Узбекский кинорежиссер Умид Хамдамов

Ўзбекча “Киношок” ёки Умид Ҳамдамов “Иссиқ нон” ҳақида нима деди

804
(Янгиланган 18:12 19.09.2019)
МДҲ киночилари фестивалида бош совринни қўлга киритган ўзбекистонлик режиссер Умид Ҳамдамов билан суҳбат.

ТОШКЕНТ, 19 сен - Sputnik. XXVIII “Киношок” фестивалининг бош соврини ўзбекистонлик режиссер Умид  Ҳамдамовга берилди. Фестивал ғолиби Sputnik мухбирига ушбу картинани суратга олиш вақтида дуч келган қийинчиликлар ҳақида ҳикоя қилиб берди.

Фильм

“Иссиқ нон” фильми ҳаётда бўлган воқеаларга асосланган. Ундан ота-онаси тирик бўла туриб мактаб-интернатга тушиб қолган қизча ҳақида ҳикоя   қилиб беради. Ушбу воқеа режиссер кўз ўнгида содир бўлган, унинг қаҳрамонлари билан режиссёр шахсан учрашган. Картинадаги бош қаҳрамон – турмуш ўртоғи Россияга кетиб қайтиб келмаган ёш аёл – унинг қариндоши. Ушбу аёл ролини ўйнаган ўзбек актрисаси – Феруза Саидова, “Киношок”да энг яхши аёл актриса совринига муносиб деб топилди.    

“У аёл тинчгина ҳаёт кечиради, - дейди Умид Ҳамдамов. – У доривор ўтларни йиғиб сотади, ҳар куни нон ёпиб магазинга топширади, зорланмай оиласини боқиб яшамоқда. Турмуш ўртоғи йўқ, у Россияга кетиб ўша ерда уйланган. Албатта, орқага қайтмайди. Аёл буни билади, у энди фақат болалари учун яшамоқда. Шундай яшаш бизнинг аёлларимизнинг қонида бор”.   

Ўзбек кино ижодкорлари орасида Умид Ҳамдамов биринчилардан бўлиб ушбу долзарб муаммони кўтариб чиқди. Шу вақтга қадар чет элларга ишлаш учун чиқиб кетаётган  эркаклар туфайли оилалар бузилаётгани ҳақида олдин ҳеч ким гапирмас эди.

“Бу жиддий ижтимоий муаммо, - дейди режиссер. – Қариялар ва болалардан ташқари бирорта ҳам эркак қолмаган қишлоқларни мен ўз кўзим билан кўрганман”.  

“Иссиқ нон” фильмидаги воқеалар ҳам ана шундай қишлоқлардан бирида содир бўлади. Ушбу фильм ҳақида қизиқ фактлардан бири – унда умуман эркаклар йўқ. Онда – сонда пайдо бўладиган ёш бола ва ақли заиф ўсмирдан ташқари. Эркаклар йўғида оила бошлиғи вазифасини бош қаҳрамоннинг бувиси бажаради. У оила ҳаётини анъанавий урф-одатлар ва қаттиқўл қоидаларга асосан бошқаради. Ўсмир қизалоқ эса бунга қарши исён кўтаради.

1 / 3
Кадр из фильма "Горячая лепешка"

Умид Ҳамдамовнинг ўзи ҳам ушбу фильм сюжети Александр Островскийнинг “Чақмоқ” пьесасига ўхшаб кетишини тан олади. Масалан, бош қаҳрамоннинг буваси – бу Островскийнинг Кабанихаси, исёнчи ўсмир эса– Катерина.

Фильм Тошкент шаҳри, Тошкент вилояти ва Жиззах вилоятида суратга олинган. Энг сўнгги саҳналар эса Жиззах вилоятида Айдаркўл бўйида суратга олинган. Фильм атиги бир ой ичида суратга олинган.  

