийни қўллаб-қувватламоқда, лекин бу асосан сўзда. Ҳатто жанговар Анқарада ҳам Жанубий Кавказдаги хавфли ўйинда йўқотадиган нарсаси бор. Арманистонга қилинган ҳужум муқаррар равишда КХШТнинг жавобини, яъни Россия билан уруш (бу Греция билан Кипр эмас). Жанговар тадбирларнинг асосий буютмачиси ким ва фойдаси кимга бўлади?

Олдиндан кўра билиш ажойиб қобилияти

Воқеалар ва Вашингтоннинг уларга расмий муносабатидан сезиларли равишда олдин АҚШнинг Озарбайжон ва Арманистондаги дипломатик ваколатхоналари 25 сентябрь, жума куни ўз фуқароларини вазиятнинг кескинлашиши тўғрисида огоҳлантирди.

АҚШнинг Арманистондаги элчихонаси Тоғли Қорабоғ, Диличан миллий боғидан Грузия билан чегарасидаги шимолидаги Тавуш вилоятигача бормасликни тавсия қилди.

Ўша кунининг ўзида АҚШнинг Озарбайжондаги элчихонаси ўз фуқароларини "Арманистон-Озарбайжон чегарасида кескинликнинг кучайиши муносабати билан" Апшерон ярим оролидан чиқмасликка чақирди. Эҳтимол, бу оддий тасодиф эмас, балки ҳарбий-сиёсий мақсадни кўзлаб қилинган мураккаб ҳаракатларнинг натижасидир.

АҚШнинг иқтисодий ва ҳарбий соҳаларда Россия чегараларида ҳукмронлик қилишга интилиши Кавказ ва бошқа ҳудудларда ўртача интенсивликдаги қуролли можаролар режали серияларга тўлиқ мос келади.

Улар МДҲ давлатлари аҳолисига ачинмайдилар ва Россиянинг ресурслари ҳарбий таҳдидни йўқ қилиш учун йўналтирилиши кафолатланади. Яъни, дунёнинг бошқа қисмларида Вашингтон билан рақобатлашиш учун Москвада куч ва ресурслар камроқ қолади. Тоғли Қорабоғ можаросининг кескинлашиши Россия учун аниқ муаммоларни келтириб чиқаради ва АҚШ миллий манфаатларига тўлиқ жавоб беради.

1632
Сотрудники службы электронной разведки Британского правительства во время макетного сценария кибератаки

Олимпиада-Навальний жанжали: АҚШ ва Британия энг қимматли нарсасини қутқармоқда

266
(Янгиланган 17:49 21.10.2020)
АҚШ ва Буюк Британиянинг Россияга нисбатан Жанубий Корея ва Япониядаги Олимпиада ўйинларига киберҳужум уюштирганлик тўғрисидаги айбловлари замирида бошқа мақсад ётибди.

ТОШКЕНТ, 21 окт — Sputnik. АҚШ ва Буюк Британия томонидан илгари сурилган Россиянинг Жанубий Корея ва Япониядаги Олимпиада ўйинларига киберҳужум уюштирганлик тўғрисидаги айбловлари мамлакатимизда бир мунча ҳайратда қолиш билан қарши олинди, дея ёзади РИА Новости колумнисти.

Таажжубланиш сабаби оддий: Москванинг дунё ва спортга қарши абсурд жинояти ҳақидаги навбатдаги асоссиз иғволар маъносиз бўлиб кўринади.

Бир томондан, Ғарбнинг русофоб медиакампанияси шундоқ ҳам яхши ишлаб келмоқда. Алексей Навальний билан боғлиқ ҳодиса охиригача етказилмаган. Янги уйдирмани тарқатишга ҳеч қандай зарурият йўқдек гўё, айниқса, шундай юқорида даражада – ташқи сиёсий идоралари ва асосий махсус хизматлар раҳбарлари. Бошқа томондан эса, илгариги тажриба, жумладан, россиялик блогер билан боғлиқ ҳодиса, Москвага қарши ҳар қандай ҳолда жиддий ва оғриқли бирор бир чоралар қабул қилинишига умид қилмасликни кўрсатади.

