Винокур уни кулги қироли деб тан олган. Аския устаси Мамасиддиқ Шераев билан интервью

1158
(Янгиланган 10:28 18.02.2021)
Таниқли сўз устаси Мамасиддиқ Шераев Sputnik Ўзбекистон мухбири билан суҳбатда ўзбек миллий қизиқчилигининг бугунги ҳолати, рус юмористи Райкин тақдирида ўзбек аскиячиси қандай роль ўйнагани ва "Миллион" гуруҳи камчиликлари хусусида ўз фикр-мулоҳазаларини билдирди.

Таниқли кулги устаси, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Мамасиддиқ Шераев 1946 йилда Марғилон шаҳрида туғилган. Тошкент театр ва рассомчилик институтини тамомлаган.

- Мамасиддиқ ака, суҳбатимизни пандемия ҳақидаги саволдан бошласак. Аскияни ишқибозлари кўплигини биламиз, карантин чоралари туфайли, мухлисларсиз зерикиб қолмадиларингизми?

- Дарҳақиқат, халқимиз аския томоша қилишга ишқибоз, аския шинавандалари кўп. Концерт қилсак, 30 минглаб одам келарди.  Чойхоналарда чойларни дамлаб, ошларга буюртма бериб, ҳатто каравотларни олдиндан банд қилиб қўйишарди.

Sputnik
Острословисты

Пандемия сабабли бундай йиғинлар тўхтади. Аммо пандемияни бир томони маъқул келди. Икки метр масофада ётганимиз учун хурсанд бўляпман (бу аскиядан сўнг кулги кўтарилади). Худо хоҳласа, бу кунлар ўтиб, кўрмагандай бўлиб кетамиз.

Зерикиш бўлгани йўқ. Пандемия шароитида халқни руҳиятини кўтариш мақсадида сиз билан суҳбатлашиб турган мана шу – Марғилон шаҳар "Мусиқали мақом ва аския" театрида, шунингдек, Қўқондаги театрда шогирдлар билан томошабинсиз концертлар уюштириб турдик.

- Аския санъати фақат ўзбекларда бор, дунёда бошқа ҳеч бир миллатда йўқ, деган фикрга қандай қарайсиз? Нега шунақа? 

- Аския санъати узоқ тарихга эга, аммо алоҳида жанр сифатида ўн бешинчи асрдан бошлаб шаклланган ва бугунги кунгача давом этяпти. Бу санъат тури бошқа давлатда йўқ бўлгани учун ҳам россиялик сўз усталари, устоз санъаткорлар тан олиб гапиришган-да.

РСФСР халқ артисти, россиялик дўстимиз Владимир Винокур "Ҳозиржавоблик – бу аския санъати. У фақат Ўзбекистонда, Фарғона водийсида бор. Аскиячи – бу кулги қироли, у Мамасиддиқ Шераев" деганлар.

Машҳур рус қизиқчиси Аркадий Райкин ҳам аския устаси – Ўзбекистон халқ артисти Юсуфжон қизиқ Шакаржоновни "устозим" дея тан олган, улуғлаган, ҳурмат қилган. Устоздан аския, миниатюраларни ўрганиб, кейинчалик сатира театрини очган.

Барчага машҳур Юрий Никулин циркда бирга ишлаган устоз Юсуфжон қизиқдан конферансликни ўрганган. Устоздан бундай сабоқларни олган Никулин кам бўлмаган, СССР халқ артисти бўлган.

Бугунги кўп ёшлар қизиқчиниям аскиячи дейди, масҳарабозниям. Аскиячи билан латифачини орасида ер билан осмонча фарқ бор, ахир. Аския – илоҳий санъат, аскиячи тилнинг кенг имкониятларини, сўз ўйини, қочирим, кесатиқ, ўхшатиш, муболаға сингари ҳажв санъати воситаларини пухта эгаллаган бўлиши лозим. Чунки аския тайёргарликсиз қилинади. Мавзусини айтсангиз – бўлди, буёғи кетаверади.

- Аския санъатининг юзага келишига балки ўзбеклар айрим масалаларда очиқ гаплашишдан уялиб, айрим сўзларга икки хил маъно бергани, рамзлар ва ишоралар билан гаплашишга ўргангани сабаб бўлганмикин? 

