Десткий омбудсмен Узбекистана Алия Юнусова

Оилавий можаро: нега бувилар ва ота-оналар болаларни бўлиб олишолмайди?

114
(Янгиланган 06:49 22.05.2020)
Ота-оналар ва бувиларнинг бола учун талаши унинг тарбиясига қандай таъсир қилади - мутахассис билан суҳбат.

ТОШКЕНТ, 20 май - Sputnik, Дилшода Раҳматова. Sputnik Ўзбекистон мухбири билан эксклюзив суҳбатда болалар ҳуқуқлари бўйича вакил Алия Юнусова одамлар қандай муаммолари билан келгани ҳақида гапирди.

Унинг сўзларига кўра, 16 март - мамлакатда карантин чоралари эълон қилингунига қадар, мисол учун, набираларининг тарбиясида онаси ёки отаси иштирокини чеклашни истаган бувилар у билан учрашувни истаган.

"Афсуски, бу эпидемия келиши олдидан биз таҳлил қилишга улгурган масалалардан бири ҳолосдир. Ва мен бу муаммо ҳусусида шуни айтмоқчиманки, ота-оналар - эр-хотин, яъни онаси ва отаси ўз фарзандини тарбиялаш ва қўллаб-қувватлашда тенг ҳуқуқларга эгадирлар", - дея таъкидлайди Юнусова.

Омбудсменнинг сўзларига кўра, қабулга келган бувилар унга турли хил ваъжларни билдиришди ва ўз талабларини келинлари тарбияда қатнашишдан бош тортганлиги ёки болага ёмон таъсир кўрсатганлиги билан асосладилар. Бироқ, кўпинча бу ҳолат қайнона билан келин ёки куёв ва қайнона ўртасида яққол шахсий адоват фонида рўй берган.

Юнусованинг таъкидлашича, бундай ҳолатларда буви ва бувалари невараларини ота-оналари билан учрашишига тўсқинлик қилиш ўрнига, болаларга ҳам отаси, ҳам онасини яхши кўришига ёрдам беришлари керак.

"Бу каби аризалар бизга кўплаб келмоқда. Афсуски, болалар адоват ва қарама-қаршиликлар муҳитида ўсиб-улғайиши уларнинг ҳиссий ҳолати ва психологик ривожланишига ёмон таъсир қилишини улар тушунмаяптилар. Албатта, бу ерда психологлар ва шунингдек маҳалла қўмиталарининг ўрни муҳимдир, чунки улар бу ҳолаттда иккала ота-онанинг ҳам иштирокига қарши туришнинг кераги йўқлигини тушунтиради", - дея қўшимча қилди ҳуқуқ ҳимоячиси.

Аммо нафақат бувилар ёрдам сўрашади - ёш ота-оналар ҳам маслаҳат учун келишмоқда. Омбудсменнинг фикрига кўра, болаларнинг уйғун тарбиясига оид тегишли адабиётларни яратиш зарурияти келди.

"Ота-она бўлиб қолиш осон, аммо ота-оналик мажбуриятларини тўғридан-тўғри амалга ошириш жуда қийин ва машаққатли ишдир", - дея хулоса қилди болалар ҳуқуқлари бўйича вакил.

Унинг фикрига кўра, ушбу муҳим ижтимоий жараёнда ҳамжиҳатлик, жамоат институтларининг иштироки, шунингдек, оиласи ва фарзандлари учун шахсий жавобгарлик ҳисси зарур.

114
Зироат Мирзиёева поздравила детей Узбекистана с праздником

Биринчи хоним болаларни байрам билан табриклади

4
“Замин” фонди, жисмоний ҳолатидан қатъи назар, барча болажонларга қувонч улашишга тайёр. Зеро, сиз кўзимиз қувончи, бизнинг эртамиз ва ҳаётимиз мазмунисиз!”, - дейилган табрикда.

ТОШКЕНТ, 1 июн — Sputnik. Ўзбекистон биринчи хоними, “Замин” фонди васийлик кенгаши раиси Зироат Мирзиёева болаларни Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни муборакбод этди.