Вашингтон ва Лондоннинг бир пайтнинг ўзидаги баёноти икки пойтахтнинг кўзлаган умумий мақсади борлигидан далолат беради.

Лекин гап аниқ нима ҳақида бориши мумкин?

Жумбоқнинг ечимини, ҳойнаҳой, Токио ва Сеул таҳририятидан излаш лозим. Япония ҳукумати “тегишли маълумотларни” йиғиш учун танаффус олиб, муносабат билдиришдан бош тортди. Жанубий Корея ҳукумати ҳам индамасликни афзал билди.

Хакер
© Sputnik / Владимир Трефилов

Кўринишидан, ҳар икки мамлакат расмийлари ва махсус хизматлари (айтганча, Ғарбнинг минтақадаги асосий иттифоқдошлари) америка-британия операциясидан олдиндан воқиф қилинмаган ва энди безовталаниб алданиб қолмаслик ва ўта эҳтиёткор позицияни эгаллаш учун воқеалар ривожига қараб иш тутишга мажбурлар. Масалан, Япония Олимпия қўмитаси шундай қилди. Қўмита ўз ишига киберҳужум таъсирини сезмаганлигига ишонтирди.

Шундай экан юқори эҳтимоллик билан янги Россияга қарши кампаниянинг асосий мақсади, ғалати бўлишига қарамасдан, умуман бизнинг мамлакат эмас, балки қолган дунё. Биринчи навбатда Ғарбнинг ўзи. Русофоб мавзуси бу ерда шунчаки одатдаги қулай восита бўлади.
Ахборот пропаганда устунлиги АҚШ гегемониясининг энг муҳим қисмидир. Буюк Британия эса анъанавий равишда бу масалада унга жуфтлик, зеро айнан Атлантиканинг ҳар икки томонидаги энг нуфузли инглиз ОАВлари мажмуасини глобал медиамайдони деб аташади. Икки мамлакатнинг сиёсат, махсус хизмат соҳасидаги яқинлиги шундоқ ҳам аввалдан маълум.

Қўшма Штатларнинг улуғвор қудратининг босқичма-босқич таназзули ва Британия Бирлашган Қироллигининг халқаро майдондаги яширин таъсирининг яққол сусайиши сўнгги йилларда одатдаги воқеликка айланди. Аммо ушбу жараёнлар асосан иқтисодий, бюрократик ва айрим сиёсий механизмларга бориб тақалади.

Шу билан бирга икки давлат ҳукмронлиги ҳозиргача шубҳасиз бўлган соҳалара ҳам бор. Америка армиясининг НАТОдаги устунлигига, континентал Европанинг ҳеч бир ОАВ Британиянинг “Times” ёки Американинг “CNN” билан нуфуз бўйича беллашишга қодир эмаслигига шубҳа қилмаса бўлади. Айнан Океан ортида жамоат фикрини назорат қилувчи Twitter ва Facebook каби кучли восита борлигини айтмаса ҳам бўлади.

Вашингтоннинг RT ёки Хитойнинг TikTok᾽га қарши қатъий сиёсати у ерда бундай тузилмаларнинг аҳамиятини жуда яхши билишларини тасдиқлайди. Лекин геосиёсий рақибларнинг шахсий жуда жиддий медиаресурслари бор, Штатлар аллақачон одат қилган ва шунчаки ўзларида уларнинг ишларини бўғиш учун чора кўришади.

Америка-Британия ва пропаганда тандеми учун Ғарбнинг ўзида рақибларнинг пайдо бўлиши янада оғирроқ бўларди. Айнан шу рўй бермоқда. Навальний иши улар учун ёқимсиз ва исталмаган жараён бўлганининг далили бўлди.

Россиядан блогер атрофидаги жанжал бундан безор бўлингандек бўлиб кўриниши мумкин, лекин у аслида ўзига хос нодир, чунки бу бутунлигича ва тўлиқ Берлиннинг ижодидир.

Ҳа, Германия стандарт русофоб мавзудан фойдаланди, лекин у уни “катта ҳамкорларидан” юлқиб олди ва мустақил ўйинида ишлатди.