Режиссёр

Умид Ҳамдамов 38 ёшда, у Навоий шаҳрида туғилган, Давлат санъат ва маданият институтини битириб, оммвий тадбирлар постановкачиси ва театрда ҳам актёр сифатида ишлаган.

“Мен ҳар доим кино яратишга қизиққанман, – дейди режиссер. – Менимча, театрда томоша икки соатдан кейин тугайди ва томошабин уни эсидан чиқариб юборади. Мен эса узоқроқ давом этадиган ва эсда қоладиган нарса яратмоқчи эдим. Кейинроқ актёр бўлдим ваниҳоят режиссёрга айландим”.

Режиссер Умид Хамдамов и президент Центрально-Азиатская академия кинематографических искусств Ак илбирс Таалайбек Кулмендеев
Режиссер Умид Хамдамов и президент Центрально-Азиатская академия кинематографических искусств "Ак илбирс" Таалайбек Кулмендеев

"Иссиқ нон" фильмининг номи нотўғри таржима қилинган. Оригиналида аслида Сугнон, яъни - ўчоқ. Ушбу ном унинг асл моҳиятини яхшироқ тушунтириб беради. Фильмни фестивалга юбориш вақтида кимдир унинг номини сўзма-сўз “Иссиқ нон” деб таржима қилган ва ушбу ном ҳамма жойда эълон қилинган. Мен уни намойиш қилишдан олдин томошабинларга унинг асл номи - ”Ўчоқ” деб эълон қилдим, дейди режиссер.  

Нима бўлса ҳам бошида аралаш-қуралаш билан бошланган жараён охири бир неча нуфузли совринлар билан тугади. Гран-придан ташқари, фильм энг яхши аёл актриса ва энг яхши мусиқа номинациялари бўйича ғолиб деб тан олинди.

“Тоир Қўзиев бизда жуда машҳур мусиқачи, мен унинг мусиқаларини тез-тез эшитардим. Кейин билсам, у Ҳиндистон, Францияга тез-тез бориб у ердаги мусиқачилар билан бирга концертлар бераркан. Дастлаб, мен уни таклиф қилганимда, биз бир-биримизни яхши тушунмаган эдик. Лекин 2,5 ой ичида биз биргалашиб буни амалга оширдик. Ҳақиқатдан ҳам мусиқа ушбу фильмга жуда мос тушган”, - дейди Ҳамдамов.

Келажакда бундан 100 йил олдин бўлган воқеалар, хусусан Абдулла Қодирий ҳаёти ҳақида фильм суратга олмоқчиман, - дейди режиссёр. – унга россиядан ҳам бир неча актёрларни таклиф қилишни режалаштирмоқдаман. Келаси йил кузда ушбу фильмни тақдим этамиз деб ўйлайман.

Бош ҳакам

Маълумки, “Киношок” фестивалининг бош ҳаками Юсуф Розиқов эди. У киши ҳам ўзбекистонлик, лекин картина Гран-При олишига “миллий бирдамлик” сабаб бўлмаган.

- Бошида ўз ватандошим  фильмини бош совринга тавсия қилиш менга бироз ноқулайдек туюлди, лекин бошқа беш ҳакамдан тўрттаси ушбу фильмни олға суришди. Мен бундай бирдамликни кутмаган эдим, - деди Розиқов фестивалдан сўнг.

Мен бош ҳакам сифатида иккита овозга эга эдим, лекин “Иссиқ нон” фильм учун улар керак бўлмади. Умид Ҳамдамов фильми ғолиб чиқишининг энг катта сабаби – у ҳеч қандай тренд ва брендларга мос келишга ҳаракат қилмасдан, инсон руҳияти ҳақида самимий фильм суратга олган, ана шунинг учун ғолиб бўлди, - дейди бош ҳакам.