“Азиз болажонлар! Сизларни Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни билан табриклайман! Ўзбекистонимизнинг ҳар бир ўғил-қизи тинч-осуда юртда, ота-онаси бағрида, жисму жони саломат бўлиб улғайишини тилайман”, - дейилади табрикда.

Зироат Мирзиёев бугунги кунда дунё болалари катталар қатори асосий вақтини уйда ўтказишга мажбурлиги таъкидлаган. Айни ўйнаб, ҳаракат қиладиган ёшда бу осон эмас, албатта. Бироқ вазият шуни тақозо этмоқда.

“Ўғил-қизларим. Ташқи олам билан боғланиш имкони чекланган бўлсада, сизнинг имкониятингиз чекланмаган! Уйда ҳам бадиий асар мутолаа қилиб, орзу-ўйларингизни тасвир ёки мусиқада ифодалаб, қўшимча фанлар, хорижий тиллар, шунингдек, она Заминимизни ўрганишингиз, интернет орқали билим ва тафаккурингизни кенгайтиришингиз мумкин”, - дея қўшимча қилган Мирзиёева.

Қайд этилишича, “Замин” фонди Халқаро болаларни ҳимоя қилиш кунида эшитиш қобилияти заиф болалар учун таълимни ривожлантириш дастурини тақдим этмоқда. Лойиҳа доирасида махсус мактабларни замонавий ёрдамчи ускуналар билан жиҳозлаш, ўқитиш усулларини такомиллаштириш кўзда тутилган. Энг асосийси, мунтазам равишда жарроҳлик амалиёти йўли билан ўқувчиларнинг эшитиш қобилиятини тиклаш устида иш олиб борилади.

“Замин” фонди, жисмоний ҳолатидан қатъи назар, барча болажонларга қувонч улашишга тайёр. Зеро, сиз кўзимиз қувончи, бизнинг эртамиз ва ҳаётимиз мазмунисиз!”, - дея якунланган табрик.

1 июнь - Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни!

4
Ташкентцы купаются в фонтане, спасаясь от жары

Синоптиклар Ўзбекистонда жазирама ёзни прогноз қилмоқда

94
(Янгиланган 17:35 01.06.2020)
2020 йил ёзда Ўзбекистон, Туркманистон, Қирғизистон, Тожикистонда, Қозоғистоннинг жанубий, ғарбий, шарқий минтақаларида 40% эҳтимол билан ҳарорат фоннинг меъёрдан юқори бўлиши кутилмоқда.

ТОШКЕНТ, 1 июн — Sputnik. Бу йил баҳорнинг охири Ўзбекистонда жуда иссиқ келди, дея ёзади Ўзгидромет. Майнинг охирги ҳафтасида ҳаво ҳарорати 26-38 даражагача, жанубда 40 даражагача кўтарилди.

Энг юқори ҳароратлар Қарақалпоғистонда, Хоразм, Бухоро ва Навоий вилоятларида кузатилди, бу ҳудудларда ҳаво 40-42 даража, чўл зонасида айрим жойларда 43-44 даражагача қизиди. Бу май учун хос бўлган кўрсаткичлардан 5-7 даражага, шимолда 8-10 даражага юқоридир.

Ўзбекистоннинг шимолида янги ҳарорат рекордлари ўрнатилди. Қарақалпоғистон ва Хоразм вилоятининг кўпчилик метеорологик станциялари маълумотларига кўра бу йилги май ойининг охирида қайд этилган бундай юқори ойлик ҳарорат аввал кузатилмаган.

Республиканинг кўпгина минтақаларида айрим кунларда кунлик ҳарорат максимумлари қайд этилди.

Бу йил иссиқ эрта бошлангани сабабли кўпчиликни ёзда ҳарорат қандай бўлади деган савол қизиқтирмоқда.

Ёз фасли учун аниқ об-ҳаво прогнозларини ҳеч ким бермайди ва бу синоптикларнинг “ёмон” ишлаши билан боғлиқ эмас. Шунчаки бутун иқлимий тизим хаотик бўлиб, узоқ муддатга аниқ пронозлар беришнинг имкони йўқ.