Немислар Навальнийни назорат қилишмоқда. У уларга керак бўлган нарсани гапиради: “Шимолий оқим-2” ҳимоясидан тортиб уни қўллаб-қувватламаган америкаларга нисбатан. Дунё учун бир неча кунга асосий янгиликлар манбаи немис нашрлари бўлди, инглиз ОАВлари эса улардан иқтибос келтириб, чоп қилишга мажбур бўлишди.

Бунда Олимпиадага ҳужум қилган рус хакерлари ҳақидаги воқеа мутлақо алоҳида маънога эга бўлади. Амалда унинг ёрдамида америкаликлар ва британияликлар янгиликлар тартибидан Навальний мавзусини узил-кесил олиб ташлашга ҳаракат қилишмоқда – зеро бу, аслида, рақибларининг лойиҳаси. Қолаверса, Вашингтон ва Лондоннинг умуман глобал медиасиёсий майдонда бир неча муддат немислар бошчилигида Европани ўзига бўйсундирган назоратни ўзига қайтариб олиши муҳим.

Энг яхши усул эса яна битта Россияга қарши мавзуни ўйлаб топиш.

Ҳар икки томон ҳам мамлакатимизга нисбатан ўта нодўстона риторикадан фойдаланишига қарамасдан, уларнинг келишмовчиликлари Россияга қўл келади (кўплаб мамлакатларга ҳам), зеро Ғарб ичида низони кучайтиради ва унинг қулашини тезлаштиради.

Қисқа муддат бўлса Германиянинг биринчи марта дунё сиёсий-ахборот майдонида назоратни эгаллашга муваффақ бўлганини қоидадан истисно эмас, балки биринчи қалдирғоч деб қабул қилиш лозим. АҚШ ва Буюк Британия аста-секинлик билан медиаустунликни йўқотишга тайёрланса ҳам бўлади, зероки уларга нафақат рақиблар, балки яқин иттифоқдошлар ҳам қарши чиқмоқда.

266
Поисковые работы на месте крушения малайзийского лайнера Boeing 777 в районе Шахтерска

Европаликларни Россия билан ўзаро ҳурмат билан мулоқот қилишга мажбурлаш бошланди

844
(Янгиланган 13:48 20.10.2020)
Европа Россия Федерациясининг MH17 рейсининг ҳалокатга учраш ҳолати бўйича Нидерландия ва Австралия уч томонлама маслаҳатлашувлардан чиқиши тўғрисидаги қарори юзасидан катта шовқин кўтарди.

Владимир Корнилов. Европа Россия Федерациясининг MH17 рейсининг ҳалокатга учраш ҳолати бўйича Нидерландия ва Австралия уч томонлама маслаҳатлашувлардан чиқиши тўғрисидаги қарори юзасидан катта шовқин кўтарди.

Шу ўринда бу шовқиннинг моҳияти ва унга қўшилган юқори лавозимли амалдорларнинг оғзидан янграётган фейклар, - ўз-ўзидан Ғарб фожианинг ҳақиқий сабабларини аниқлаш борасидаги ниятлари ёлғонлигини тасдиқлайди.

Нидерландия ташқи ишлар вазири Стеф Блокнинг расмий баёноти: "Бугун Россия Федерацияси MH17 рейсини йўқ қилиши учун жавобгарлиги бўйича музокараларни тўхтатиш тўғрисида бир томонлама қарор қабул қилди". Мана қандай! Маълум бўлишича, қаердадир "Россиянинг жавобгарлиги тўғрисида" музокаралар олиб борилган экан, ва биз бунга шубҳа ҳам қилмаганмиз.

Эслатиб ўтамиз, 2014 йил июлида ҳалокатга учраган Малайзия “Боинг” сабаблари бўйича биринчи маслаҳатлашувлар ўтган йилнинг бошида бўлиб ўтган эди.

Россия томони дарҳол “Ҳалокат учун “Россия ҳуқуқий жавобгарлик тан олиши” эмас, балки воқеа ва унинг ҳақиқий сабабларини аниқлаш билн боғлиқ барча масалалар уларнинг эътибори марказида бўлади", деб белгилади. Шу билан бирга Москва муҳим масалалардан бири - уруш зонаси устидан ҳаво ҳудудига ёпиб қўймагани учун Украинанинг жавобгарлик масаласини кўриб чиқиш кераклигини алоҳида таъкидлаганди.