- Ўзбек тили сермаъно, бой тиллиги учун ҳам ҳар битта гап остида кулги ётади.

Дейлик, эр-хотин уришиб қолса, хотин "мани тўйдирвордингиз" дейди. Ёки маҳалладан келин олдингиз. Уйга келсангиз, келин ҳам, невара ҳам йўқ. "Келин қани?", десангиз,  "Ҳозир онасиникига кириб кетди", дейишади.

Sputnik
Зрители на представлении аския

Академик, шоир Ғафур Ғуломнинг "аския – бу эркакларнинг ҳаммоми" деган гапи бор.

Яна кулдиришнинг ичида энг қийин, энг нафиси – бу аския, деган гапни ҳам шу киши айтганлар.

- Бугунги кунда тўрт-беш киши бир бўлиб олиб, ўзларини фалончи гуруҳ деб номлаб, қизиқчи номига даъвогарлик қилиб, концерт бераётганлар сони кўп. Сиз бу ҳолатга қандай қарайсиз?

- Яқинда 580 йиллиги нишонланган ҳазрат Алишер Навоий бобомизда шундай сатрлар бор:

Кулгики ўз ҳаддидин ўлди йироқ,

Йиғламоқ андин кўп эрур яхшироқ...

Афсуски, саҳналарда чиқиш қилаётган ўша "Миллион", "Дизайн" деган гуруҳлар ўзбек миллий қизиқчилиги ўзи нима, аския нима, масхарабозлик нима яхши тушунишмайди. Ота-боболаримиздан қолган бир нақл бор: устоз кўрмаган шогирд ҳар мақомда йўрғалар.

Юқорида айтдим, ўзбек тили бой тил, халқ орасида тагдор аскиялар кўп, деб. Лекин бугун биз нари борса таржима қилинган латифаларга куляпмиз. Сунъий кулдиряпмиз. Натижада бачканалашиб кетди ҳажв санъати ҳам.

"Миллион"ми, бошқасими, биронта раҳбари келиб, "Мана шуни халққа олиб чиқмоқчимиз, устоз, кўриб, камчиликларини айтсангиз", демаган.

Бизни давримизда саҳнага чиқишдан аввал коллегия бўларди, ўнлаб улуғ устозлар “Кимни шеъри бу?”, “Кимни мусиқаси?” дея савол беришарди. Шундан ўтса, телевидениега қўйиларди, радиога чиқарди.

Олий саҳнани ўзига яраша қонун-қоидаси бўлади. Саҳнага цензура билан чиқиб, халққа тарбиявий аҳамиятга эга нарсаларни етказишимиз керак. Залда оталаримиз, онахонларимиз, ёш ўғил-қизларимиз ўтирган экан, қуюшқондан чиқиш ярамайди.

Биз аския қилишдан аввал залда кимлар йиғилганига эътибор берамиз. Оналаримиз, қизларимиз бўлса, дастуримиз шунга мослаб танланади.

Sputnik
Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Мамасиддиқ Шераев билан интервью жараёни.

Чойхона учун бошқа дастурларимиз бор. Наврўз, Мустақиллик сингари байрамларимиз учун ҳам алоҳида мавзуларда аския кетади.

"Гап экан", деб, деб ҳар хил гапни гапириб, элни назаридан қолишдан ёмони бўлмаса керак. Қудуқни игна билан қазгандай қазасиз, аммо уни бир пасда кўмиб юбориш мумкин.

Суҳбатдан олдин ташкиллаштирилган концертда шогирдларимизни аскиясини эшитдингизми?

"Хавсана, хой хавсана, умид билан ўқишга кирибсану, дарсларга келмаяпсан-а", ё "Хавсана, жон хавсана, синфга сардор бўптуриб, келинглар, кутубхонага кириб, домла берган дарсларни қайтарайлик демаяпсана", деяпти.

Бу гаплар тагида катта маъно бор.

Қизиқчиликдан мақсад фақат кулдириш эмас, балки кулдириб, тарбиялаш.

- Умуман, аския санъатининг келажагини қандай кўрасиз? Уни санъат сифатда тарғиб этиш керакми?