804
Лола Юлдашева беременна третьим ребенком - фото

Ширингина қизалоқ: хонанда Лола Йўлдошева учинчи бор она бўлди

380
(Янгиланган 16:09 07.07.2020)
Хонанданинг мухлислари ушбу ажойиб хушхабардан сўнг табрикларни ёғдира бошлаганлар. Аксарияти жажжигина қизалоққа бахт ва соғлик тилашмоқда

ТОШКЕНТ, 7 июл - Sputnik. Хонанда Лола Йўлдошева учинчи бор она бўлди. Хонанда қиз фарзандни дунёга келтирди. Бу ҳақда Лола Йўлдошева ўзининг инстаграмида маълум қилган.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Lola Yuldasheva (@lolaofficial_)

"Қизалоғим..., бизнинг дунёмизга хуш келибсан. Бизнинг бебаҳо хазинамиз✨ бизнинг бахтимиз, биз сени жуда ҳам яхши кўрамиз. Даданг билан ҳамиша ёнингда бўламиз", - деб ёзган хонанда янги туғилган чақалоқ оёқчалари акс этган суратга қолдирган изоҳида.

Хонанданинг мухлислари ушбу ажойиб хушхабардан сўнг табрикларни ёғдира бошлаганлар.

Аксарият тилакларда янги меҳмонга бахт ва соғлик тиланган.

Ушбу хушхабар ҳозиргача 30 мингдан ортиқ лайк тўплаган. Икки мингдан ортиқ изоҳлар қолдирилган.

380
Во время съемок фильма

Аюб Шаҳобиддиновнинг фильми икки халқаро кинофестивалда иштирок этади

95
Аюб Шаҳобиддинов суратга олган “Рангсиз тушлар” драмаси Қозон ва Ереван шаҳарларидаги халқаро кинофестивалда иштирок этади.

ТОШКЕНТ, 6 июл — Sputnik. Аюб Шаҳобиддинов суратга олган “Рангсиз тушлар” драмаси “XVI Қозон мусулмон кинофильмлари халқаро фестивали” ва Ереваннинг "Fresco" маънавий-ахлоқий фильмлар халқаро кинофестивалининг асосий танлов дастурларига киритилди. Бу ҳақда “Ўзбеккино” матбуот хизмати хабар қилмоқда.

Аюб Шаҳобиддинов. 2013 йилда “Паризод” фильми билан Қозон мусулмон кинофильмлари халқаро фестивалининг асосий танловида иштирок этгани ва кинофестивал ундада яхши таассуротларни қолдирганини таъкидлаган.

“Fresco” кинофестивали эса мен учун янги тажриба. Пандемия туфайли кўплаб кинофестиваллар бекор қилинди, аммо Ереван кинофестивали тўлиқ ташкил этилаётган бўлиб, томошабинлар ёзги кинотеатрлар экранларида фильмларни томоша қилиш имкониятига эга бўладилар”, – деди режиссёр.

“Рангсиз тушлар” фильмида инсон ўз “мен”ини ҳар қандай шароитда: қамоқхона деворларида, жамиятда ёки оилада ўзгартиришининг бир неча муҳим жиҳатлари илгари сурилган.

Фильм Бесцветные сны Аюба Шахобиддинова
Пресс-служба "Узбеккино"
Фильм "Бесцветные сны" Аюба Шахобиддинова

Кўп йиллик қамоқдан сўнг ўз қадрдон гўшасига қайтган фильм бош қаҳрамони Кашмира аста-секин оиласида, жамиятда ўз ўрнини топиш ҳуқуқига эга эканлигини исботлаши керак эди. Бунда у фақат қатъият ва ирода туфайли кучли шахсга айланиши мумкинлиги англаб етади. Фильмда жамиятда жазо муддатини ўтаб келган шахсларга нисбатан ноўрин муносабатнинг шаклланиши, “одамлар нима дейди” каби қарашлар ортидан пайдо бўладиган ижтимоий муаммолар кўтарилган.