Ва, албатта, Блок бу ҳақда яхши билади. Аммо атайин ҳақиқатни бузиб кўрсатишга киришади. Ўз пассажида Россиянинг самарасиз маслаҳатларни давом эттиришдан бош тортиши "қурбонларнинг қариндошлари учун айниқса оғриқли".

Москванинг бу қарори туфайли қоралашга шошилган кўплаб Ғарб арбоблари ҳам қурбонлар мавзусини ўз манфаати йўлида фойдаланишга уринмоқда. Хусусан, АҚШнинг Нидерландиядаги элчиси Пит Хукстра Россиянинг маслаҳатлашувлардан чиқишини "қурбонларнинг қариндошларига ва уларнинг адолатга бўлган интилишига яна бир зарба" деб айтди.

Бундай янгиликларни расмийлар томонидан тақдим этилган шаклда қабул қиладиган айрим голландияликларнинг реакцияси шунчаки қаттиқроқ бўлиши ажабланарли эмас. Масалан, Блокнинг ўқувчиларидан бири зудлик билан Россияга нисбатан дарғазаб маслаҳатларни берди: "Зудлик билан барча русларни Нидерландиядан чиқариб юборинг, элчихонани ёпинг, дарҳол Россия билан ташқи савдони тўхтатинг, бошқа Россия газини сотиб олманг. Флотимизни Қримга юборинг".

Шарҳловчиларнинг деярли ҳеч бири кўнгли қолган Голландия жамоатчилигига Москва ушбу қадамининг сабабларини аниқ тушунтирмаяпти.

Россия ТИВ, агар голландияликлар охир-оқибат бошқа йўлни танламаганда - инсон ҳуқуқлари бўйича Европа судига Россияга қарши даъво аризаси билан мурожаат қилмаганда, маслаҳатлашувларни мамнуният билан давом эттиришини тушунтирди (айтмоқчи, у ерда катта умидлар бор эди). ТИВ баёнотида: "Нидерландиянинг бундай нодўстона ҳаракатлари уч томонлама маслаҳатлашувларни давом эттиришни ва уларда иштирокимизни маъносиз қилади. Уч томонлама маслаҳатлашувларни бузилиши учун жавобгарлик бутунлай расмий Гаага юклатилади. Ғарб матбуоти бу ноқулай ҳолатни таъкидламасликка ҳаракат қилади ёки ҳатто умуман эсламаяпти. Дарвоқе, Гаага судига даъво аризаси билан уларнинг қариндошларига зиён етказишди.

Sputnik/RUPTLY/МИД РФ/Минобороны Азербайджана, Минобороны Армении

Ҳақиқат шундаки, иккинчиси номидан индивидуал даъволар Гаага судига бир неча бор берилган. Биринчи бундай баёнот 2016 йилдан бери кўриб чиқилиб, кейинчалик янги даъво билан тўлдирилди. Яъни, MH17 иши авжида эди. Шу йилнинг 10 июлида Нидерландия ҳукумати худди шу судга давлатлараро даъво аризасини ёзишданва ҳатто у ерда олдин кўриб чиқилаётган ишларни қўллаб-қувватлаш учун берилганлигини иккиюзламачилик билан даъво қилишдан яхшироқ нарсани тополмади.

Ва бу  - Голландия томонида аниқ ёлғон. Жаҳон ҳуқуқий капитали бўлган Гаага давлатлараро суд даъвоси Гаага судига берилганда, у ерда бир хил иш бўйича ҳал қилинган барча алоҳида ишлар мамлакатлар ўртасидаги низо тугагунча бир зумда тўхтатилишини билмаслигини тасаввур қилиш қийин. Бу 2018 йилда Европа Кенгашига аъзо давлатлар томонидан бир овоздан қабул қилинган Инсон ҳуқуқлари тизимига оид Европа конвенциясини ислоҳ қилиш тўғрисидаги Копенгаген декларациясининг 45-бандида аниқ кўрсатилган.

