Мени тезроқ уйга жўнатинг: Пандемия, элчихона ва фуқаролар

3141
(Янгиланган 18:19 01.06.2020)
Москвадаги Ўзбекистон элчихонаси 3 ойдан буён ҳар куни турар жойсиз қолган фуқароларни хостелга жойлаштириш, шароити оғир бўлган фуқароларга озиқ-овқат етказиб бериш билан шуғулланиб келмоқда.

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти бутун дунёда COVID-19 пандемиясини эълон қилганига ҳам яқинда 3 ой бўлади. Ўтган давр мобайнида коронавирус аслида ваҳима қилинганидек қўрқинчли эмаслиги, тахминан 55 % одамларда у енгил кўринишда кечиши, 16 % одамлар уни умуман сезмасдан ўтказиб юбориши аниқланди.

Лекин эпидемия бошида вируснинг салбий оқибатлари ҳақидаги ваҳимали миш-мишлар эса кўплаб тарқалган, номаълум хавфдан сақланиш мақсадида давлатлар бирин кетин чегараларни ёпиб, авиақатновлар тўхтатилиб, шаҳарларда карантин эълон қилинган эди.

Бундай шароитда вақтинча чет даврларда бўлган фуқаролар ўз ватанига ўз уйига, қайтишни исташи табиий ҳол бўлса керак. Лекин чегаралар ёпилган парвозлар бекор қилинган бўлса нима қилиш керак?

Элчихона

Маълумки, Россияда 2 000 000 га яқин Ўзбекистон фуқаролари бор. Москвадаги Ўзбекистон элчихонасида 21 киши ишлайди. Шу кунларда, Россиядаги Ўзбекистон элчихонаси оғир аҳволда қолган меҳнат мигрантлари учун ҳам ота, ҳам онага айланди, десак муболаға бўлмайди.

Элчихона ходимлари ҳар куни куни турар жойсиз қолган юзлаб фуқароларни хостел жойлаштириш, талаба ва яшаш шароити оғир бўлган бошқа минглаб фуқароларга озиқ-овқат етказиб бериш муаммолари билан шуғулланиб келмоқда.

Ундан ташқари, ҳар куни юзлаб фуқаролар Ўзбекистонга тезкор қайтиши керак бўлган оғир касал, ногирон, қария ва ҳомиладор аёллар мурожаат қилишмоқда.

Элчихона маълумотига кўра, қария, ногирон, ҳомиладор ва кўп болали оилалар аслида 400 кишига яқин, лекин "мени тезда жўнатинг мен касалман. Мен ҳомиладорман" ва ҳоказо деб келиб тушаётган аризалар бир неча ўн мингдан ортиқ... Шу сабабли ҳақиқий кетишга муҳтож кишилар ажратиб олиш учун жуда кўп вақт керак бўлмоқда.

Яхшиямки, пандемия кунларида бефарқ бўлмаган фуқаролар кўнгилли равишда элчихонага ёрдамга келишди. Улар иштирокида элчихона ҳузурида Жамоатчилик кенгаши ташкил этилиб, Ўзбекистонга тезкор қайтиши керак бўлган фуқаролар рўйхатини саралашда кўмак бермоқда.

Жамоатчилик кенгаши

Жамоатчилик кенгаши элчихона ходимлари ва кўнгилли фуқаролар, шифокор ва ижтимоий соҳа ходимлари жами 8-10 кишидан ташкил топган. Унинг фаолияти асосан Ўзбекистонга кетиш истагида элчихонага келиб тушаётган аризаларни кўриб чиқиш ҳамда улардан энг зарурларини ажратиб олишдан иборат.

Катта стол, унинг устида бир неча мингдан ортиқ аризалар. Ҳар бир аризада паспорт нусхаси ва нима учун тез муддатда Ўзбекистонга қайтиши кераклиги асосланган ҳужжатлардан иборат. Кенгаш ходимлари ушбу ҳужжатларни бирма-бир кўриб чиқиб, улардан ҳақиқатда кетиши зарур булганларини ажратиб олиши керак.

© Sputnik
Работа Общественного совета при посольстве Узбекистана

Кенгаш фаолиятида энг мураккаби ҳам ана шу. Чунки ҳақиқатдан Ўзбекистонга қайтиши зарур бўлган фуқаролар билан бирга турли сабабларни важ қилиб, Ўзбекистонга қайтиш истагида бўлганлар ҳам жуда кўп. Аниқроғи, аризаларнинг аксарияти ана шундай деса ҳам бўлади.