Фильмда бош қаҳрамон ролини Феруза Саидова ижро этган. Шунингдек, киноасарда Карим Мирҳодиев, Шоҳида Исмоилова, Бекзод Абдумуҳитов ва Анвар Назаровлар суратга тушган. Сценарий муаллифи  Умид Ҳамдамов

Қозон мусулмон кинофильмлари халқаро фестивали Татаристон пойтахтида 2005 йилдан буён ўтказиб келинмоқда. Фестивалнинг таъсисчилари – Татаристон Маданият вазирлиги, Қозон шаҳри маъмурияти, Россия Муфтийлар кенгашидир.

“Fresco” бу Ереванда ҳар йили ўтказиладиган кинофестивалдир. Унинг асосий мақсади маданий мулоқот орқали инсонпарварлик қадриятлари, муҳаббат ва бағрикенглик фазилатларини янада мустаҳкамлашдан иборат.

95
Представители посольства Узбекистана проводят переговоры в связи со скоплением узбекистанцев на границе с РК

"Бу одамлар соғлиғи устида бизнес": Бош консул РФ ва Қозоғистон чегарасидаги вазият ҳақида

15
Ўзбекистоннинг Россиядаги бош консули Меҳриддин Хайриддинов Самара ва Оренбург вилоятларида чегара яқинидаги вазият ҳақда  ҳикоя қилиб берди ҳамда айни дамда Россияда бўлиб турган фуқароларга маслаҳат берди.

- Чегарада айни дамда вазият қандай? У ерда қанча фуқаролар тўпланиб қолган, улардан қанчаси Ўзбекистон фуқаролари?

- Биз расмий каналлар орқали айни дамда Россияда бўлиб турган фуқароларимизни ижтимой тармоқларда тарқатилаётган Россия-Қозоғистон чегараси очилиши ҳақидаги ёлғон хабарлар, шунингдек айрим фуқаролар томонидан ўз манфаати йўлида мессенжерларда тарқатилаётган чегарагача трансфер хизматлари ҳақидаги эълонлар тўғрисида кўп марталаб огоҳлантирганмиз.

Лекин барча огоҳлартиришларга қарамасдан, охирги ҳафталар давомида Оренбург вилоятининг "Маштаково" чегара-назорат пунктида ва Самара вилоятининг Большая Черниговка тумани ҳудудида 2 мингдан ортиқ фуқароларимиз тўпланиб қолишган. Уларнинг барчаси  ёлғон хабарларга ишониб Россиянинг турли ҳудудларидан келган ва ватанига қайтиш учун Қозоғистон ҳудуди орқали транзит коридори очишни талаб қилишмоқда.

Вазиятни барқарорлаштириш мақсадида биз Ўзбекистоннинг Россиядаги элчиси Ботиржон Асадов ҳамда Қозон шаҳридаги бош консул Фариддин Насриев билан биргаликда 5 кундан бери шу ердамиз. Ушбу давр ичида Россия президентининг Волгабўйи федерал округидаги вакили Олег Машковцев, Самара вилояти губернатори Дмитрий Азаров ва бошқа расмий кишилар билан музокаралар ўтказдик.

Ундан ташқари Самара ва Оренбург вилоятларида фуқароларимиз тўпланиб қолган жойларда ҳам учрашувлар ўтказдик, уларнинг яшаш шароитлари билан танишдик.

Ватандошларимиз бизга ижтимоий тармоқларда тарқатилган чегаралар очилганлиги тўғрисидаги ёлғон хабарларни ва ушбу хабарларга бириктирилган "график"ларни, шунингдек таксичилар тарқатган sms-эълонларни кўрсатишди.

Сотрудники посольства и консульств Узбекистана в РФ общаются с гражданами, остающимся на границе с РК
Пресс-служба Посольства Узбекистана в РФ
Сотрудники посольства и консульств Узбекистана в РФ общаются с гражданами, остающимся на границе с РК

Афсуски ушбу фуқароларимиз ТИВ ва элчихонанинг расмий веб-сайти ёки ижтимоий тармоқлари орқали тарқатилган хабарларга эмас, мана шундай ёлғон хабарларга ишониб фирибгарлар тузоғига тушган.

Шунингдек, биз май ойида биринчи бор чегарада одамлар тўпланиб қолганидан кўзга кўриниб қолган такси ҳайдовчичилари яна ўз фаолиятини давом эттираётганининг гувоҳи бўлдик. Виждонсиз "ташувчилар" одамлар соғлиғини хавф остига қўйиб, уларни вазият қурбонига айлантириб, чегарагача олиб бориб қўйишни ўзига хос "бизнес"га айлантириб олган.

- Ҳозир Қозоғистонда COVID-19 эпидемияси оғир кечмоқда. ТИВ фуқароларни чегарадан олиб ўтишнинг имкони йўқ деб ёзган эди. Қўшни республика билан бирор келишувга эришилдими?

− Ҳақиқатдан ҳам, 5 июлдан бошлаб Қозоғистонда эпидемиологик вазият мураккаблашуви туфайли кескин карантин чоралари киритилган. Республикада, хусусан ҳудудлараро автобус ҳаракати ва поездлар қатнови бутунлай тўхтатилган. Ҳукумат хабарига кўра, ушбу чекловлар 14 кун давомида сақланиб қолади. Буларнинг барчаси, албатта, фуқароларимизни Қозоғистон ҳудуди орқали қайтаришда маълум ташкилий қийинчиликлар туғдиради ва вақт талаб қилади. Қозоғистон ҳукумати билан музокаралар барча даражаларда олиб борилмоқда. Уларнинг натижалари ҳақида биз алоҳида хабар қиламиз.

Ушбу вазиятдан фойдаланиб Қозоғистон томонига май ва июн ойларида черагада тўпланиб қолган бир ярим мингдан ортиқ фуқароларимиз учун ажратилган транзит коридори учун миннатдорлик билдирмоқчиман.

- Маҳаллий ҳукуматлар томонидан фуқароларни вақтинчалик иш билан таъминлаш тўғрисида тклифлар борми? Ушбу таклифларга мигрантлар қандай муносабат билдиришмоқда.

− Биз Россия томонига ва маҳаллий ҳокимиятларга фуқароларимизга кўрастилаётган ёрдам учун миннатдорлик билдирмоқчимиз. Вилоят ва туман маъмуриятлари томонидан ватандошларимизни вақтинчалик жойлаштириш учун чодирли лагерлар ташкил қилинган. Айрим фуқароларимиз ҳар доим ҳам йўл четидан кўра керакли шароитлар яратилган ушбу лагерларга ўтишни ҳар доим ҳам хоҳламайди, лекин бу бошқа масала.

Самара ва Оренбург вилоятлари ҳукуматлари биз билан биргаликда Ўзбекистон фуқароларга чегаралар очилгунча ишлаб туриш учун муносиб тўлови, яшаш  жойи ва овқати билан таъминланган бир неча минг вакансиялар таклиф қилишди.

Ундан ташқари фуқаролар билан маҳаллий меҳнат вазирликлар, Халқаро мигрантлар ҳуқуқий ташкилотлари вакиллари ишламоқда.  Иш берувчиларнинг ўзлари ҳам вакансиялар таклиф қилмоқда, лекин ушбу имкониятлардан фақатгина саноқли кишилар фойдаланишди, аксарият фуқаролар тўпланган жойларда кутишда давом этмоқда.

- Фуқаролар соғлиғи мониторинг қилинмлоқдами? Лагерда COVID-19 авж олмаслиги учун улар тиббиёт ходимлари томонидан кўрикдан ўтказилмоқдами?

— Россиялик шифокорлар жалб қилинган. Улар вақти-вақти билан фуқароларни кўрикдан ўтказмоқда, тушунтириш ва маслаҳат бермоқдалар. Касаллик хавфи кўпроқ таҳдид солаётган ҳомиладор ва ёш болали аёллар, касаллар ва кекса ёшли фуқароларга алоҳида эътибор берилмоқда.