Бугунги кунда тайёрланаётган мавсумий прогнозлар тахминий тавсифга эга ва умуман олганда мавсумга баҳо бериш учун фойдаланилади ва “бу даврда ўртача ҳарорат меъёрдан юқори ёки паст бўлади, ёққан ёғинлар миқдори ҳам меъёрдан кўпроқ ёки камроқ бўлади” деган кўринишда бўлади.

Бу йил мавсумий прогнозлар ишлаб чиқиш билан шуғулланадиган Жаҳон об-ҳаво марказлари маълумотларига кўра кириб келган ёзда сайёрамизнинг катта қисмида ҳароратнинг мусбат аномалияси (яъни меъёрдан юқори ҳарорат) билан боғлиқ циркуляция режимларининг устун келиши кутилмоқда.

Ўзгидромет Шимолий Евроосиё иқлимий марказига аъзолик доирасида мавсумий прогнозлар тайёрлашда иштирок этади. Ҳар йили қиш ва ёз мавсумлари бошланишидан олдин ушбу марказда минтақадаги барча гимдрометхизматлар мутахассисларининг форумлари ўтказилади. Ушбу форумларда бутун Шимолий Евроосиё ҳудуди бўйича кириб келаётган қишки ёки ёзги мавсумлар учун прогнозлар ишлаб чиқилади.

Бундай прогнозлар энг замонавий иқлимий маълумотлар ва прогностик маҳсулотлар таҳлилига асосланиб, унда барча иштирокчи давлатлар вакилларининг фикрлари эътиборга олинади. Шу боис прогноз консенсус (маслаҳатлашиш жараёнида келишилган) прогноз деб юритилади.

Бу йил юзага келган эпидемиологик вазият туфайли Шимолий Евроосиё иқлимий марказининг форуми 19-20 май кунлари онлайн режимда ўтказилди.

“Консенсус прогнозга кўра 2020 йил ёзда Ўзбекистон, Туркманистон, Қирғизистон, Тожикистонда, Қозоғистоннинг жанубий, ғарбий, шарқий минтақаларида 40% эҳтимол билан ҳарорат фоннинг меъёрдан юқори бўлиши кутилмоқда”, - дейилган хабарда.

Агар умумий тенденциялар тўғрисида гапирадиган бўлсак, ёзнинг иссиқ бўлиши тўғрисидаги прогноз ҳозирда биз кузатаётган вазиятни тасдиқламоқда. Охирги йилларда глобал исиш тенденциясининг давом этиши муносабати билан иссиқлик тўлқинларининг сони ва жадаллиги ортиб бормоқда. Ўтган 2019 йил тарихда энг иссиқ йиллар ичида 2016 йилдан кейин иккинчи ўринни эгаллади.

Яқинда ўтган барча йиллар ҳам бутун асбоб-ускуналар билан кузатув даври учун энг иссиқ топ-5 ёки топ-10 га кирган.

“Бу йилги ёз ушбу қаторга кирмайди деб тахмин қилишга ҳеч қандай асос йўқ. Шунинг учун бу йилги ёз иссиқ бўлиши эҳтимолга яқин, бироқ иқлимий тизим хусусиятларини эътиборга оладиган бўлсак, бу 100 фоизли прогноз эмас”, - дея қайд этган Ўзгидромет.

Бундан ташқари ўртачалаштирилган умумий тавсиф мавсум давомида қандай муайян ҳарорат қийматлари кузатилиши тўғрисида тасаввур бермайди. Ёзнинг уч ойи давомида иссиқ ҳароратнинг сустлашиши, ёки бир ой жуда иссиқ бўлиб, қолган икки ой давомида ҳарорат меъёрга яқин бўлиши мумкин.

Аҳолининг катта қисми учун кўпроқ тушунарли бўлган прогнозлар ҳар куни Ўзгидромет томонидан 6 кун барвақтлик билан тайёрланади. Ҳозирча ёзнинг биринчи ҳафтасида кутилаётган об-ҳаво тўғрисида гапириш мумкин.

Иш ҳафтаси давомида ҳарорат кўтарилиб, 38-40 даражага, мамлакат жануби ва чўл зонасида айрим жойларда 43 даражагача етади. Дам олиш кунлари ҳарорат бироз пасаяди.

94