Эслатиб ўтамиз, айни дамда Ўзбекистонга оғир касал, 7 ойдан ортиқ ҳомиласи бўлган, ногирон, кекса ва ёш болалари аёллар жўнатилмоқда. Лекин аризаларнинг аксарияти кўринишидан соғлом, ёши ҳам кексаймаган, хуллас Ўзбекистонга кетиш сабаби ҳам яққол кўриниб турмайдиган фуқаролардан келиб тушган.

Кенгаш аъзоларидан бири бўлган Умид исмли ёш йигит аллақачон бундай аризаларни бир қарашда ажратадиган бўлиб қолган.

Навбатдаги аризани қўлга оларкан уни синчиклаб ўқий бошлайди. Ўрта ёшли амаки, Россияга ишлаш мақсадида келган, ошқозон ости бези оғриши ҳақида тиббий маълумотнома бириктирилган. Унда касаллик сурункали экани қайд этилган. Демак, тезда жўнатишга асос йўқ. Маълумотнома шифокор томонидан қўшимча текшириш керак.

Яна бир ариза, ёш аёл киши томонидан юборилган. У киши 3 йил олдин касалхонадан берилган тиббий маълумотномани архивдан олиб юборибдилар. Бу маълумотноманинг ҳозирги вазиятга нима алоқаси бор экан. Бу ариза ҳам қўшимча текширишга қолдирилади.

Учинчи ариза, ёш йигит, реанимацияда ётибман деб ёзган. Ҳақиқатдан ҳам касалхонада капельница остида тушган сурати бор. Лекин суратнинг санаси кўрсатилмаган, ҳеч қандай тиббий ҳужжат ҳам тақдим этилмаган, реанимацияга тушиш сабаби ҳам кўрсатилмаган. Бунга қўшимча қўнғироқ қилиш керак. Аризаси алоҳида олиб қўйилди.

Яна бир ариза - ёши 60 дан ошган амаки, Афғон уруши фахрийси экан. Тегишли ҳужжат ҳам илова қилинган, яраланиш оқибатида 2 гуруҳ ногиронлиги ҳам бор экан. Бу кишини рўйхатга қўшса бўлади. Ҳам ёши, ҳам ногиронлиги бор.

Бешинчи ариза – ёш йигит паспорт нусхаси ва Ўзбекистондан бир неча кун олдин берилган ўлим тўғрисида гувоҳнома нусхаси. Отаси вафот этгани туфайли уйга кетиш керак. Буни ҳам рўйхатга қўшамиз, илож йўқ.

Яхшиям, Жамоатчилик кенгаши сафида профессионал шифокор бор. Унинг ёрдамида рентген ва УЗИ суратларини диагнозга мослигини, шифокор ташхисларини ҳақиқийлигини, касаллик оғирми ёки енгилми – шуларнинг барчасини тезда аниқлаш мумкин.

Шу тариқа навбатдаги чартер парвозга рўйхат шаклланади ва охир оқибат самолётга 82 та яшаш шароити оғир бўлган ёш болали оилалар, 38 нафар ҳомиладор ва ёш болали аёллар, 43 нафар ҳомиладор аёллар,  19 нафар оғир касаллар, 16 нафар қариялар киритилди.

Рўйхат тўлиқ шаклланиб бўлганидан вақт ярим тундан ошган эди. Энди уйга тарқалса ҳам бўлади. Эртага эрталабдан рўйхатга киритилган фуқароларга бирма-бир қўнғироқ қилиб қачон аэропортга келиш кераклиги, чипта нархи ва бошқа маълумотларни айтамиз.

Хостел

Пандемия туфайли парвозлар бекор қилинган дастлабки кунлар эди. Внуково аэропортида 200га яқин фуқаро Шереметьево аэропортида 60 киши қолиб кетди. Ундан ташқари яқин 3-4 кун ичида парвоз қилиши керак бўлган фуқаролар орасида бир неча киши турар жойсиз қолган эди.

Граждане республики Узбекистан в аэропорту Внуково
Посольство республики Узбекистан в РФ

Бундай вазиятда, элчихона уйсиз қолган фуқароларни муаммосини ҳал қилиши керак эди. Парвозлар қайта тикланиб, фуқароларни Ўзбекистонга жўнатиш имконияти пайдо бўлганига қадар, элчихона хостел топиб, у ерда фуқароларни жойлаштирди. Ундан ташқари ҳомийлар ёрдами билан хостелда қолган фуқароларни 2-3 маҳал иссиқ овқат билан таъминлашни бошлади.