Яъни, Гаага MH17 қурбонларининг қариндошлари орқасидан яширинмоқда, бироқ шу билан бирга уларнинг даъволари бўйича суд қарорини бир неча йилга кечиктирмоқда (ва Гаага судида давлатлараро ишларни кўриб чиқиш жуда узоқ вақт талаб қилиши мумкин). Голландия матбуоти, албатта, бу ҳақда ёзмайди.

Шуни ҳам ёнддан чиқармаслик керакки, Нидерландиянинг Гаага судига киритилган арз-даъвоси бошқа юридик ташкилот - БМТнинг Халқаро суди билан манфаатлар тўқнашувини келтириб чиқармоқда, у ерда Украинанинг Россияга қарши ишини кўриб чиқилмоқда, унда ҳам MH17 учун жавобгарлик назарда тутилган.

Европа суди (ЕИдаги энг юқори инстанцияси) 2014 йилда Гаага суди томонидан кўриб чиқилган давлатлараро ишлар бошқа халқаро суд органларининг юрисдикциясини бузмаслиги керак деган фикрни билдирганди. Яъни, Голландия ҳукумати нафақат алоҳида ишларни кўриб чиқишни кечиктирмоқда, балки турли инстанциялар ўртасида манфаатлар тўқнашувини келтириб чиқармоқда, бу ҳам ишга халақит қилиши мумкин.

Қонуний савол туғилади: нима учун Гаага ИҲЕСга суд жараёнларини ва Россия билан маслаҳатлашувларни  бир вақтнинг ўзида шиддат билан бошлаши, айнан ҳозирда ўзининг жанжалли даъвосини топшириши керак эди? Голландия матбуоти Москванинг қарорини “чайнаб”, негадир ўзларининг бош вазири Марк Рюттенинг бу саволга жавобини талаб қилмаяпти. У шунчаки "енг яхши вақтни танлаганини" айтиб, нима учун шундай деб ўйлашини тушунтиришдан бош тортди.

Аммо жавоб аниқ. Дастлаб Голландия ҳукумати Халқаро Тергов Тергов гуруҳи томонидан тергов якунланишини ва даъво судга ўтказилишини кутаётгани доимий айтиб келганди.

Мана шу йилнинг март ойида узоқ вақтдан бери кутилган суд жараёни Схипхолл аэропорти ҳудудида шовқин, шов-шув билан, дунёдаги деярли барча телекомпаниялар камералари остида бошланди. Дарҳол аён бўлди: бу жараён ташкилотчилари учун нимадир нотўғри бажарилди.

Биринчидан, тўртта "айбланувчи" MH17 йўқ қилинишига ҳеч қандай алоқаси йўқ (бу жараён янада ривожланиб бораверса, бу ҳаммага мутлақо аниқ бўлади). Иккинчидан, худди шу шовқинли уриниш Россия махсус хизматлари офицери (яъни, Россия давлати) судга боғлашга уриниш қулаб тушди. Эсингизда бўлса, 2018 йил баҳорида, Россияга қарши Bellincgat тузилмаси таклифига биноан  бутун дунё оммавий ахборот воситалари жар солишди: мана бу - Кремлга олиб борадиган этишмаётган бўғин! Улар маълум бир Олег Иванниковнинг исмини кўрсатдилар. Негадир, MH17 бўйича Гаага судининг биринчи суд мажлисида прокурорлар Иванниковни гумон қилинувчи деб ҳисобланмаслигини ва бу иш билан ҳеч қандай алоқаси йўқлигини оддийгина айтганда, ўша оммавий ахборот воситалари бу ҳақиқатни деярли эътиборсиз қолдирди. Фейк учун, албатта, ҳеч ким кечирим сўрамади.

"Боинг" ҳалокатининг навбатдаги йиллиги яқинлашганда қурбонларнинг яқинларига бу иш барбод бўлгани аён бўлди. Улар гўё жуда кўп ташвишланаётган ўша америкалик элчи Хукстрага ёзган мактубида аниқ кўрсатиб ўтишди. Улар АҚШ судда давлат котиби Жон Керри 2014 йилда гапирган воқеанинг худди шу сунъий йўлдош тасвирларини тақдим этишга чақиришди. Тушунганингиздек, ҳеч қандай суратлар тақдим этилмади. Аммо Хукстра энди қурбонларнинг қариндошларидан хавотирда ва Россияни бирон бир нарсада айбламоқда.