− Ўзбекистон дипломатик ваколатхонаси маблағсиз қолган фуқароларга ватанига қайтиш учун қандай тавсиялар бериши мумкин? Улар қонун бузмаслик ва ўз соғлиқларини хавф остига қўймасликлари учун қаерга мурожаат қилишлари мумкин?

− 5 июлдан бошлаб Қозоғистонда ва 10 июлдан Ўзбекистонда COVID-19га қарши кураш доирасида қаттиқ карантин чоралари киритилган. Ўзбекистон ва Россияга амалга оширилаётган чартер парвозлари сони камайтирилган. Россияда коронавирус тарқалиши билан боғлиқ вазият барқарорлашган. Олдин жорий этилган чеклов чоралари бекор қилинмоқда, саноат корхоналари, савдо объектлари ва бошқа ташкилотлар ишга тушмоқда, демак янги иш ўринлари ҳам пайдо бўлмоқда.

Мураккаб шароитда фуқароларимиз ижтимоий тармоқ ва мессенжерларда шубҳали манбаалардан тарқатилаётган ёлғон хабарларга ишонмасдан, Россия-Қозоғистон давлат чегарасига боришга шошилмасдан, хотиржамликни сақласа - мақсадга мувофиқ бўлади.  Россияда вазият кун сайин яхзшиланиб, ватандошларимиз ишга жойлашиши учун янги имкониятлар пайдо бўлмоқда. Ушбу жараёнга Россиянинг турли ҳудудларидаги бош консулларимиз ҳам, Ташқи меҳнат миграцияси ваколатхоналари ҳам ўз ҳиссаларини қўшишга тайёр. Ким уйга қайтишга қатъий қарор қилган бўлса, онлайн рўйхатга ёзилиб ўз навбатини кутиб туриши керак.

Биз ҳозирги шароитларда ўзбекистонликлар Россияда қандай қийинчиликларга дуч келаётганидан хабардормиз. 14 майдан бошлаб "Меҳр" акцияси ишга тушган. Ушбу тадбир доирасида айни дамда 35 миллион рублдан ортиқ моддий ёрдам кўрсатилган.

Ушбу ёрдам имконияти чекланган фуқаролар, қарамоғида 2 ёшгача болалари бўлган ёки  7 ойдан катта ҳомиласи бўлган аёллар,   COVID-19га чалинган ватандошлар ва талабаларга кўрсатилмоқда. Ёрдамга энг муҳтож кишиларга Россиянинг турли шаҳарларида хостелда туриш учун шароитлар яратилган.

Коронавирус пандемияси - бу бутун дунёга келган офатдир. Лекин ушбу мураккаб шароитда алоҳида кишилар фуқароларнинг соддалигидан фойдаланиб, ўз ватандошларини алдаш йўли билан пул ишлаб топмоқда. Бу биринчи навбатда ёлғон хабарлар тарқатиб, чегарагача трансфер ташкил қилганларга таалуқли. Улар жазо муқаррар эканлигини билишлари керак. Ўзбекистон Жиноят кодексида таалуқли модда бор.

Хусусан, ОАВ ва Интернетда ёлғон хабарлар тарқатгани учун БҲМнинг 200 бараваридан 400 бараваригача (4,6 - 9,2 тыс. $) ёки 360 соат жамоат ишлари белгиланган. Шунигдек алоҳида ҳолларда 2 йилдан 3 йилгача мажбурий меҳнат ёки озодликни чеклаш билан ҳам жазоланиши мумкин.

Россия қонунчилигида ҳам оғироқибатларга олиб келган ёлғон хабарлар тарқатгани учун 300 мингдан 2 миллион рублгача жаримага тортиш ёки 5 йилгача қамоқ жазоси берилиши мумкин.

15