Айтиш жоизки, хостелда туришга мажбур бўлган фуқаролар дастлаб 40 киши бўлган бўлса, бугунги кунда уларнинг сони 150 кишидан ошган. Бошида ҳақиқатдан учиб кетиши керан бўлган фуқаролар бўлса, кейин элчихонага келиб “мен турар жойсиз қолдим” деган фуқаролар орасида, аслида турар жойи бўлган, лекин “хостелда турсам тезроқ жўнатишади” қабилида режа тузган кишилар ҳам бўлган.

Лекин кунлар ўтаверган хостелдагилар эса ҳеч қаерга жўнатилмаган. Чунки парвоздаги ўринлар дастлаб қария, ногирон, кекса, ҳомиладор ва ёш болали аёлларга берилган. Шунда, бир неча кундан бери хостелда турган, ёш, соғлом фуқаролар хостелга янги олиб келинган касал ва ҳомиладор аёлларга “сен нега бу ерга келдинг, сен келмасанг мени жўнатишарди” қабилида тажовузлар ҳам уюштирилган.

Ана шундай можаролар юз берганидан сўнг элчихона ходимлари хостелга бориб фуқароларга “хостелда яшаш биринчи бўлиб учиб кетиш кафолатини бермайди” деб қайтадан тушунтирган. Шундан сўнг 16 киши ўзи меҳмонхонани ўз хоҳиши билан тарк этган.

Миннатдорлик

Пандемия шароитида, қисқа муддат ичида “Меҳр” фонди фаолиятини ташкил қилиб, мигрантларга амалий ёрдам беришни бошлаган бизнесмен Алишер Усмоновнинг ёрдам жуда катта, албатта.

Шу билан бирга, пандемия туфайли турли муаммолар бошланган илк кунларда Ўзбекистон элчихонасига Москвадан, Россия ва дунёнинг турли бурчакларидан тадбиркорлар ва оддий фуқаролар қўнғироқ қилиб ўз ёрдамларини таклиф қилишган. Бу элчихона учун ҳам кутилмаган ҳол бўлган. Бу борада, айниқса, Москвада фаолият юритаётган Ўзбекистон билан боғлиқ бўлган тадбиркорларнинг ёрдами жуда қўл келган.

Москвадаги 30дан ортиқ ўзбек ресторан, ошхона ва кафелари  коронавирус пандемияси бошланганидан сўнг ўз ташаббуси билан аэропортда қолиб кетган, хостелда яшаётган ва бошқа муҳтож мигрантларга кунига 2-3 маҳал овқат етказиб беришни бошлаган ва шу кунга қадар давом эттирмоқда.

Бошқа тадбиркорлар “Раҳмат” акцияси доирасида талаба ва карантинда бўлган фуқароларга тайёр овқат етказиб бериш билан шуғулланишмоқда.  

Яна бир тадбиркорлар элчихонадаги кол-центр учун керакли аспоб-ускуналар олиб келди. Исмини ошкор қилишни истамаган тадбиркор, 2та ноутбук, принтер, роутер ва чекланмаган миқдорда қўнғироқлар амалга ошириш имкони бўлган сим карталар ва бошқа ускуналар олиб келган эди.

© Sputnik
Работа Общественного совета при посольстве Узбекистана

Ватандошлар ва Ўзбекистон билан боғлиқ тадбиркорларнинг улкан кўмаги эвазига Ўзбекистон элчихонаси пандемия шароитида иш жойини, турар жойини йўқотиб Ўзбекистонга қайта олмаётган фуқароларни турар жой билан таъминлаш ва уларни кунига 2 маҳал иссиқ овқат етказиб беришга имкон пайдо бўлди.

Ундан ташқари ётохонада қолган юзлаб талабалар, коронавируснинг енгил кўринишидан уйида даволанаётганлар ўнлаб фуқаролар, яшашга маблағсиз қолган бир неча оилаларга озиқ-овқат етказиб бериш имкони пайдо бўлди.

“Биз, турар жойи бўлмаган, овқатланишга пули бўлмаса, ҳар қандай Ўзбекистон фуқаросини қабул қилишга тайёрмиз”, - дейди элчихона вакили. 

Шунингдек, Ўзбекистон элчихонаси Внуково аэропорти раҳбаритятига миннатдорлик билдиришди. Парвозлар бекор қилиниб меҳнат мигрантлари 3-4 кун давомида аэропорт ичида қолиб кетишга мажбур бўлган улар, имкон қадар ёрдам беришга, мигрантлар учун алоҳида хона ажратишга ҳаракат қилишган. Ҳеч кимни кўчага ҳайдамаган.

Пандемия бошланиш кунларида Шереметьево аэропортининг транзит ҳудудида ҳам 60 нафар Ўзбекистон фуқаролари қолиб кетган эди. Уларни навбатдаги парвозга жойлаштириш учун бир неча кун давомида кутишга тўғри келди. Ўшандан аэропортнинг транзит ҳудудида жойлашган “Узбечка” кафеси ҳам мигрантларни овқатлантиришда катта ёрдам кўрсатди. Улар ҳомийлар ажратган пулдан ортиқ даражада мигрантларга иссиқ овқат тайёрлаб беришган. Шунингдек, Шереметьево аэропорти ҳамда “Аэрофлот” компанияси раҳбарияти транзит ҳудудда қолиб кетган мигрантларни олиб чиқиб кетишда ўз ҳиссасини қўшган.

Элчихона ходимлари пандемия шароитида Москва шаҳридаги ва аэропортлардаги полиция ходимларининг ҳаракатларини ҳам алоҳиди қайд этиб ўтишди. Улар айтишига қараганда Россия ҳуқуқни сақлаш органлари ходимлари ҳар қандай вазиятда фақат қонун доирасида, юқори профессионал даражада ҳаракат қилишган.

Мени тезроқ уйга жўнатинг...

“Менда коронавирус тасдиқланди, мени тезроқ уйга жўнатинг – мана справка... ” Элчихонага мана шундай фуқаролар ҳам мурожаат қилишмоқда.

Юзи қизарган, тез-тез йўталиб тураётган, тана ҳарорати ошгани яққол билниб турадиган фуқаролар ҳам элчихонага келиб, "мени тезроқ жўнатинг" деб мурожаат қилишмоқда. Ваҳоланки, улар аллақачон касалликка чалинган ва уйдан ташқарига чиқиши мумкин эмас. Уйидан чиқиб бошқаларга касаллик юқтиргани учун Россия қонунчилигига кўра улар жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин...

Афсуски бу фуқаролар нафақат ўзларини, балки бошқалар умрини ҳам қадрламайди. Элчихонага келиб, ўнлаб фуқаролар билан бирга навбатда туриб, ичкарида ходимлар билан мулоқотда бўлиб ... Ва охир оқибат минг марта айтилган гапни эшитиб қайтишади. ..

Ана шундай фуқаролар туфайли шу кунларда юзлаб кишиларга ёрдам бераётган элчихона ходимларининг ярмидан кўпи касалликка чалиниб, карантинга олинишга мажбур бўлишди. Агар бутун элчихона касал бўлганида нима бўларди? Ёрдамга муҳтож одамлар кўчада ухлармиди? Ким уларни хостелга жойлаштирар эди? Ким уларни иссиқ овқат билан таъминлар эди?

Касал бўлидингми  - уйдан чиқма! Чунки, сенга ҳеч нарса қилмаса ҳам ёши катталар, диабет, юрак хуружи, сурункали ўпка касалларга коронавирус юқтирсанг улар вафот этиши мумкин!

Шуниси аниқ-ки – одатда касал, ёки ногирон киши бошқа юртга ишлаш учун бормайди. Соғлом, куч-қувватга тўлган фуқаролар ишлаш учун келади. Лекин, элчихона ҳар куни юзлаб касал ва ногирон Ўзбекистонга “срочно қайтиши керак” бўлган фуқаролар мурожаат қилмоқда. Ким ошқозон ости безини эски касали важ қилиб, яна бирининг эсига бўйракдаги тош тушган, бошқасида геморрой...

- Барчани олиб чиқиб кетамиз ҳеч ким қолмайди, фақат сабр қилинг, аввал ногиронлар, қариялар, ҳомиладор ва касаллар шунингдек ёш болали оилалар олиб  чиқилади, - дейди элчихона биринчи котиби Темурбек Шамсибоев.

Қийналганларга ёрдам берамиз, уйсиз қолганларни хостелга жойлаштирамиз, лекин ҳаммани тезда олиб кетишнинг иложи йўқ. Чунки Ўзбекистонга боргандан кейин 2 ҳафта карантинда қолиш керак,  карантин шаҳарчасида эса жойлар чекланган, деб тушунтиради Ўзбекистон элчихонаси вакили.

3141
Перчатки для пассажиров метро в Ташкенте

Ўзбекистонда коронавирус: 22 октябрь асосий хабарлари

344
Сутка давомида 223 кишида коронавирус аниқланди, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 64 439 нафарни ташкил қилмоқда.

ТОШКЕНТ, 22 окт — Sputnik. Sputnik Ўзбекистон республикадаги эпидемиологик вазият тўғрисида асосий хабарларни тўплади.

Бир сутка давомида 223 кишида коронавирус аниқланди, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 64 439   нафарни ташкил қилмоқда.

Янги касалланиш ҳолатларининг: 84 нафари Тошкент шаҳрида, 12 нафари Андижон вилоятида, 8 нафари Тошкент вилоятида коронавирусга чалинган беморлар билан мулоқотда бўлганлиги сабабли намуна олинган фуқаролар орасида аниқланган.

Соғайиш кўрсаткичи

Бугуннинг ўзида 235 нафар бемор тузалди. Республика бўйлаб жами соғайганлар сони 61 658 нафарга етди. Соғайиш кўрсаткичи 95 фоиз.

Айни пайтда 2 241 нафар беморга белгиланган стандартлар бўйича даво чоралари кўрилмоқда.

Ўлим ҳолатлари

Кун давомида коронавирусга чалинган 4 нафар бемор вафот этди.

Ўзбекистонда жами 540 киши пандемия қурбони бўлди.

Тошкент-Токио

“Uzbekistan Airways” АЖ 2-3-ноябр кунлари Тошкент-Токио-Тошкент йўналиши бўйича парвозлар амалга оширилиши ҳақида маълум қилди. Авиачипталарни “Uzbekistan airways sales” филиалидан, авиакомпаниянинг сайтидан, шунингдек, “Uzbekistan Airways” АЖнинг сотувлар бўйича агентлари офисларидан сотиб олиш мумкин.

Поезд қатнови

Россиядан 8 мингдан зиёд ўзбекистонликни олиб келиш учун қўшимча поезд қатновлари йўлга қўйилади. Қатновлар вақти ва санаси ҳақида батафсил қуйида.

Дунё саломатлиги

Дунё бўйлаб инфекцияни юқтириб олган кишиларнинг сони 41,5 миллиондан ошди, 1,1 миллион ортиқ киши вафот этди, 30,9 миллион киши тузалди. Энг кўп ҳолатлар АҚШда (8,6 млн), Ҳиндистонда (7,7 млн), Бразилияда (5,3 млн).

344
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси
Пассажиры на платформе Курского вокзала в Москве

Ҳимоя ниқоби қандай тақилади - шифокор маслаҳати

133
(Янгиланган 18:29 22.10.2020)
Ҳимоя ниқобининг рангли томони ташқарида бўлиши керакми? Айрим шифокорлар ниқобни қандай тақишнинг фарқи йўқ деб ҳисоблайди, лекин бошқалар эса оқ томони ва рангли томони турли вазифа бажаришига ишонади. 

ТОШКЕНТ, 22 окт — Sputnik. Россиялик таниқли шифокор Александр Мясников тиббий ниқобнинг қайси томони билан тақишнинг фарқи йўқ деб ҳисоблайди, асосийси у бурунга ёпишиб турса бўлди.  

Ниқоб ишлаб чиқарувчилар эса - иккала томонининг фарқи бор деб ҳисоблайди. Улар айтишига кўра, ниқобнинг ҳар бир қатлами ўз хусусиятларига эга бўлиб, қулайлик ва тақиш узоқлигига таъсир қилади. 

Хусусан, унинг қалин оқ қатлами ташқи муҳтдан ҳимоя қилади, намликни сўриб олади ва ниқоб ичида буғ пайдо бўлишини олдини олади. Рангли қатлам эса - аксинча намликни ўзига тортмайди ва инсон юзини ва нафас йўлини ташқаридаги зарали томчилардан ҳимоя қилади.  

Шу сабабли ниқобнинг рангли томонини (кўк ёки яшил) ташқарига қилиб таққан маъқул. Оқ томони эса бурунга ёпишиб туриши керак. 

133
Лаборанты обрабатывают флаконы для новой вакцины от коронавируса AstraZeneca

Вакцина ва маймунлар: "Россия фейки" ҳақида британия фейки

107
Британия ОАВлари Россиянинг инсониятга қарши навбатдаги диверсиясини фош этишди. Бу хабар туманли альбионда бир неча кун давомида асосий янгилик мақомини ушлаб турди

Владимир Корнилов

Британиядаги ҳолатга назар солинг: мамлакатда пандемия билан боғлиқ ҳолат ўта абгор, ҳукумат қўллаётган янги карантин чораларига қарши бутун бошли минтақалар бош кўтармоқда, Европа иттифоқи билан Brexit хусусидаги музокаралар боши берк кўчага кириб қолган ва бу яқин истиқболда иқтисодий коллапсни юзага келтириши мумкин, Шотландиянинг ажралиб чиқишини ғояси қўллаб-қувватланиши ўзининг чўққисига етди ва бу мамлакатнинг дарз кетишига олиб келиши мумкин. Тасаввур қилдингиз-а, муаммолар кўламини?

Мана шундай бир шароитда британ нашрлари ўзларининг биринчи саҳифаларида: "Телба Russkies вакцина бизни шимпанзега айлантиради, дея бонг уришмоқда", деб ёзиб чиқишди.

Нашрларнинг деярли барчаси кулгили коллажлар эълон қилган бўлиб, уларда Британия бош вазири Борис Жонсон сурати йетига айлантирилган ва суратга "Мен қор одам вакцинамни яхши кўраман", деган изоҳ берилган эди.

Айрим манбаларга таянган ҳолда британ ОАВлари бу фотосуратлар Россия давлати ёки Россия расмий шахслари буюртмаси асосида коронавирусга қарши ишлаб чиқилаётган бўлғуси британ вакцинасини обрўсизлантиришга ва у одамларни маймунга айлантиради деган мазмунда тарқатиладиган дезинформациянинг бир қисми сифатида ишлаб чиқарилган ёки тарқатилганини иддао қилишган эди.

Бундай таъкидлар The Times нашри томонидан тарқатилган, яъни у илк манба бўлган. Нашр гўёки ўз "суриштируви" ниқоби остида ушбу мавзуда бир нечта шов-шувли материаллар эълон қилган.

Аммо Россия давлатининг бу ишга қандай алоқаси бор. Бу саволга жавобни The Times ўзи ўйлаб топган фитнага қизиқишни тобора оширган ҳолда жавоб беришга уринган. Нашр "ушбу пропагандага бўлган уриниш Кремль томонидан бевосита бошқарилганми, тушунарсиз, аммо айрим россиялик мансабдорлар бу иш ташкилоти ва оммага тарқатилишига жалб этилганликлари хусусида далиллар мавжуд"лигини баён этган.

Аммо асосий мақолада ушбу таъкид унчалик кескин жарангламайди: "Оксфорд тадқиқотига қарши кампания россиялик расмий шахслар билан боғлиқ бўлиши мумкин. <…> ушбу шахсларнинг жалб этилиши Кремль бу ташвиқот уриниши ҳақида буйруқ бергани, уни маъқуллагани ёки у ҳақда билганини англатмайди".

Хуллас, нашрнинг кўпсонли кузатувчиларига барча газеталар сарлавҳаларига чиқарилган фитнага оид сарлавҳа (бу ишнинг барчасини Россия амалга ошираётгани) ҳақида тушунтириш берилмади. Бунинг ўрнига муштарийларни газета сайтига кириб, 40-дақиқалик подкастни тинглашга даъват қилишди - гўёки у ерда ҳаммаси батафсил тушунтирилган ва далилланган.

Афтидан, бошқа ОАВлар ҳам (хусусан британия матбуоти билан бир қаторда американики ҳам) кўпам узоққа бориб ўтирмадилар ва The Times маълумотига , яъни унинг ўша подкастида Россия расмий шахслари ҳозирча мавжуд бўлмаган британ вакцинасини дискредитация қилувчи интернет-мемлар яратилишига алоқадорлиги тўғрисидаги далиллар борлигига ишониб қўя қолишди.

Пандемияга уч марта зарба: Россияда коронавирусга қарши 3-чи вакцинани синовлари бошланди
Ruptly / РФПИ / АФК "Система", завод "Биннофарм" / Роспотребнадзор

Шу боис ҳам Россия дезинформация кампаниясига "герасимов ҳарбий доктринасининг бир қисмига сингари қаралди - РФ қуролли кучлари бош штаби раҳбари Валерий Герасимов стратегиясига Ғарб оавлари важ бўлса-бўлмаса ҳавола қилишни жуда ёқтиришади.

Аммо The Times подкастини тингласангиз, трансляция давомида ҳозир "биз сизларга Россия давлатининг бу ишга алоқадорлигини ҳозир исботлаб берамиз", деган ваъдалар кўп бор янграганига гувоҳ бўласиз. Ташкилотчилар хусусида гап айтишга фурсат етганида эса, Россия тўғридан-тўғри инвестициялари фонди бош директори - Кирилл Дмитриев фамилияси янграйди.

Газета журналистлари штатдаги "кремленологлар" билан Дмитриев шахсини, унинг фондини ва ҳатто Владимир Путин улар томонидан ташкиллаштирилган кампаниядан хабардор бўлган-бўлмагани сингари мавзуларни муҳокама қиладилар.

Бундан тахмин қилса бўладики, The Times гўёки бу ишнинг изига тушган — "йети Жонсон" картинкалари ортида турган амалдорлар эса мана шулар бўлади. Аммо шу вақтда ажабтовур бир гап айтилади: "Кирилл Дмитриев бизда мавжуд далиллар орасида тилга олинмаган. Унинг дезинформацияга алоқадорлиги ҳақида шама ҳам йўқ, ҳатто". Бори шу. Яъни шу жойда россиялик амалдорларга" элтувчи сирли иплар ногаҳон узилади. Дарвоқе, Россиядаги жиноятчилик ҳақида юзаки ёзадиган китоблари билан машҳур эксперт Марк Галеотти ушбу кампания ортида "аллақандай кремль герцоглари ва баронлари" туриши ҳақида фикр билдирганини айтмаганда, албатт. Ҳа, бу гапнинг "далил"дан қандай кам жойи бор?

Шундан сўнг навбатдаги "инсайд" келтирилади: гўёки, аллақандай Россия давлат каналларидан бирида британ вакцинаси синовлари вақтида тестда ишитирок этганларнинг икки нафари ўлгани, аммо улар вафотини гўёки яширишаётгани ҳақида фейкка тайёргарлик кўрилган эмиш. Гўё вакцина фақат маймунларда ишлаши, одамларда ишламаслиги далили эмиш бу. Бир вақтнинг ўзида ушбу кампания ҳатто бошланмагани, бу зотан Россия телевидениеси учун ҳам ортиқчалик қилгани ҳақида қўшимча қилинади.

Яъни ҳеч ким ҳеч қаерда эълон қилмаган подкаст муаллифлари бу хабарни қаердан олишгани ҳақида ҳам бехабармиз. Аммо шундан сўнг The Timesдан факт-чекинг эътиборга ҳавола қилиниб, улар бунда ҳеч қаерда эълон қилинмаган "сенсацияни" "инкор" этишади.

Ҳеч қаерда янграмаган янгиликни ўртага ташлаб, сўнг унга қарши жон-жаҳди билан курашиш - обрўли журналистика амалиётида алланечук янгиликдир.

Шу билан бирга, британиядаги AstraZeneca компаниясининг вакцинасини ўзида синаган одамлардан бири шу ҳафтада Бразилияда оламдан кўз юмгани рост. Бу ҳақда жаҳон  ахборот агентликлари хабар беришди. Буни энди "россия дезинформациясига" йўйиш анча қийин кечади.

Шу тариқа, бирорта материалда Россия давлатининг, Россия расмийларининг ёки норасмий шахсларининг Жонсон ва ковид ҳақида кулгили мемларни ишлаб чиқишганини маълум маънода бўлса-да, исботловчи далиллар йўқ.

Интернет шундай суратларга тўла ростдан ҳам. Аммо уларнинг биринчи манбаи - The Timesга олиб келади. Бунгача улар қаердадир чоп этилганми-йўқ, билмайман, аммо айнан ўша газета бу суратларнинг дунё бўйлаб кенг тарқалишига старт берган эди.