- Албатта! Аския келажак авлодга қолиши керак. Шу мақсадда давлат раҳбари олдимизга катта вазифа қўйганлар. Президентимиз 2019 йил май ойида Фарғона вилоятига келганларидан сўнг 19 та маданият марказлари қошида “Ёш аскиячилар” тўгараги ташкил қилинган эди. Мени уларга раҳбар этиб тайинлашди. Сўнг, ўтган йили февраль ойида “Ўзбек халқининг аския ва қизиқчилик санъати” номли китоб тақдимотини ўтказдик. Ўзбекистон халқ артисти, Фарғона давлат университети профессори Султонали Маннопов билан биргаликда аския дарслик китобини ёздик.

Энди ёш аскиячилар тўгараклари филиалларини республика бўйлаб ташкил қилиш режамизда бор. Чунки ёш талантлар кўп ёшларимиз орасида, уларни излаб топишимиз керак.

Ҳозирда Маданият вазири Озодбек Назарбеков билан бирга тўгаракларни тамомлаган энг иқтидорлиларига Қўқондаги маданият институти филиалига йўлланма бериш амалиётини йўлга қўймоқчимиз.

Ҳозирда 9 нафар шогирдим бор, аммо 34 миллион халқ учун бу ниҳоятда кам. Иқтидорли ёшлар орасида ҳар мингтасидан биттасида талант бўлса, бошимиз осмонга етарди.

Юртбошимиз бизни олдимизга қўйган вазифани охирига етказишимиз керак.

1158
Мужчина держит папку в руке

Ҳарбий хизмат, ички ишлар ва божхона: пенсия таъминотига доир янги қонун

632
(Янгиланган 20:20 02.03.2021)
“Ҳарбий хизмат ўтаган, ички ишлар ва божхона идораларида хизмат ўтаган шахслар ҳамда уларнинг оила аъзоларини давлат пенсия билан таъминлаш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни лойиҳаси тайёрланди.

ТОШКЕНТ, 2 мар — Sputnik. “Ҳарбий хизмат ўтаган, ички ишлар ва божхона идораларида хизмат ўтаган шахслар ҳамда уларнинг оила аъзоларини давлат пенсия билан таъминлаш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни лойиҳаси тайёрланди.

Шавкат Мирзиёев 12 февраля принял участие в расширенном заседании коллегии Министерства внутренних дел Республики Узбекистан
Пресс-служба президента Узбекистана

Қонун лойиҳасини ишлаб чиқишдан кўзланган мақсадлар:

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида истиқомат қилаётган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ҳарбий хизматчилари ва уларнинг оила аъзолари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси ва собиқ Совет Социалистик Республикалар Иттифоқининг қонун ҳужжатларига мувофиқ яратилган бошқа ҳарбий тузилмаларда ҳарбий хизмат ўтаган бўлиб, собиқ Иттифоқ таркибига кирган, бироқ Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига аъзо бўлмаган давлатлар ҳудудида истиқомат қилаётган шахслар ҳамда ушбу шахслар оила аъзоларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини муҳофаза қилиш (агар зикр этилган шахсларнинг пенсия таъминоти, мулоҳаза юритилаётган давлатларнинг ҳарбий хизмат (хизмат) ўтаган шахслар ва уларнинг оила аъзоларини пенсия билан таъминлашга оид қонун ҳужжатларида кўзда тутилмаган бўлса);

ҳарбий хизматчиларни ижтимоий жиҳатдан муҳофаза қилиш масалаларини нафақат уларнинг ҳуқуқ ва имтиёзларига тааллуқли кўплаб меъёрларни бир бутун қилиб, ўз ичига мужассам этадиган кодекс хусусиятига эга ҳужжат асосида, балки соҳага оид устувор масалаларни белгилаш бўйича давлат ҳокимияти идораларининг мажбуриятларини аниқ ифодалайдиган, мулоҳаза юритилаётган масалаларни рўёбга чиқариш йўлларини белгилаб берадиган ҳужжат асосида йўлга қўйиш киради.

