Алишер Навоий таваллудига 580 йил тўлди

3479
(Янгиланган 11:43 09.02.2021)
Алишер Навоий таваллудининг 580 йиллиги арафасида Ўзбекистонда махсус фонд ташкил қилинди. Унинг вазифаси буюк мутафаккир асарларини турли тилларга таржима қилиб дунёга кенг тарқатишдир.
Алишер Навоий
© Sputnik

Буюк ўзбек шоири, улуғ олим ва мутафаккир, давлат арбоби Низомиддин Мир Алишер (Навоий) ўз даври адабиётнинг ёрқин қуёши бўлган десак муболаға бўлмайди. Хуросонда бош вазир бўлган Навоий ўз даврида маданият ва илм фан ривожланишига улкан ҳисса қўшди.

Алишер Навоий туркий тилда ижод қила бошлаган биринчи шоир бўлгани учун ҳам унинг ўзбек адабиёти пайдо бўлиши ва ривожланишига қўшган ҳиссаси беқиёсдир. Шунингдек, Навоий  туркий тил грамматикаси, туркий тилда шеър ёзиш қоидаларига бағишланган асарлари ўтган асрлардан бугунги кунга қадар бошқа шоир ва адабиётчиларга илмий қўлланма бўлиб хизмат қилмоқда.

Алишер Навоий ҳаёти давомида ўзбек тили билан бир қаторда форсий тилда ҳам ижод қилиб, ўзидан бой меърос қолдирди. Шоирнинг форсий тилдаги шеърлари «Девони Фоний» тўпламига жамланган. Ушбу асар Теҳронда, Тошкентда ва Душанбеда нашр этилган.

Алишер Навоий ижодиётига қизиқиш, уни ўрганиш Европа ва Россияда ҳам ҳийла катта тарихга эга. Француз шарқшуноси Катрмер, россиялик И.Н. Березин, М. Никитский ва яна бир неча олимлар Навоийнинг фаолияти ва меросини ўрганиб чиқишган.

Ўзбекистонда ҳам 20 аср давомида Алишер Навоийнинг турли асарлари қайта-қайта нашрдан чиқди. Буюк ўзбек олим ва адиблардан Ойбек, О. Шарафиддинов, С. Айний, В. Зоҳидов, Иззат Султон, А. Қаюмов, П. Шамсиев, Ҳ. Сулаймонов, Н. Мамаев, С. Ғаниева, А. Ҳайитметов, А. Абдуғафуров, А. Рустамовлар Алишер Навоий ижоди жиддий ўрганилиб, унинг асосида илмий ишлар яратилди.

Шунингдек, Навоийнинг “Фарҳод ва Ширин”, “Лайли ва Мажнун”, “Искандар” каби асарлари ўзбек  театри саҳналаридан мустаҳкам ўрин эгаллади.

Мустақиллик йилларида эса Алишер Навоий асарларини янада кенгроқ ўрганиш имконияти пайдо бўлди. Хусусан, унинг бир қатор асарларида дин билан боғлиқ бўлган, олдин қисқартириб берилган, бўлаклари тўлиқ чоп этила бошланди.

Ундан ташқари, буюк шоир ва мутаффакир номини улуғлаш мақсадида Тошкентда Алишер Навоий номли Миллий боғ барпо этилиб унинг ўртасида шоир ҳайкали ўрнатилди. Ундан ташқари Ўзбекистонда Алишер Навоий номли Давлат мукофоти таъсис этилди, бир неча  олий ўқув юртларига, Давлат кутубхонаси, Катта академик опера ва балет театрига Алишер Навоий номи берилди. Шунингдек, Навоий номи Ўзбекистоннинг марказий вилоятларидан бирига ҳам берилган.

Навоий ҳақида батафсил юқоридаги инфографикамизда танишинг.

3479

Метробус қулайлиги нимада?

359
(Янгиланган 14:30 26.02.2021)
Тошкентда умумий ҳисобда еттита метробус йўналиши ишга тушиши режалаштирилган, биринчиси - 2021 йилнинг сентябр ойида.
© Sputnik

Тошкентда йил охирига қадар жамоат транспортининг янги тури - метробус ишга тушади. Биринчи йўналиш Абу Сахий бозори ва Чорсу савдо маркази орасида ҳаракатланади. 

Йўналиш узунлиги 17, 7 км бўлиб ушбу масофада 26та бекат бўлади. Метробуснинг афзал томонлари: 

  • Жадвалга мувофиқ ҳаракатланади
  • Ҳар 4 дақиқада келиб туради
  • Ёнилғи харажати камаяди
  • Техник ишчилар сони камаяди 
  • Йўловчи ташиш ҳажми ошади
  • Шаҳар марказида ҳаракат тиғизлиги камаяди

Умумий ҳисобда Тошкентда 7та метробус йўналишини ишга тушириш режалаштирилган. Биринчиси 2021 йилнинг сентябр ойида ишга тушиши керак. Батафсил инфографикамизда томоша қилинг. 

 

359

Биринчи истеъмол саватига нималар киритилди?

414
(Янгиланган 16:03 05.02.2021)
Ўзбекистонда илк бор ҳисоблаб чиқилган истеъмол саватининг қиймати - 2 миллиондан ошди. Унинг таркибига нималар киритилгани ҳақида батафсил инфографикамизда танишинг.
© Sputnik

Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятлари федерацияси Ўзбекистонда илк бор истеъмол саватининг қиймати ҳисоблаб чиқди. 

Истеъмол савати таркибига озиқ-овқат маҳсулотларидан ташқари ноозиқ-овқат кундалик уй-рўзғор буюмлари, косметика ва дорилар, коммунал хизмат тўловлари ва транспорт харажатлари ҳам киритилган.

Меҳнатга лаёқатли фуқаро учун ҳисоблаб чиқилган истеъмол саватининг қиймати ўртача - 2 157 000 сўмни ташкил қилди. Унинг таркибига озиқ-овқатлар (1,27 млн), шахсий гигиена ва хўжалик моллари (76 минг сўм) ҳамда Хизматлар ва коммунал тўловлар (782 минг) киритлган. 

Батафсил инфографикамизда танишинг. 

414
Мужчина держит папку в руке

Ҳарбий хизмат, ички ишлар ва божхона: пенсия таъминотига доир янги қонун

641
(Янгиланган 20:20 02.03.2021)
“Ҳарбий хизмат ўтаган, ички ишлар ва божхона идораларида хизмат ўтаган шахслар ҳамда уларнинг оила аъзоларини давлат пенсия билан таъминлаш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни лойиҳаси тайёрланди.

ТОШКЕНТ, 2 мар — Sputnik. “Ҳарбий хизмат ўтаган, ички ишлар ва божхона идораларида хизмат ўтаган шахслар ҳамда уларнинг оила аъзоларини давлат пенсия билан таъминлаш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни лойиҳаси тайёрланди.

Шавкат Мирзиёев 12 февраля принял участие в расширенном заседании коллегии Министерства внутренних дел Республики Узбекистан
Пресс-служба президента Узбекистана

Қонун лойиҳасини ишлаб чиқишдан кўзланган мақсадлар:

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида истиқомат қилаётган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ҳарбий хизматчилари ва уларнинг оила аъзолари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси ва собиқ Совет Социалистик Республикалар Иттифоқининг қонун ҳужжатларига мувофиқ яратилган бошқа ҳарбий тузилмаларда ҳарбий хизмат ўтаган бўлиб, собиқ Иттифоқ таркибига кирган, бироқ Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига аъзо бўлмаган давлатлар ҳудудида истиқомат қилаётган шахслар ҳамда ушбу шахслар оила аъзоларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини муҳофаза қилиш (агар зикр этилган шахсларнинг пенсия таъминоти, мулоҳаза юритилаётган давлатларнинг ҳарбий хизмат (хизмат) ўтаган шахслар ва уларнинг оила аъзоларини пенсия билан таъминлашга оид қонун ҳужжатларида кўзда тутилмаган бўлса);

ҳарбий хизматчиларни ижтимоий жиҳатдан муҳофаза қилиш масалаларини нафақат уларнинг ҳуқуқ ва имтиёзларига тааллуқли кўплаб меъёрларни бир бутун қилиб, ўз ичига мужассам этадиган кодекс хусусиятига эга ҳужжат асосида, балки соҳага оид устувор масалаларни белгилаш бўйича давлат ҳокимияти идораларининг мажбуриятларини аниқ ифодалайдиган, мулоҳаза юритилаётган масалаларни рўёбга чиқариш йўлларини белгилаб берадиган ҳужжат асосида йўлга қўйиш киради.

"Қонун лойиҳаси пенсияларнинг қуйидаги миқдорларини кўзда тутади:

а) ҳақиқий ҳарбий хизмат ўталган муддат 20 йилни ташкил этса, пул таъминотига оид тегишли сумманинг 40 фоизи, хизмат ўташнинг чекланган ёшига етгани ёки соғлиги ёмонлашгани муносабати билан ҳақиқий ҳарбий хизматдан (хизматдан) истеъфога бўшатилган шахсга эса 45 фоизи тайинланади. 20 йилдан ортиқ ўталган ҳар бир тўлиқ хизмат йили учун пул таъминотига оид тегишли сумманинг 3 фоизи қўшилади. Бироқ пенсия миқдори, ушбу сумманинг жами 75 фоизидан ошмайди;

б) умумий меҳнат стажи 25 йилни ташкил этса, пул таъминотига оид тегишли сумманинг 40 фоизи, 25 йилдан ортиқ ҳар бир тўлиқ стаж йили учун зикр этилган сумманинг 1 фоизи қўшилади;

в) меҳнат стажи ҳисобга олинган тарзда хизмат ўтаган йиллари учун пенсия тайинланаётганида: умумий меҳнат стажи 20 йилни ташкил этса,  пул таъминотига оид тегишли сумманинг 40 фоизи, 20 йилдан ортиқ ҳар бир тўлиқ стаж йили учун зикр этилган сумманинг 3 фоизи қўшилади. Бироқ пенсия миқдори, пул таъминотига оид тегишли сумманинг жами  75 фоизидан ошмайди.

Хизмат ўтаган йиллари учун тайинланадиган пенсия миқдори Ўзбекистон Республикасида жорий этилган ёшга доир пенсиянинг энг кам миқдоридан кам бўлиши мумкин эмас.

Ҳарбий хизматчилар тоифасига мансуб, ногиронлик ҳолати ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажариш билан боғлиқ бўлган (ҳарбий жароҳат олган) ногиронларга қуйидаги миқдорларда пенсия тайинланиши кўзда тутилган:

I гуруҳ ногиронларига – пул таъминотига оид тегишли сумманинг  90 фоизи;

II гуруҳ ногиронларига – пул таъминотига оид тегишли сумманинг  80 фоизи;

III гуруҳ ногиронларига – пул таъминотига оид тегишли сумманинг  55 фоизи", - деб ёзилган ҳужжатда.

641
Теглар:
Давлат божхона қўмитаси, божхона, Ички ишлар органи, Тошкент, Ўзбекистон