Суддаги барбод бўлганини ва Гаага MH17 ҳалокатининг олти йиллигида жамоатчиликка ҳеч нарса бера олмаслигини тушуниб, бу қатъий қадамни ИҲЕСга даъво билан қилди. Фақатгина санага мўлжаллаб - эътиборни ишдаги ноқулай саволлардан чалғитиш, уни янги судга, суд жараённинг янги чўзилишига олиб келиш.

Хўш, норасмий гуруҳ таркибида бўлса ҳам, ҳеч бўлмаганда Нидерландия билан қандайдир мулоқот бошлашга умид қилган Россия қандай ҳаракат қилиши керак эди? Агар бошқа томон ўзи учун ҳамма нарсани ҳал қилиб қўйган бўлса, қандай мулоқот ҳақида гапириш мумкин?

Сергей Лавровнинг: "Ғарбдаги ташқи сиёсат учун масъул бўлган одамлар ўзаро ҳурмат билан суҳбатлашиш зарурлигини англамайдилар. Эҳтимол, биз улар билан мулоқотни бир мунча вақт тўхтатишимиз керак" - деган сўзларини эсламай иложи йўқ. Айтишимиз мумкинки, Россияни MH17 бўйича маслаҳатлашувлардан чиқариш қарори вазирнинг сўзларини амалга ошириш учун биринчи қадамдир. Биринчиси, аммо охиргиси эмас. Россиянинг европаликларни ўзаро ҳурмат мулоқотига мажбур қилиш йўли бошланди. У узоқ бўлади.

844
Лаборанты обрабатывают флаконы для новой вакцины от коронавируса AstraZeneca

AstraZeneca вакцинаси синовларида қатнашган кўнгилли вафот этди

89
Ҳужжатда "этик мулоҳазалар ва махфийлилик сабаблари туфайли" ўлим сабаблари очиқланмаган, шунингдек, кўнгилли плацебо ёки фаол препарат олганлиги ҳақида ҳам маълумотлар келтирилмаган.

ТОШКЕНТ, 21 окт — Sputnik. Бразилия соғлиқни назорат қилиш бўйича миллий агентлиги - Anvisa - Британия AstraZeneca компанияси ва Оксфорд университетининг коронавирусга қарши вакцинаси синовларида иштирок этган Бразилия фуқароси вафот этганлиги ҳақида хабар берди.

Назорат органи баёноти G1 порталида эълон қилинган.

Ҳужжатда "этик мулоҳазалар ва махфийлилик сабаблари туфайли" ўлим сабаблари очиқланмаган, шунингдек, кўнгилли плацебо ёки фаол препарат олганлиги ҳақида ҳам маълумотлар келтирилмаган.

AstraZeneca G1га вакцинани синовдан ўтказган кўнгилли ўлими бўйича расмий позицияга эга эмаслиги ва ушбу маълумотга изоҳ бермаслигини маълум қилган.

Anvisa маълумотига кўра, вакциналар синови хавфсизлигини баҳолаш бўйича халқаро қўмита ушбу ҳодиса бўйича ўтказилган тергов ишларидан айрим маълумотларни тақдим этган ва синовларни давом эттириш таклифини илгари сурган.

Бразилия ОАВлари "халқаро суриштирув билан боғлиқ манбаларга таяниб" хабар беришларича, COVID-19 асоратларидан вафот этган кўнгилли плацебо олган.

Ушбу ҳолатга Оксфордда изоҳ беришди. Хусусан, университет расмий вакили вакцина хавфсизлигини, унинг синовлари давом эттирилишини маълум қилган.

"Ушбу масала Бразилияда синчковлик билан ўрганилгач, клиник синовлар хавфсизлиги борасида ташвиш юзага келмади. Бразилия регулятори хулосаларига қўшимча равишда ўтказилган мустақил суриштирув ишлари синовларни давом эттиришни тавсия этди", - дейилади баёнотда.

89