Нашр таъкидига кўра, шунга ўхшаш мемлар учта оддий ресурсларда чоп этилган — уларнинг иккитаси британия ва биттаси брюсселда. Аммо бу сурат билан боғлиқ мутлақо бошқача суратни EUReporter сайтида топиш мумкин. Бундан келиб чиқадики, бу сингари коллажлар тарқатувчиси айнан The Times бўлган. Британия вакцинасининг обрўсини туширишни мақсад қилган ва уни маймунники деб атаган бирор кимса топилган бўлса ҳам, у энг таъсирчан ва арзон усулни қўллаган: у бу усулни машҳур британия газетаси редакциясига ташлаган ва унга Россия дезинформацияси далили сифатида кўриниш берган.

Бўлди. Шундан сўнг мемлар интернет бўйлаб тарқалиб кетган. Жуда ажабтовур самара. Аммо ҳаммаси шундай экан, бундан келиб чиқадики, The Times дезинформацияни тарқатиш инструменти бўлган (Ва бу дезинформация Россияники эмас).

Бу воқеага Россиядан кимнингдир жалб этилганлиги далили йўқ бўлса-да, аммо Лондон реакцияси ўта кескинлигини, у жаҳл билан реакция билдираётганини кўраяпмиз. Британия ташқи ишлар вазири Доминик Рааб Москвани оксфорд вакцинасини дискредитация қилишда айблашда улгурди. Санкцияларнинг ҳам қулоғи кўриниб қолди, чоғи. Ва бунда The Times нинг ўзи Кремль бу воқеага алоқадор бўлмаслиги мумкин, деб таъкидлагани катта роль ўйнамайди. Британиялик вазирларга сарлавҳалардан кейинини ўқиш шарт эмас.

Бу россияга нега керак, деган саволга нашр ўз таҳририят колонкасида оддий жавоб берган: бу билан барча вакциналарга нисбатан глобал ишонч йўқолаётган эмиш. Аммо айни вақтда коронавирусга қарши бутун дунёда ҳозирча ягона вакцинага эга бўлиб турган Россияга вакцинацияга нисбатан ишончни поймол қилиш унчалик ҳам фойдали эмас. Аммо Ғарбда бу ҳолатда мантиқнинг кимга ҳам қизиғи бор дерсиз?

Британиядаги Россия элчихонаси Россия давлати британия вакцинасига бўлган ишончни йўққа чиқариш учун ташвиқот олиб бораётган бўлиши мумкинлиги ҳақидаги тахмин ўз-ўзидан дезинформацияга мисол бўлишини тушунтирди.

Эътибор беринг, британия ОАВнинг бу "сенсацияси"ни бирорта ижтимоий тармоқда блокланган эмас, бу хабарлар "қўшимча текширишга муҳтожлиги" ҳақида ҳам ҳеч ким айтгани йўқ. Ахир бу Хантер Байденнинг унинг отаси - АҚШ президентлигига номзодни дискредитация қилувчи электрон хатлари билан боғлиқ можаро эмасда. Акс ҳолатда ижтимоий тармоқлар анча тез ва кескин ҳаракат қилган бўлардилар, яқинда бўлгани каби Х.Байден ҳақида компроматни эълон қилишга жазм қилган New York Post газетаси саҳифалари тезда блоклагани сингари.

Аммо вакцина ва маймунлар ҳақида эълон қилган британия "сенсацияси"ни ҳеч ким блокламаяпти. Ахир, гап руслар ҳақида борар экан, турфа аҳмоқона айбловларни, уларни ҳатто текшириб ўтирмасдан чоп этиш мумкинда.

Шу ўринда, яна бир мантиқий савол туғилади: буларнинг барчаси британ ОАВларига нега керак? Хусусан, жавоб мақола бошида берилган эди. Камида икки кун давомида жамоатчилик мамлакатнинг реал муаммоларини муҳокама қилишдан чалғийди ва "бу русларнинг қандай шумлигидан" қаттиқ ранжийди. Маймун вакцинаси ҳақидаги мақолалар таъсири камайгач эса, янги сенсацияни ўртага ташлаш мумкин. Дейлик, қандай қилиб шумният руслар Олимпиада-2020ни тўхтатишга уринишгани-ю, мардонавор британ махсус хизматлари эса бу тил бириктирувга қай тарзда чек қўйишгани ҳақида. Шундай қилинса, яна бир неча кунга шовқин-сурон ва жанжал тайёр, ҳисоб. Фақат у бу ким ҳеч бўлмаса битта гувоҳ ва далилни тақдим этинг, деб қолмаса бўлди. Буёғи ортиқчада.

107