"Қонун лойиҳаси пенсияларнинг қуйидаги миқдорларини кўзда тутади:

а) ҳақиқий ҳарбий хизмат ўталган муддат 20 йилни ташкил этса, пул таъминотига оид тегишли сумманинг 40 фоизи, хизмат ўташнинг чекланган ёшига етгани ёки соғлиги ёмонлашгани муносабати билан ҳақиқий ҳарбий хизматдан (хизматдан) истеъфога бўшатилган шахсга эса 45 фоизи тайинланади. 20 йилдан ортиқ ўталган ҳар бир тўлиқ хизмат йили учун пул таъминотига оид тегишли сумманинг 3 фоизи қўшилади. Бироқ пенсия миқдори, ушбу сумманинг жами 75 фоизидан ошмайди;

б) умумий меҳнат стажи 25 йилни ташкил этса, пул таъминотига оид тегишли сумманинг 40 фоизи, 25 йилдан ортиқ ҳар бир тўлиқ стаж йили учун зикр этилган сумманинг 1 фоизи қўшилади;

в) меҳнат стажи ҳисобга олинган тарзда хизмат ўтаган йиллари учун пенсия тайинланаётганида: умумий меҳнат стажи 20 йилни ташкил этса,  пул таъминотига оид тегишли сумманинг 40 фоизи, 20 йилдан ортиқ ҳар бир тўлиқ стаж йили учун зикр этилган сумманинг 3 фоизи қўшилади. Бироқ пенсия миқдори, пул таъминотига оид тегишли сумманинг жами  75 фоизидан ошмайди.

Хизмат ўтаган йиллари учун тайинланадиган пенсия миқдори Ўзбекистон Республикасида жорий этилган ёшга доир пенсиянинг энг кам миқдоридан кам бўлиши мумкин эмас.

Ҳарбий хизматчилар тоифасига мансуб, ногиронлик ҳолати ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажариш билан боғлиқ бўлган (ҳарбий жароҳат олган) ногиронларга қуйидаги миқдорларда пенсия тайинланиши кўзда тутилган:

I гуруҳ ногиронларига – пул таъминотига оид тегишли сумманинг  90 фоизи;

II гуруҳ ногиронларига – пул таъминотига оид тегишли сумманинг  80 фоизи;

III гуруҳ ногиронларига – пул таъминотига оид тегишли сумманинг  55 фоизи", - деб ёзилган ҳужжатда.

632
Теглар:
Давлат божхона қўмитаси, божхона, Ички ишлар органи, Тошкент, Ўзбекистон
Вакцина Спутник-V

"Спутник V"ни Ўзбекистонда ишлаб чиқариш имконияти кўриб чиқилмоқда Лавров

152
(Янгиланган 16:32 02.03.2021)
Россия “Спутник V” вакцинасини Ўзбекистонда ишлаб чиқариш имконияти кўриб чиқилмоқда – РФ Ташқи ишлар вазири.

ТОШКЕНТ, 2 мар — Sputnik. Россиянинг “Спутник V” вакцинасини Ўзбекистонда ишлаб чиқариш имконияти кўриб чиқилмоқда, деб айтди Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров. РИА Новости хабарига асосан.

РФ Ташқи ишлар вазирлиги раҳбари шу кунларда Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги делегацияси Москвада эканлигини таъкидлади.

"Шу кунларда Ўзбекистонда аҳолини оммавий эмлаш бошланади ... “Спутник V"  вакцинасини Ўзбекистонда ишлаб чиқариш масаласи кўриб чиқилмоқда, у тезкор тартибда рўйхатдан ўтказилди. Биз бу йўналишда ҳамкорлигимизни жуда қадрлаймиз", -  деди Лавров Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги раҳбари билан учрашувдан кейинги матбуот анжуманида.

Абдулазиз Комилов амалий ташриф билан Россия Федерациясига келган.

Эслатиб ўтамиз, Гамалея маркази томонидан ишлаб чиқарилган коронавирусга қарши дунёда биринчи "Спутник V" вакцинаси 17 февраль куни Ўзбекистонда рўйхатдан ўтди.

152
Теглар:
коронавирус, коронавирус пандемияси, вакцина, Спутник V, Россия, Ўзбекистон
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси